स्वात्मरमः सन्, एकरसः श्रीकृष्णः तया सह रमामास, प्रेमिणां दुःखमपि स्त्रीणां च चपलत्वं दर्शयन्। एवं गोप्यः तद्वृत्तान्तं प्रकाश्य, मोहिता विचेरुः; या च गोप्यः श्रीकृष्णेन तावतीराः परित्यज्य वनान्तरे नीताऽभूत्, सा तदा स्वयमेव सर्वासां स्त्रीणां श्रेष्ठेति मन्यमाना, 'मां समभिलषन्त्यः गोप्यः परित्यज्य मम प्रियः मां सेवते' इति चिन्तयामास। तस्याः गर्वं दृष्ट्वा, वनमध्यगता सा केशवं प्राह—'न शक्नोमि अधिकं गन्तुं; यत्र ते मनः तत्र मां नय।' इत्युक्ते, प्रियः ताम्—'मम स्कन्धमारोह' इति अवदत्; किन्तु तत्क्षणमेव कृष्णः अन्तर्धानं गतः, सा च वधूः शोकाकुला विललाप। 'हा नाथ! हा प्रिय! हा प्रियेति! क्वासि, क्वासि, महाबाहो? हे सखे, दीनदासीं मां दर्शय!' इति सा विलपन्ती तस्य पथं अनुसरन्ती, अन्याः गोप्यः अपि तद्गतपथं न जानन्त्यः तां सखीमेकां विरहविह्वलां दृष्ट्वा विस्मिताः अभवन्। तस्याः गर्वं माधवस्य च प्रत्युत्तरं, तच्च तददृष्टदुःखं श्रुत्वा, गोप्यः महतीं विस्मयमवापुः। ततः चन्द्रप्रभायां यावत् ददृशुः, तावत् वनं प्रविश्य, तमसि पतिते, ताः स्त्रियः प्रत्यागच्छन्। ताः सर्वाः तं चिन्तयन्त्यः, तद्विषयमेव भाषमाणाः, तस्यैव अनुकरणं कुर्वन्त्यः, तस्मै आत्मानं समर्प्य, केवलं तस्य गुणगानं कृत्वा, स्वगृहाणि विस्मृतवन्त्यः। पुनः यमुनातटमुपेत्य, कृष्णे चित्तं निबध्नन्त्यः, समागताः, तदागताकाङ्क्षिण्यः, कृष्णस्य गीतानि गायन्त्यः स्थिताः। ततः, हे राजन्, कोपेन ताः मुखात् वह्निवातौ निष्पीड्य, पृथिवीं सुष्कयितुमिव, संवार्तकवन्नाशयन्। वृक्षान् दग्धान् दृष्ट्वा, ब्रह्मा तत्रागत्य, बर्हिष्मतः पुत्रान् बुद्ध्योपशमयामास। शेषवृक्षाः भयभीता, ब्रह्मणः आज्ञया, तां कन्यां प्रचेतःभ्यः ददुः, स्वयंभुवाऽनुशिष्टाः। ब्रह्मणः आदेशेन, ताः प्रचेतसः मारिषां स्वीकृतवन्तः, यस्यां महापातकात् प्रजापतिः अभवत्। चाक्षुषमन्वन्तरान्तरे, सृष्ट्यादौ, कालगते, सः दक्षः, विधिना प्रेरितः, यथाकामं प्रजाः ससर्ज। सः जन्मना स्वतेजसा सर्वान् तेजस्विनः अतिशाययन्, स्वकौशलात् 'दक्षः' इति प्रसिद्धः, स्वकर्मभिः तं नाम लब्धवान्। आद्यः सः, सृष्ट्युपर्यन्तं प्रजासृष्ट्यर्थं, तं चान्यान् च प्रजापतीन् नियुक्तवान्। ततः गोप्यः ऊचुः—'व्रजः तव जन्मना अधिकं पुष्यति; लक्ष्मीः सदा अत्र वसति। प्रिये, तव भक्ताः सर्वतो दृश्यन्तां; ये त्वया पालयन्ति, त्वां अन्विष्यन्ति। हे महाभाग! शरद्रात्रौ तव दृष्टिः कमलनयनस्य सौन्दर्यं हरति। प्रेमनाथ! वयं तव अकिंचनदास्यः; वरद! किं उचितं त्वया अस्मान् अत्र मारयितुम्? अपि च, जलविषात्, सर्परूपराक्षसात्, वातात्, विद्युतः, वह्नेः, इन्द्रपुत्रात्, सर्वतो विपदः, हे परम! पुनःपुनः अस्मान् त्वं रक्षितवान्। त्वं न केवलं गोपीनां प्रियः, सर्वदेहिनां