श्रीभगवान् गोपीभ्यः धर्मनिष्ठाभिलाषिणीभ्यः इदं उपदिशन् अवदत्—“स्त्रियोऽत्र धर्मकामाः पत्युः दुष्चरितस्यापि, दुर्भागिनः, वृद्धस्य, मन्दस्य, रोगिणः, दरिद्रस्य वा, परित्यागं न कुर्वन्ति। अन्यस्मिन् पुरुषेण सह संगमः साध्वीभिः स्त्रीभिः न स्वर्गदः, केवलं अपकीर्तिं, तुच्छं दुःखदं फलम्, भयमेव च सर्वत्र निन्दितं जनयति। मयि तु, श्रवणदर्शनोपध्यानकीर्तनैः भक्तिः जायते, न तु केवलं सन्निध्येन; अतः भवनानि प्रतिगच्छत।” एवं गोविन्दस्य कठोरवचनानि श्रुत्वा, गोप्यः आशाभङ्गात् दुःखसागरमग्नाः, मनसा व्याकुलाः अभवन्। ताः स्वमुखानि मार्जयन्त्यः, शुष्कोष्ठ्यः निश्वासशोषिताः, पादैः भूमौ रेखाः कुर्वन्त्यः, अश्रुप्रस्रवणैः रागाङ्गरागैश्च स्तनयुग्मं लिप्तं, मौनिन्यः तिष्ठन्त्यः, कृष्णे परितः सर्वेन्द्रियवृत्तीनि तस्मिन्नेव स्थितानि, तदनुरागेण कण्ठगद्गदया वाचा किंचित् ऊचुः। गोप्यः ऊचुः—“मा, भगवन्, मा एतादृशं कठोरं वद! न तव शोभते। सर्वं परित्यज्य तव पादमेकं शरणं प्राप्ताः स्मः। भक्तवात्सल्येन त्वं नोऽनुगृहाण, मा परित्यज—यथा मुक्तिकामान् पुरुषोत्तमः कदापि न परित्यजति। धर्मज्ञ त्वं यदुक्तवान्—‘स्त्रीणां पतिसुतमित्रसेवा धर्मः’—तदस्तु। किन्तु, धर्मोपदेशके त्वयि, सर्वात्मनि, त्वमेव प्रियो बन्धुर्हृदयस्थः। ये ज्ञानीः, तव नित्यप्रियं त्वयि रतिमेव स्थापयन्ति, न पत्यादिषु दुःखप्रदेषु। अतः, कृपां कुरु, नः चिरकालसंचितां त्वयि आशां मा छिन्धि, कमलनयन। त्वया हृतचित्ताः वयं गृहं न प्रतिनिवर्तामः, न गृहकार्येषु हस्तौ प्रवर्तेते, न पादौ तव पादयुग्मात् गच्छतः। कथं व्रजं गच्छेम, किमन्यत् कुर्मः? हे प्रिय, तव अधरमधुर्येण, हासविलासदृष्टिभिः, गीतैः चित्तदाहशमनैः, अस्मान् सिञ्च। अन्यथा विरहाग्निना दग्धाः, त्वदीयं पादमेकं ध्यानतः प्राप्य, देहं विहाय गच्छेम। कमलनयन, यदा तव पदयुग्मयोः स्पर्शः प्राप्तः, या लक्ष्म्यपि क्षणमेकं दुर्लभः, तदा तव मोहिन्याः सम्मोहिताः, अन्यत्र स्थितुं न शक्नुमः। लक्ष्मी अपि तव वक्षसि स्थित्वा, सेविताङ्घ्रिपद्मा, तव पादरजः कामयते; तव कटाक्षाय देवाः अपि प्रयतन्ते। एवं वयं तव पादरजः शरणं गतमाः। अतः, कृपां कुरु, दुःखनाशन, गृहान्निर्गत्य तव पादसेवां प्राप्तुमिच्छामः। पुरुषोत्तम, तव स्मितविलासदृष्ट्याः विरहदाहेन दग्धं हृदयं सान्त्वय, नो दास्यं देहि। तव आननं, अलकाभिः सुशोभितं, कपोलयोरवलम्बमानकुण्डलम्, अधरमधुर्यं, हासदृष्टिम्, अभयदायकबाहू, लक्ष्म्याः निवासं वक्षः—एतानि निरीक्ष्य, वयं केवलं तव दास्यं कामयामः। त्रिषु लोकेषु का स्त्री तव मधुरगीतवचनैः, दिव्यकर्मभिः, न मोह्येत? तव रूपदर्शनात् गावः, विहगाः, वृक्षाः, मृगाः अपि हृष्टाः भवन्ति—कः न स्पृश्येत? नूनं त्वं व्रजे समागतः, भयदुःखनाशाय, यथा आदिपुरुषः देवगोप्ता। क्लिश्यमानदासीनां सखि, तव कमलहस्तं दग्धस्तनमस्तके निधेहि। एवं तासां दुःखार्तवचनानि श्रुत्वा, योगेश्वरः श्रीकृष्णः, आत्मारामोऽपि, सौम्यस्मितेन गोपीषु प्रमोदं प्राविशत्। तासां मुखानि सस्मितेन श्रीकृष्णे दृष्ट्वा विकसितानि, अच्युतः श्वेतमल्लिकाद्वयं इव स्मितप्रभया दीप्तः, तासां मध्ये चन्द्र इव तारा: विराजमानः। शतशः स्त्रीणां