एवं वेदमार्गेण तन्त्रमार्गेण च, यः जनः यथायोग्यं उपास्य मां साधयति, स तस्याभिलषितं सिद्धिं मम प्रसादात् द्वाभ्यां मार्गाभ्यां प्राप्तुम् शक्नोति। मम प्रतिमां स्थापयित्वा, दृढं देवालयं निर्माय, तत्र पूजार्थं उत्सवार्थं च रम्यं पुष्पोद्यानं कर्तव्यम्। नित्यं च महोत्सवे च, पूजायाः सततप्रवाहाय, क्षेत्राणि, विपणयः, नगराणि, ग्रामाणि च समर्प्य, स मम लोकं प्राप्नोति। प्रतिष्ठायाः कृते, त्रिलोकस्य अधिपत्यं निवाससहितं लभते; पूजया चादिभिः ब्रह्मलोकं, त्रिभिः तु मम समत्वं प्राप्नोति। अनन्यभक्त्या योगेन च, स केवलं मां प्राप्तुम् अर्हति; एवं यः मां उपासते स भक्तिमार्गं लभते। यः स्वयम् अथवा परैः देवद्विजातिभ्यः जीविकायै दत्तं गृह्णाति, स दशसहस्रवर्षाणि विहीना इव मलभक्षकः भवति। कर्तुः, तत्त्वस्य, अनुमन्तुः च हिताय, यः कर्मफलभागी, मृत्युपर्यन्तं तस्य कर्मणः महत्फलम् पुनः पुनः लभते। शुक उवाच— एकादशे दिवसे, नन्दः उपवासं कृत्वा जनार्दनं पूजयामास; द्वादशे दिवसे तु सः कालिन्द्याः जलं प्रविष्टवान् स्नानाय। तदा वरुणस्य सेवकः, असुरः, तम् रात्रौ जलं प्रविश्य असुरसीमाम् उल्लंघ्य, गृहीत्वा वरुणस्य समीपं नीतवान्। गोपाः नन्दं न दृष्ट्वा, ‘कृष्ण! राम!’ इति विलपन्तः, श्रीभगवान् तेषां आक्रन्दं श्रुत्वा, तातं वरुणेन हृतं इति विज्ञाय, हे राजन्, स्वजनानां अभयदायकः बलवान् तत्र जगाम। हरिं दृष्ट्वा लोकपालः स अतिथिं मह्यं सत्कारं कृत्वा, दिव्यया पूजया पूजयामास, महोत्सवमिव तं दर्शनं प्रहर्ष्य भाषयामास। श्रीवरुण उवाच— ‘अद्य मे शरीरं शान्तम्, अद्य मे प्रयोजनं सिद्धम्। ये तव पादसेवकाः, हे भगवन्, तैः पन्थाः समाप्तः। नमस्ते भगवन्, परमात्मन्, ब्रह्मन्, यस्य मायायाः कल्पितजगद् अपि न श्रूयते। अज्ञानात्, मूढतया, अकर्तव्यज्ञानात्, तव पितरं अत्र आनयामि; क्षमस्व। सर्वदृशं त्वं कृष्ण, त्वं मम अपि अनुग्रहार्हः; गोविन्द, पितरं तव गृहीत्वा गच्छ।’ शुक उवाच— एवमुपचितः कृष्णः, लोकनाथः, पितरं गृहीत्वा स्वजनानां हर्षं विधाय प्रत्यागच्छत्। नन्दः, लोकपालस्य अद्भुतं ऐश्वर्यं कृष्णस्य पूजार्हत्वं च दृष्ट्वा, विस्मितः स्वबान्धवान् उक्तवान्। गोपाः, हे राजन्, उत्सुकचित्ताः, ‘किमयं प्रभुः अस्माकं सूक्ष्मं गन्तव्यं दर्शयिष्यति?’ इति चिन्तयन्तः। श्रीभगवान् तेषां मनः ज्ञात्वा, करुणया तेषां इच्छां पूर्त्यर्थं विचारयामास। लोके जनाः, अज्ञानकामकर्मभिः मोहिताः, उन्नतावनतमार्गेषु भ्रमन्ति, स्वं गन्तव्यं न जानन्ति। एवं विचार्य, भगवन् हरिः, महाकृपया, गोपेभ्यः स्वं लोकं तमोऽतीतं दर्शयामास। स लोकः सत्यम्, ज्ञानम्, अनन्तं, ब्रह्म परमदीप्तिः, यं साधवः गुणनिवृत्ते मनसि लीनाः पश्यन्ति। ते ब्रह्मसरोवरं नीत्वा, तत्र निमज्ज्य कृष्णेन उत्थापिताः, ब्रह्मलोकं दृष्टवन्तः, यत्राक्रूरः पूर्वं गतः। नन्दादयः तं स्थानं दृष्ट्वा, परमसुखेन पूर्णाः, विस्मिताः कृष्णं तत्र स्तुत्याभिः स्तूयमानं दृष्टवन्तः। एवं अष्टाविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः श्रीमद्भागवते महापुराणे, पारमहंस्यां शास्त्रायां, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे। श्रीभगवान् उवाच— ज्ञानं, विवेकः, शास्त्राणि, तपः, प्रत्यक्षं, परम्परा, अनुमानम्—यद् आदौ अन्ते च अस्ति, कालः कारणं च, तद् मध्ये अपि तदेव अस्ति। यथा स्वयम् कृतं सुवर्णं पूर्वापरयोः सर्ववस्तुषु व्यापि, तथा विविधनाम्नाम् मध्ये अहं तदेव। हे प्रिय, त्रिधा स्थितं ज्ञानं, त्रिगुणात्मकं—कारणं, कार्यं, कर्ता; योगेन वियोगेन च, यत् चतुर्थं स्थितं तदेव सत्यम्। यद् न पूर्वे, न परे, न मध्ये, तद् केवलं नाम; यद् परमात्मना सत्यम् स्थापनं, तदेव अस्ति, एषा मम बुद्धिः। यद् नास्ति, तु दृश्यते, तद् रजसः विकारः; ब्रह्म स्वयं प्रकाशं, ब्रह्मरूपेण, इन्द्रियविषयमनः विकाराणां विचित्रता प्रकटयति। एवं ब्रह्मविवेकेन, विपरीतमतनिराकरणकौशल्येन, आत्मशङ्कां छित्वा, स्वानन्दे तृप्तः, सर्वविषयेषु उदासीनः भवेत्। आत्मा न भूमिमयः शरीरः, न इन्द्रियाणि, न देवाः, न असुराः, न वायुः, न आपः, न अग्निः; मनः अन्नम्, बुद्धिः सत्त्वम्, अहंकारः आकाशः, पृथ्वी पंचभूतसमत्वम्। गुणमयाः इन्द्रियाः स्पष्टस्थाने आत्मनः किं स्पृशेयुः? यद्यपि विक्षिप्यन्ते, दोषः कः? यथा मेघाः सूर्यं न स्पृशन्ति, गच्छन्ति च। यथा आकाशः वाय्वग्न्यापः पृथ्वीगुणैः न स्पृशति, तेषां स्वगुणागमनगमनस्य, तथा अक्षरं सत्त्वराजस्तमः—मनःसंसारहेतुभिः न स्पृशति। तथापि, गुणैः, मायाकृतैः, संगः वर्जनीयः, यावत् दृढया भक्त्या रजःमलः मनसः निःसृतः। ये मिथ्यायोगिनः, देवमानुषोपघातैः विघ्निताः, पूर्वाभ्यासबलात् पुनः योगं चरन्ति, न कर्मपद्धत्याः अनुसारः। कर्म क्रियते, जीवः कर्ता, कारणेन वा दैवेन वा प्रेरितः; ज्ञानी प्रकृतिस्थः, तृष्णां त्यक्त्वा, स्वानन्दं अनुभवति। स्थितः, उपविष्टः, गच्छन्, शयानः, विसृजन्, खादन् वा—यस्य मनः आत्मनि स्थितं, स तं अन्यथा न वेत्ति। यदि मिथ्याविषयं इन्द्रियैः पश्यति, तर्कविचारैः विपरीतं पश्यति, तद् ज्ञाः तं सत्यम् न मन्यन्ते—यथा जागरणे स्वप्नः नश्यति। पूर्वसिद्धं गुणकर्मवृत्तिं, अज्ञानात् आत्मनः अविभक्तं, केवलं निरीक्षणेन नश्यति; आत्मा न गृहीतो न त्यक्तः।