यत्र यत्र श्रद्धा पूजादिषु विद्यते, तत्र तत्र स भक्तः मां पूजयेत्; सर्वेषु भूतेषु, आत्मनि च, अहं विश्वात्मा सन्निहितः। कर्मयोगमार्गाभ्याम्—वैदिकेन तन्त्रेण च—यः मां पूजयति, स तयोः मार्गयोः इच्छितां सिद्धिं मत्तः प्राप्नोति। मम प्रतिमां स्थापयित्वा, दृढं देवालयं निर्मायेत्; तत्र पूजोत्सवाय रम्यं पुष्पवनं निर्मायेत्। पूजादिकस्य सततप्रवाहाय, महोत्सवेषु च नित्यं, क्षेत्राणि, विपण्यः, नगराणि, ग्रामाणि च समर्पयेत्; एवं मम लोकं प्राप्नोति। प्रतिष्ठया त्रिलोकस्य अधिपत्यं निवाससहितं लभते; पूजादिना ब्रह्मलोकं, त्रिभिः मम समत्वं च प्राप्नोति। केवलया भक्त्या योगेन च, स मां एव प्राप्नोति; एवं यः मां पूजयति, स भक्तिमार्गं लभते। यः स्वयम् अथवा अन्यैः देवब्राह्मणाय दत्तं भक्ष्यं गृह्णाति, तस्य जीवनाय, स दशसहस्रवर्षाणि विष्ठाभोजी भवति। कर्तु, तत्त्व, अनुमन्तृणां, कर्मफलसाम्बहागिनां, मृत्युः पश्चात् ते पुनः पुनः तस्य कर्मणः श्रेष्ठं फलम् प्राप्नुवन्ति। शुकः उवाच—एकादशे दिने, नन्दः उपवासं कृत्वा जनार्दनं पूजयामास; द्वादशे दिने, स कालिन्द्याः जलं स्नानाय प्रविष्टः। तत्र वरुणस्य सेवकः, एकः असुरः, तं गृहीत्वा वरुणस्य समीपं नीतवान्, यतः स रात्रौ जलं प्रविष्टवान्, असुरसीमां उल्लङ्घ्य। गोपाः तं न दृष्ट्वा, 'कृष्ण! राम!' इति आक्रन्दन्तः; भगवतः तेषां आह्वानं श्रुत्वा, तातं वरुणेन नीतं विज्ञाय, राजन्, स्वजनानां अभयप्रदः बलवान् तत्र गतः। हृषीकेशं आगतम् दृष्ट्वा, लोकपालः तं मह्येन सत्कारं कृत्वा, दिव्यया पूजया पूजयामास, महोत्सवमिव तस्य दर्शनं मन्यमानः। श्रीवरुणः उवाच—'अद्य मे शरीरं शान्तं, अद्य मे कार्यं सिद्धम्; तव पादसक्ताः, भगवन्, मार्गान्तं प्राप्ताः। नमः ते भगवन्, परमात्मन्, ब्रह्मन्, यत्र माया च कल्पितजगच्च न श्रूयते। अज्ञानात्, मूढतया, अकर्तव्यं न जानन्, तव पितरं अत्र नीतवान्; क्षमस्व। सर्वदृग् कृष्ण, त्वं मे अपि अनुग्रहं दातुमर्हसि; गोविन्द, पितृप्रिय, तव पितरं प्रत्यनय।' शुकः उवाच—एवं प्रसन्नः कृष्णः, श्रीभगवान्, पितरं गृहीत्वा स्वजनानां सुखं ददौ। नन्दः, लोकपालस्य अद्भुतं ऐश्वर्यं दृष्ट्वा, कृष्णस्य पूजां च, विस्मितः स्वबन्धुभ्यः उक्तवान्। गोपाः, राजन्, उत्सुकचित्ताः, 'अयं भगवान् अस्माकं सूक्ष्मं गन्तव्यं दर्शयिष्यति?' इति चिन्तयन्ति। भगवन्, स्वजनानां मनः ज्ञात्वा, तेषां कामं पूर्त्यर्थं, करुणया विचारयामास। एष लोकः, अज्ञानरागकर्मभिः मोहितः, उच्चावचमार्गेषु भ्रमति, स्वं गन्तव्यं न जानाति। एवं चिन्तयन्, करुणया पूर्णः