यत्र कृष्णस्य प्रियाया: केशसंस्कारः कृतः, तत्रैव स्नेहपरिप्लुता गोपी, तस्य कराभ्यां स्वकेशेषु भूषिता। आत्मारामा अपि सन्निहितः श्रीकृष्णः, स्वयमेवैकात्म्ये स्थितः, तया सह रममाणः, प्रेमिणां दुःखमपि यथा स्त्रीणां चपलता च दर्शयति स्म। एवं ताः गोप्यः, मोहिता, तद्वृत्तान्तं विचिन्तयन्त्यः, काननं विचरन्त्यः, या च गोपी कृष्णेनान्याः परित्यज्य नीताऽभूत्, सा स्वयमात्मानं सर्वासां स्त्रीणां श्रेष्ठां मन्यते स्म—"मां विहायान्याः कामिनीः कृष्णः सम्पूज्य मां सेवते" इत्येवम्। सा च गर्विता, कानने किञ्चिद्दूरं गत्वा, केशवं प्रति प्राह—"न शक्नोम्यहम् अधिकं गन्तुं; यत्र ते मनः तत्र मां नय" इति। एवं स्नेहयुता सती, प्रियं प्रति उक्तवती— "मम स्कन्धे आरोह" इति स प्रियतमः प्रत्युवाच। किन्तु ततः कृष्णः तत्रैव अन्तर्धानं कृतवान्, सा च नववधू दुःखिता विलपन्ती तिष्ठति—"हा नाथ! हा प्रियतम! क्वासि त्वं महाबाहो? हे सखिन्, दीनदासीं मां दर्शय" इति। शुकदेवः उवाच—"ताः गोप्यः, मार्गं विचिन्तयन्त्यः, न जानन्त्यः क्व गतः श्रीकृष्णः, तां सखीमेकां दुःखितां, प्रियवियोगविह्वलां ददृशुः। तस्या वृतान्तं शुश्रुवुः—गर्वं, माधवस्य प्रत्युत्तरं, तस्याः दुर्भाग्येन लज्जां च, ताः विस्मयेन पूरिताः।" ततः ताः चन्द्रप्रभया यावत् काननं प्रविश्य, तमसि पतिते पुनः निवृत्ताः। तासां चित्तं कृष्णे, वाणी तस्मिन्नेव, क्रिया तस्य अनुकरणे, आत्मा तस्मै समर्पिता; केवलं तस्य गुणान् गायन्त्यः, निजगृहं विस्मृत्य स्थिताः। पुनः यमुनातटं समागत्य, मनः कृष्णे निवेश्य, तस्य आगमनं कामयमाना, कृष्णस्य गीतिं गायन्त्यः। ततः राजन्, कोपेन ताः मुखात् वह्निवायू निष्प्रसृत्य, सम्वर्तकाग्निवत् भूमिं शुष्कयन्त्य इव। वृक्षान् दग्धान् दृष्ट्वा, ब्रह्मा तत्र आगत्य, बर्हिष्मत्सुतान् शान्त्वयामास। शेषवृक्षाः, भयभीता: स्वयम्भुवोक्त्या, प्रचेतसां कन्यां ददुः। ब्रह्मणः आज्ञया, प्रचेतसः तां मारिषां स्वीकृतवन्तः, यस्याः महापातकात् प्रजापतिः उत्पन्नः। चाक्षुषमन्वन्तरस्य अन्तराले, सृष्ट्यादौ, कालगत्या प्रेरितः दक्षः, प्रजाः सृष्टवान्। स यः जन्मना स्वतेजसा सर्वान् दीप्तान् अतिचक्राम, स्वकर्मणा दक्ष इति ख्यातः। स आद्यः सन्, प्रजासृष्ट्यर्थं स्थाप्य, तं चान्यान् च प्रजापतीन् नियोजयामास। एवं, गोप्यः उचुः—"व्रजः तव जन्मना समृद्धिम् आप्नोति; लक्ष्मीः सदा अत्र वसति। प्रिये, तव भक्ताः सर्वतो दृश्यन्ताम्; ये तव प्राणैः जीवन्ति, त्वां विचिन्वन्ति। हे महाभाग, शरद्रात्रौ तव दृष्ट्या कुमुदस्य सौन्दर्यं हरसि। प्रिय, वयं तव अक्रियादास्यः; वरद, किमिदं यत् अस्मान् वधिष्यसि? "जलविषात्, फणिनरूपासुरात्, वातात्, विद्युतः, वह्नेः, वर्षपुत्रात्, सर्वत्र