सा तदा स्वयमात्मानं सर्वस्त्रीणां श्रेयसीममन्यत—‘मां विहाय कामुकाः गोप्यः प्रियः मम सम्प्रति पूजयति’ इति। ततः सा गर्विता वनान्तं प्राप्ता केशवं संबोध्य प्रोवाच—‘न शक्नोम्यधुना गन्तुं, यत्र तव मनः तत्र मां नय।’ एवमुक्ते प्रियेण, ‘मम स्कन्धमारोह’ इति स्म, किन्तु तत्रैव कृष्णः अन्तर्धानमगात्, सा च नववधूः शोकार्ता विललाप। ‘हन्त नाथ प्रिय सखिन्! क्वासि क्वासि बलिन्भुज! दीनायाः दास्याः सखे, सान्निध्यं दर्शय।’ इति सा विलपन्ती तत्र स्थित्वा, भगवतः पन्थानमन्वेषयन्ती, अन्याः गोप्यः अपि न जानन्त्यः क्व गतः स प्रियः, तां सखीमपश्यन्, या वियोगविह्वला प्रमदा मोहिता बभूव। तस्याः गर्वं माधवस्य प्रत्युत्तरं, तस्याः दुःखदं दैन्यं च श्रुत्वा, सर्वाः गोप्यः विस्मयेन पूर्णाः अभवन्। ततः ताः चन्द्रप्रभया यावत् शक्यं वनं प्रविश्य, तमसि पतिते पुनरावृत्ताः। ताः सर्वाः कृष्णे मनसा लग्नाः, तस्यैव कथायां वाचः, तस्यैव क्रियायां तदनुकरणं, तस्मै आत्मानं समर्प्य, केवलं तस्य पुण्यगुणान् गायन्त्यः, स्वगृहाणि विस्मृतवन्त्यः। पुनः यमुनातटमागत्य, कृष्णे मनः समर्प्य, एकत्र समागम्य, तस्य आगमनं काङ्क्षन्त्यः, कृष्णस्य गीतानि गायन्त्यः। ततः, हे नृप! क्रोधेन ताः मुखात् वह्निवायू प्रसरन्त्यः, सम्वर्तकवद् भूमिं शुष्कयन्त्यः, भूमिं दग्धुं प्रवृत्ताः। वृक्षान् दग्धमानान् दृष्ट्वा, ब्रह्मा तत्र आगत्य, बर्हिष्मतः पुत्रान् सूक्ष्मया बुद्ध्या शमयामास। शिष्टाः वृक्षाः, भयभीताः, स्वयम्भुवोक्त्या, कन्यां प्रचेतसो ददुः। ब्रह्मणः आज्ञया, ताः प्रचेतसः मारिषां स्वीकृतवन्तः, यया महदपचारात् प्रजापतिः उत्पन्नः। चाक्षुषमन्वन्तरस्य संधौ, सृष्ट्यादौ, कालगते, सः दक्षः, विधिना प्रेरितः, इच्छिताः प्रजाः ससर्ज। सः जन्मनि स्वदीप्त्या सर्वदीप्तिमतां ज्येष्ठः, स्वकौशलात् दक्षः इति प्रसिद्धः। सः अनादिः भगवता सृष्ट्युपर्यन्तं प्रजासृष्टये स्थापितः, सः चान्ये च प्रजापतित्वाय नियुक्ताः। ततः गोप्यः ऊचुः—‘व्रजः तव जन्मना समृद्धिमाप, लक्ष्मीः सदा अत्र वसति। प्रिये, भक्ताः सर्वतो दृश्यन्ताम्; ये त्वया जीवन्ति, तव अन्वेषणं कुर्वन्ति। हे महाभाग! शरद्रात्रौ तव दृष्ट्या कमलस्य सौन्दर्यं हरसि। कामनाथ! वयं तव अकृतार्थ्याः दास्यः; वरद, किं त्वया अत्र नः हन्तुं युज्यते? आपदः: जलविषात्, सर्परूपराक्षसात्, वातात्, विद्युतः, वह्नेः, वृष्टिपुत्रात्, सर्वतो भयात्, हे परेश! पुनः पुनः त्वया रक्षिताः। त्वं केवलं गोपीनां नन्दनः नासि; सर्वदेहिनां साक्षी। ब्रह्मणा लोकरक्षार्थं प्रार्थितः, सात्वतवंशे त्वं प्रकटितः। हे वृष्णिश्रेष्ठ! तव पादौ शरणं प्राप्तानां संसारभयात् विमोचनम्। प्रिये, तव कमलकरयोः वरदानेन, शुभं