हरिः गोपेषु स्वं लोकं अदर्शयत्, यः तमः परं। स सत्यं, विज्ञानं, अनन्तं—ब्रह्म, नित्यदीप्तिः, यं मुनयः गुणक्षये मनः समाधाय पश्यन्ति। ते ब्रह्मसरोवरं नीत्वा, कृष्णेन निमज्जिताः, उत्थापिताः च, ब्रह्मलोकं दृष्टवन्तः, यत्राक्रूरः पूर्वं गतः। नन्दादयः तं स्थलं दृष्ट्वा, परमसुखेन पूर्णाः, विस्मिताः, कृष्णं तत्र स्तुतिभिः स्तूयमानं अपश्यन्। एवं अष्टाविंशतितमोऽध्यायः, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, महापुराणे श्रीमद्भागवते, परमहंससंहितायाम् समाप्तः। ज्ञानं, विवेकः, शास्त्रं, तपः, प्रत्यक्षं, परम्परा, अनुमानं—यद् आदौ अन्ते च अस्ति, कालः कारणं च, तदेव मध्ये अस्ति। यथा स्वयम् कृतं सुवर्णं पूर्वे च पश्चात्, सुवर्णवस्तुषु व्यापि भवति, तथा विविधनाम्नाम् मध्ये अहं तद् एव। प्रिय, त्रिविधं ज्ञानं गुणात्मकं—कारणं, कार्यं, कर्ता; तयोः संयोगवियोगाभ्याम्, यत् चतुर्थं, तदेव सत्यम्। यद् न पूर्वे, न पश्चात्, न मध्ये, तद् केवलं नाम; यद् परमात्मना सत्यम् स्थाप्यते, तदेव अस्ति, इति मे मतिः। यद् नास्ति, तद् अपि दृश्यते—एष रजसो विकारः; ब्रह्मैव स्वप्रकाशं, ब्रह्मणोऽद्भुतं वैविध्यं, इन्द्रियाणि, विषयाः, मनः, तद्विकाराः च प्रकाशयति। एवं ब्रह्मविवेकेन युक्त्या, विरोधदृष्टिं निवार्य, स्वशङ्कां छित्वा, आत्मसुखे तुष्टः, सर्वेषु विषयेṣu उदासीनः भवेत्। आत्मा न भूमिसंयुक्तं शरीरं, न इन्द्रियाणि, न देवाः, न असुराः, न वायुः, न आपः, न अग्निः; मनः अन्नं, बुद्धिः सत्त्वम्, अहङ्कारः आकाशः, भूमिः पञ्चभूतसाम्यं। गुणमयाः इन्द्रियाः, स्पष्टं निवासं यस्य, तं कथं स्पृण्वुः? अथवा, यदि ते विक्षिप्यन्ते, दोषः कः? यथा मेघाः सूर्यं न स्पृण्वन्ति, तद्विलीनाः। यथा आकाशं वाय्वग्न्यापभूमिगुणैः न युक्तं, तेषां आगमपगमेषु स्वधर्मे, तथा अक्षरं सत्त्वरजस्तमः—मनः संसरणहेतवः—न स्पृण्वन्ति। तथापि, गुणैः, मायाकृतैः, यावत्, दृढया भक्त्या मयि, रजसो मलः मनसः निवार्यते, तावत् सङ्गं त्यजेत्। मिथ्या योगिनः, देवमानुषकृतविघ्नैः बाधिताः, पूर्वाभ्यासबलात् योगं पुनः पुनः कुर्वन्ति, कर्मपद्धत्या तु न। कर्म क्रियते, जीवः कर्म करोति, कारणेन वा, दैवेन वा प्रेरितः; परन्तु, ज्ञानी, प्रकृतिस्थः अपि, तृष्णां त्यक्त्वा, स्वसुखं अनुभवति। स्थितः, उपविष्टः, गच्छन्, शयन्, विसृजन्, खादन्—यः यः आत्मा स्थितिं गृहीत्वा, मनः आत्मनि स्थितं, तं अन्यथा न जानाति। यदि मिथ्याविषयं इन्द्रियैः पश्येत्, तर्कविचारैः विपरीतं पश्येत्, तं ज्ञाः सत्यम् न मन्यन्ते—यथा जागरे स्वप्नः लीयते।