शौनकादयः ऋषयः सूतमिदं पप्रच्छुः—"एतद्भागवतं सप्ताहेन श्रुतं, सर्वथा मोक्षदं, यत् कदाचन करुणया सनकादिभिः नारदाय प्रोक्तम्। यद्यपि नारदः दिव्यऋषेः ब्रह्मनिष्ठत्वात् श्रुतवान्, तथापि सप्ताहश्रवणविधिं कुमाराः एव तस्य न्यवेदयन्।" ततः शौनकः पुनः पृष्टवान्—"नारदः संसारस्नेहविवर्जितः सदा सञ्चरन्, कथं तत्र यज्ञस्थलेषु जनैः सह स्नेहं कुर्वन् आसन्?" सूतः प्रत्युवाच—"श्रूयतां, भगवद्भक्तिरसयुक्तं चरितं यदहं गुह्यं शुकदेवात् शिष्यत्वेन श्रुतवान्। कदाचित् विशालायां पुरीं समागताः चत्वारः पावनाः मुनयः पुण्यसम्भाषणकाङ्क्षिणः तत्र नारदं दृष्टवन्तः। ते कुमाराः तमूचुः—'भो ब्रह्मन्, किं तव मुखं क्लिष्टम्? किं चित्तव्यग्रता? कुत्र गच्छसि? कुतः आगतः?' 'इदानीं त्वं शून्यचित्त इव, धननाशित इव साधारणः जनः, असङ्गस्य तव एषा दशा न युक्ता; कृपया कारणं वद।' नारदः उवाच—'अहं भूमिं परिक्रम्य, तामुत्तमां मन्यमानः, पुष्करं, प्रयागं, काशीं, गोदावर्यादीन् देशान् अगच्छम्। हरिक्षेत्रं, कुरुक्षेत्रं, श्रीरङ्गं, सेतुबन्धं चान्यांश्च तीर्थान्यनुसृत्य विचरामि। क्वापि न मनःसन्तोषदं सुखं प्राप्तवान्; अद्य खलु भूमिः कलिना, अधर्ममित्रेण, पीड्यते। सत्यं, तपः, शौचं, दया, दानं च नास्ति; दुःखिता जनाः केवलं उदरपूरणाय मिथ्यावदन्ति। जनाः मंदबुद्धयः, दुर्भाग्यवन्तः, क्लिष्टाश्च; साधूनां संख्या न्यूनाः, धूर्ताचारपरायणाः, यतयः अपि गृहे रमन्ते। स्त्रियः गृहकार्येषु प्रधानाः, भ्रातृपतयः मन्त्रदायिनः, कन्याः लोभेन विक्रीयन्ते, दम्पत्योः कलहः जायते। विदेशिभिः आश्रमाः, तीर्थानि च विघ्नितानि; दुष्टैः देवालयाः विनष्टाः। न योगी, न सिद्धः, न ज्ञानी, न सदाचारी; कलिकालदावाग्निना सर्वाः साधनाः भस्मीभूताः। ग्रामाः चौरैः पीड्यन्ते, द्विजाः शूलघाताः, स्त्रियः विकीर्णकेशाः कामपरायणाः। एवं कलिकालदोषान् दृष्ट्वा अहं भूमिं सञ्चरन्, यमुनातटं समुपेत्य, यत्र भगवत्क्रीडा अभवत्। तत्र किमपि अद्भुतं दृष्टवान्—युवती एका दुःखिता, क्लिष्टमानसा, उपविष्टा। तस्या सह द्वौ वृद्धौ पुरुषौ, शयानौ, क्षीणश्वासौ, अचेतनौ; सा तौ सेवमाना, बोधयन्ती, रुदती च। सा दशसु दिक्षु रक्षकमिच्छन्ती, स्वं रूपं शतशः स्त्रीभिः सेव्यमानं, पुनः पुनः तां बोधयन्त्यः। दूरात् दृष्ट्वा जिज्ञासया उपसृत्य, तां युवतीं दृष्ट्वा, सा उत्थाय, व्याकुला, मामुवाच— 'भो भगवन्, क्षणं तिष्ठ, मम चिन्तां निवर्तय; तव दर्शनमात्रेण पापानि नश्यन्ति। त्वद्वचोभिरपि दुःखक्षयः स्यात्; महाभाग्ये तव सन्निधिः लभ्यते।' अहं पृच्छामि—'कोऽसि त्वं? के एते द्वौ? के च एता कमललोचना स्त्रियः? सर्वं विस्तार्य वद, भगवति, तव दुःखस्य कारणम्।' सा युवती उवाच—'मम नाम भक्तिः; एते द्वौ मम पुत्रौ, ज्ञानवैराग्यनामानौ, कालप्रभावात् वृद्धौ। गङ्गाद्याः एता मामनुस्मृत्य सेवायै आगताः; देवैः अपि सेव्यमानायाः मम न किंचित् कल्याणमभूत्। शृणु मे कथा, यद्यपि प्रसिद्धा, तव श्रवणेन सुखमवाप्स्यसि। द्राविडदेशे मम जन्म, कर्णाटके वृद्धिः, महाराष्ट्रगुर्जरेषु वृद्धा अभवम्। तत्र कलिकालप्रभावात्, पाखण्डिभिः पीडिता, दीना चिरकालं पुत्राभ्यां सह स्थित्वा। वृन्दावनं पुनः प्राप्तवत्याः, यौवनसुन्दरी, उत्तमरूपिणी अभवम्। अत्र तु मम पुत्रौ श्रान्तौ पतितौ; अहं अन्यत्र गन्तुम् इच्छामि। पुत्रौ वृद्धौ, अहं दुःखिता; अहं यौवने स्थिता, पुत्रौ कथं वृद्धौ? नित्यं सह वसतः, एषः विपर्यासः कथं जातः? सामान्यतः माता वृद्धा, पुत्रौ तरुणौ। अतः अहं स्वकृते शोचामि, विस्मितमना; योगनिधे, मुने, किमिह कारणं स्यात्?' नारदः उवाच—'ज्ञानदृष्ट्या, निष्पापे, सर्वं वेद्मि; मा शुचः, हरिः तव मंगलं करिष्यति।' सूतः उवाच—एवमुक्त्वा, महायोगी तद्वाक्यमवगम्य, पुनः वाक्यं प्रोवाच। नारदः उवाच—'शृणु पुत्रि, अयं योगः च घोरः कलिः, सदाचारं, योगमार्गं, तपः च नष्टवान्। जनाः अघासुरवत्, कपटनिष्ठाः, दुष्कृतिनः; धर्मिष्ठाः पीड्यन्ते, अधर्मिष्ठाः हृष्यन्ते; धीरः पण्डितः। एतान् चाण्डालान् दृष्ट्वा, पृथिवी भारवाहिनी जाता; वर्षे वर्षे शुभलक्षणं न दृश्यते। इदानीं कोऽपि त्वां पुत्राभ्यां सह न पश्यति; मोहग्रस्तैः उपेक्षिता, जरा प्राप्ता।