हस्तं अस्माकं शिरसि स्थापय। हे वीर! व्रजदुःखविनाशक! तव हासः स्वजनगर्वनाशकः; सखे, अस्मान् दास्यः स्वीकरोतु; तव सुन्दरं मुखारविन्दं दर्शय। नम्राणां पापविनाशक! तृणचराणां अनुग! श्रीनिवास! तव पादौ फणिनः शिरसा अर्पितम्; तानि अस्माकं वक्षसि स्थापय, हृदयवेदनाम् उपशमय। मधुरया वाचा, रम्यैः शब्दैः, मनोहरया बुद्ध्या, कमललोचन! अस्मान् मोहयसि; वीर! तव अधरामृतं पायय। तव कथामृतं तापनाशनं, कविभिः कीर्तितं, पापहरं, श्रवणेन शुभदं धनदं च; ये पृथिव्यां वितरन्ति, ते धन्याः। तव हासः, स्नेहदृष्टयः, क्रीडा, ध्यानं, हृदयस्पर्शिनः रहस्यसंवादाः, हे मन्मथ! अस्माकं चित्तं मोदयन्ति। यदा त्वं व्रजं विहाय गवां चरः, तव पादपद्मं तृणकण्टकादिषु चरति; अस्माकं मनः विरहात् क्लिष्टं, त्वामनुसरति। सायंकाले, नीलकुन्तलः, वनमालामुखः, धूलिधूसरितः, पुनः पुनः दर्शयन्, वीर! अस्माकं हृदयं रञ्जयसि। तव पादपद्मं, नम्राणां कामदं, श्रीया पूजितं, भूम्याः भूषणं, विपदां ध्यान्यं, शमदं; प्रिये, तानि अस्माकं वक्षसि स्थापय, दुःखं शमय। तव वदनं, वेणुना चुम्बितम्, प्रेमवर्धनं, दुःखनाशनं, सर्वकामविमोचनं; वीर! तव अधरामृतं देहि। यदा त्वं दिवा वनं चरसि, अप्राप्तदर्शनानां कण्ठकः युगायते; तव कुण्डलितकेशः, सुन्दरवदनं, मन्ददृष्टीनां स्वनेत्रपटलैः गोप्यते। वयं पतिं पुत्रं कुलं भ्रातॄन् बान्धवान् च त्यक्त्वा, अन्त्याः त्वां प्राप्ताः, अच्युत! तव गीतमोहिता, या स्त्री रात्रौ गृहं प्रतियाति? रहस्यसंवादः, हृदयप्रेमोत्थानं, तव हास्यं, स्नेहदृष्टिः, विशालवक्षः, श्रीनिवास! पुनः पुनः अस्माकं चित्तं मोदयन्ति, मोहयन्ति च। व्रजवासिनां कल्याणमूर्ते! तव सान्निध्यं दुःखनाशनं, सर्वमङ्गलदं। कृपया, ये तव विरहदुःखिताः, तेषां दुःखोपशमाय किंचित् अपि निवर्तस्व। प्रिय! तव सुन्दरं पादपद्मं वक्षसि स्थापयामः, तेषां कठिनत्वात् भीमहे। किं त्वं तेन काननं चरसि? तव पादौ तृणकण्टकादिभिः न वेदनां लभेते? अस्माकं चित्तं तव प्राणेन जीवन्ति, त्वत्तः न विचलन्ति। एवं त्रिंशदेकाधिकत्रिंशद् अध्यायः, ‘गोप्यः गीतिः’ इति नाम, भागवतस्य दशमे स्कन्धे, महापुराणे, परमहंससंहितायाम्, समाप्तः। रामपत्नीः तस्याङ्कं आलिङ्ग्य वह्नौ प्रविष्टाः; वसुदेवपत्नीः, हरिपुत्रपत्नीः, प्रद्युम्नपत्नीः च, रुक्मिण्याद्याः कृष्णपत्नीः च, तेन सहैकभावेन वह्नौ प्रविष्टाः। अर्जुनः, प्रियसखिवियोगविह्वलः, कृष्णकथाभिः, नीतिवचोभिः च आत्मनं सान्त्वयामास। अर्जुनः स्वबान्धवानां यथोचितं क्रियाकर्म अकार्षीत्, येषां वंशः नष्टः, तेषां यथाक्रमं विधिना संस्कारान् अकार्षीत्। हरिना परित्यक्तां द्वारकाम्, हे नृप, समुद्रः क्षणेन व्याप्तवान्, केवलं तस्य प्रभोः रम्यं निकेतनं शेषितम्।