मध्ये, मुख्यया गीतं गायन्त्या, गीयमानश्च, वैजयन्तीमाल्यधारी वनं शोभयन् विचचार। गोपीभिः सह नदीतीरं प्रविश्य, शीतलरेणुकान्तारे, सुमन्दमन्दगन्धवहवायुसंवीज्यमानः, पद्मगन्धिनि, रम्यताम् अविन्दत्। प्रसारितभुजैः, आलिङ्गनैः, क्रीडायुद्धैः, मुक्तमेखलाभिः, नखसंस्पर्शैः, हासदृष्टिस्मितैः, श्रीकृष्णः कामदेवं प्रमोदितः, व्रजसुन्दरीः मोदयामास। एवं महात्मनः श्रीकृष्णस्य कृपया, ताः गौरवयुक्ताः स्त्रियः, आत्मानं भूमौ सर्वसौभाग्यशालिनीः मेनिरे। तासां सौभाग्ये अभिमानं दृष्ट्वा, केशवः तत्रैव अदृश्यः अभवत्, तासां शमाय, कृपया च। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमं पवित्रं परमंसशास्त्रं, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। अहं तं पुरुषोत्तमं कृष्णं नमामि, यः मधुप इव वेदानाम् सारं संहरन्, भक्तजनानां संसारभीतिं निवारयन्, ज्ञानविज्ञानामृतं दत्तवान्। हरिः सर्वदेहिनां आत्मा, प्रकृतेः स्वामी, तस्य पादौ एव शरणं, येभ्यः लोके जनानां श्रेयः लभ्यते। स एव प्रियतमः आत्मा, यस्मात् किंचित् अपि भयम् न जायते; यः एतद्वेत्ति, स एव ज्ञानी, स एव हरिः—आचार्यः। नारदः उवाच—“नरश्रेष्ठ, तव प्रश्नः उत्तरितः। इदानीं रहस्यं शृणु, यं सम्यग्विचारितं वक्ष्यामि। एकः लघुजीवः, मृदुभिः सह शरणं याचमानः, षड्ग्रीवाणां मधुरगानैः आकृष्टः, तेषां शब्दलोभात्, अग्रे तृप्तिरहितैः वृकैरिव, अज्ञानात् गच्छति; पृष्ठतः तु मृगः, व्याधबाणहतः, तं अनुयाति। अस्यार्थः—मृदुस्वभावानां स्त्रीणां मध्ये, आश्रमशरणं सौरभस्य पुष्पस्य इव, अतीव लघु। कामजनितं क्षणिकं सुखम् अन्विष्य, संगमे मनः स्थिरं भवति। षड्ग्रीवाणां गीतवत्, स्त्रीणां मधुरवाक्यम् श्रवणे मनः लग्नं भवति। अग्रे वृकगणवत्, कालः अहोरात्रं जीवितं क्षिप्रं नयति; गृहसुखे लीनस्य तदनवधानम्। पृष्ठतः व्याधः, मृत्युः, अदृष्टेन बाणेन हन्ति। राजन्, एतद् आत्मानं पश्य, यस्य हृदयं बाणेन विद्धम्। अतः, मृगस्य आचरणं दृष्ट्वा, स्वमनः हृदि संयच्छ, सारथिरिव रश्मीन् धारय। स्त्रीसंगं, गणगीतं च त्यक्त्वा, क्रमशः हंसशरणं प्राप्य, तृप्तः, शनैः शनैः निवर्तस्व। राजा उवाच—“ब्राह्मण, भगवत्कथितं शुश्रूषामि, चिन्तयामि च। यदि ज्ञेयम्, तर्हि आचार्याः किमर्थं न प्रबोधयन्ति?” “ब्राह्मण, तव वचनेन मम महद् संशयः नष्टः। यत्रेन्द्रियाणि न गच्छन्ति, तत्र मुनयोऽपि मोह्यन्ते।” “येन येन कृतं कर्म, तेन देहं त्यक्त्वा, अन्येन देहेन तत्र तस्य फलभोगः भवति।” “एषा वेदविदां विवादः—कर्माणि कृतानि गूढानि, न प्रकाशानि इति।” नारद उवाच—“येन येन कर्मणा यः यत् करोति, तेनैव कर्मणा, सूक्ष्मदेहमनसा च, अनवरतम्, तत्र तस्य फलभोगः भवति। यथा सुप्तश्वासिनं शरीरं त्यजति, एवं सः तेन वा अन्येन वा देहेन कर्मफलम् उपभुङ्क्ते। यद् यद् अहं इति मनसा गृह्णाति, तस्य तस्य कर्मणः फलं प्राप्नोति, तेनैव पुनर्जन्म भवति। यथा मनः इन्द्रियकृत्याभ्यां अनुमान्यते, तथा पूर्वदेहकृतानि कर्माणि मनसः प्रवृत्तिभिः ज्ञायन्ते। अस्मिन् देहे न दृष्टं, न श्रुतं, न अनुभूतं, कदाचित् तु तद्रूपं आत्मनि स्फुरति।” एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकोनत्रिंशोऽध्यायस्य कथा समाप्ता।