आपद्भ्यः, हे परम, त्वं पुनःपुनः अस्मान् रक्षितवान्। त्वं केवलं गोपीजनस्य नन्दनः न, सर्वदेहिनां साक्षी; ब्रह्मणा जगद्रक्षार्थं प्रार्थितः, सात्वतवंशे प्रकटितः। हे वृष्णिवर, तव पादौ शरणं प्रपन्नानां संसारभयात् मोचयतः। प्रिय, तव कमलकरः कामदः, सः मस्तके स्थाप्यताम्। "हे वीर, व्रजदुःखनाशक, स्वस्मिन्स्वजनानां गर्वनाशकस्मित, सखिन्, अस्मान् दास्याय गृहाण; तव सुन्दरं मुखारविन्दं दर्शय। प्रणतानां पापनाशक, गवां चरमाणां अनुचर, श्रीनिवास, तव पादौ कालियफणैः समर्पितौ, स्तनयोः स्थाप्यतां, हृदयवेदना शम्यताम्। "मृदुवचनैः, मनोहरैः, मनःप्रियैः बुद्धिवाक्यैः, हे कमलनयन, त्वं अस्मान् मोहयसि; वीर, तव अधरमधुना पोषय। तव कथामृतं दुःखजीवितं, कविभिः कीर्तितं, पापनाशनं, श्रवणात् शुभदं, धनप्रदं; ये भूमौ तान् प्रचारयन्ति, ते दानशीलाः। "प्रिय, तव हास्यं, स्नेहदृष्टयः, क्रीडा, ध्यानं, सर्वं शुभदं; हृदयस्पर्शिनः रहस्यसंवादाः, मनो मोहयन्ति। त्वं व्रजात् गाः चरन्, तव पदकमलानि शिलतृणकुसुमेषु पतन्ति; तव वियोगकातरं मनः त्वां अनुसरति। दिवसान्ते, नीलकेशः, वनमालामुखः, धूलिधूसरितः, पुनःपुनः दर्शयन्, हृदयं प्रेम्णा कम्पयति। "तव पादकमलानि, प्रणतानां कामदायिनी, लक्ष्म्या पूजितानि, भूम्याः भूषणानि, क्लेशे ध्यानयोग्यानि, शान्तिप्रदानी, स्तनयोः स्थाप्यताम्, वेदनां शमय। तव अधरं, वेणुनादेन स्पृष्टं, प्रेमवृद्धिकरं, दुःखनाशकं, सर्वरागविस्मृतिकरं; वीर, अधरमधु दत्तुमर्हसि। "त्वं दिवसा वने विचरन्, ये त्वां न पश्यन्ति, तेषां मुहूर्तः युगायते; तव कुण्डलितकेशं, सुन्दरं मुखं, मन्ददृष्टीनां लोचनपटलैः गुप्तम्। वयं पतिं पुत्रं गृहम् भ्रातॄन् बान्धवान् च त्यक्त्वा, अन्तिमाः सन्तः, त्वां प्रपन्नाः; तव गीतमोहिताः, रात्रौ कापि स्त्री गृहं प्रतियाति? "रहस्यसंवादाः, हृदयप्रेमोत्थानम्, तव स्मितं, स्नेहदृष्टयः, वक्षःशोभा, श्रीनिवास, पुनःपुनः मनः उत्कण्ठयन्ति, मोदयन्ति। व्रजवासिनां मंगलमूर्ते, तव सान्निध्यं सर्वदुःखनाशनं, सर्वमङ्गलप्रदं; कृपया, यः तव वियोगकातरः, तस्मादपि किंचित् निवर्तस्व, यतः तव वियोग एव तवजनानां विरहदुःखनाशनम्। "प्रिय, तव सुन्दरं पदकमलं स्तनयोः स्थापयामः, यद्यपि तस्य कठिनत्वात् भीताः स्मः; किं त्वं तेन वनं चरन्, शिलादिषु पाददुःखं न अनुभवसि? तव प्राणैः जीवन्ति अस्माकं मनांसि, त्वत्तः न विचलन्ति।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, एकत्रिंशत्तमोऽध्यायः—"गोप्यः गीतिः"—इत्येव समाप्तः। रामपत्नीः तस्य शरीरे आलिङ्ग्य अग्नौ प्रविश्य, वसुदेवपत्नीः, हरिपुत्रपत्नीः, प्रद्युम्नपत्नीः च, तथा कृष्णपत्नीः रुक्मिणीमुख्याः, तेन सह आत्मना एकीकृताः, अग्नौ प्रविश्य तस्थुः।