अन्तर्यामी; ब्रह्मणाऽर्थितः लोकरक्षणाय, सात्मतवं कुलं प्राप्तवान्। हे वृष्णिश्रेष्ठ! त्वदीयं चरणं शरणं, संसारभीतिम् अपाकरोति। प्रिये! कमलकरः कामदः, तव शुभहस्तं अस्माकं शिरसि स्थापय। हे वीर! व्रजदुःखनाशक! तव स्मितं स्वजनगर्वनाशकं। सखे! अस्मान् दासीः स्वीकुरु; तव सुन्दरं कमलवदनं दर्शय। नम्रजनपापहन्! तृणचरानुग! श्रीनिवास! नागफणैः अर्पितं तव पादकमलं अस्माकं उरः स्थापय, हृदयवेदनां शमय। मधुरभाषिणं, मनोहरवचनं, मनःप्रियं ज्ञानं, हे कमलनयन! अस्मान् मोहयसि; वीर! तव अधरामृतं अस्मान् पोषय। तव कथामृतं तापनाशनं, कविभिः गीयते, पापनाशनं, श्रवणेन कल्याणं, धनं च ददाति; ये भूमौ तद् प्रचारयन्ति, ते धन्याः। तव हासः, प्रियदृष्टिः, क्रीडा, ध्यानं, सर्वं कल्याणकरं; रहस्यमधुरसंवादाः, मनोमोहक! अस्माकं चित्तं विक्षिपन्ति। यदा त्वं व्रजं विहाय गोचारणाय यासि, तव पादपद्मं तृणकण्टकादिषु पतति; तव विरहक्लिष्टं मनः त्वां अनुगच्छति। सायं नीलकुन्तलः, वनमालिनं मुखं, रजसा धूसरितं, पुनःपुनः दर्शयन्, वीर! अस्माकं हृदयं रञ्जयसि। तव पादपद्मं, नम्रजनकामदम्, श्रीनिवासेन पूजितं, विपत्तौ ध्यानार्हं, शमकरं च; प्रिये! तदस्माकं उरः स्थापय, दुःखं शमय। तव अधरं, वेणुना स्पृष्टं, प्रेमवृद्धिकरं, शोकनाशनं, सर्वरागविस्मरणं च; वीर! अस्मान् तव अधरामृतं देहि। यदा त्वं दिवा वनं विचरन् दृश्यसे, तदा अप्राप्तदर्शने क्षणः युगायते; तव कुण्डलितकेशं सुन्दरं मुखं, मन्ददृष्टयः स्वनेत्रपटलैः अपि न पश्यन्ति। पतिं पुत्रं कुलं भ्रातॄन् बान्धवान् च विहाय, अन्त्याः वयं त्वां प्राप्ताः, अच्युत! तव गीतमोहिताः, मार्गं जानन्त्यः, का स्त्री रात्रौ गृहं प्रतियातु? रहस्यसंवादाः, हृदयप्रेमोत्कर्षः, तव स्मितमुखं, प्रियदृष्टिः, विशालवक्षःश्रीः, श्रीनिवास! पुनःपुनः अस्माकं मनः मोदयन्ति, मोहयन्ति च। व्रजवासिनां कल्याणमूर्ते! तव सन्निधिमात्रेण सर्वदुःखनाशः, सर्वमङ्गलप्रदानं च। कृपया, येषां हृदयं तव विरहव्यथया पीड्यते, तेषां प्रति किंचित् अपि तव वियोगं कुरु, तद्विरहः स्वजनानां दुःखशमनं भवति। प्रिय! मृदुनि तव पादपद्मं उरः स्थापयामः, तस्य कठिनत्वात् भीताः स्म; किं त्वं तदर्थं वनं विचरन्, तव पादौ तृणकण्टकादिभिः न पीड्येते? अस्माकं मनः तव प्राणाधारं, त्वत्तः न विचलति। एवं 'गोप्यः गीतं' नामैकत्रिंशदधिकत्रिंशत्तमोऽध्यायः, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायाम्, समाप्तः। रामपत्नीः तस्य देहं आलिङ्ग्य अग्नौ प्रविश्य, वसुदेवस्य पत्न्यः, हरिपुत्रपत्नीः, प्रद्युम्नस्य अपि, रुक्मिणीमुख्याः कृष्णस्य पत्न्यः च, तेनैव एकभावेन अग्नौ प्रविश्य, तेनैक्यं प्राप्तवन्त्यः। अर्जुनः अपि, प्रियसख्युः कृष्णस्य वियोगे संतप्तः, तस्य गाथाभिः, नीतिवचनैः च आत्मनं सान्त्वयामास।