भगवत्कर्मणि गायनः स्तुतिपाठननर्तनलीलाभिः, मम चरितं कथयन् शृण्वन् वा, क्षणमपि मय्येकचित्तः सञ्जायते। स्तुतिभिः, स्तोत्रैः, पुराणोक्तैः, सामान्यवाक्यैश्च, मां सम्यगर्चयित्वा, "भगवन्, कृपां कुरु" इति प्रार्थयन्, साष्टाङ्गप्रणिपातं करोति। मम पादयोः शिरः स्थापयन्, बाहू च संहत्य, "रक्ष मां भगवन्! मृत्युसागरभीतस्त्वां शरणं प्रपन्नः" इति विनयेन याचते। एवमवशिष्टं मया दत्तं श्रद्धया शिरसि निधाय, यद्युपसंहारः कर्तव्यः, तदा तद्दत्तं दीपाय समर्पयेत्, पुनः परदीप्तये अपि समर्पयेत्। यत्र यत्र वा श्रद्धा पूजादिषु स्यात्, तत्र तत्र मां पूजयेत्, सर्वभूतेषु आत्मनि च अहं सर्वात्मना स्थितः। एवं वेदमार्गेण तन्त्रमार्गेण योगमार्गेण वा, मां पूजयन् यः, स मत्तः इच्छितां सिद्धिं द्वाभ्यां मार्गाभ्यां प्राप्नोति। मम प्रतिमा स्थाप्य, दृढं देवालयं निर्माय, तत्र पूजार्थं उत्सवार्थं च रम्याणि पुष्पोद्यानानि निर्मीयन्ताम्। पूजायाः प्रवाहाय च, महोत्सवेषु नित्यं च, क्षेत्राणि, आपणान्, नगरग्रामांश्च समर्पयन्, मम धाम प्राप्नोति। प्रतिष्ठया त्रैलोक्याधिपत्यं सप्रासादं लभते; पूजया च ब्रह्मलोके वासं, त्रयाणां योगेन मम समत्वं लभते। केवलभक्त्या योगेन च मां एव प्राप्नोति; एवं मां पूजयन् भक्तिमार्गं प्राप्नोति। यः स्वयम् अथवा अन्यैः देवब्राह्मणानां भरणाय दत्तं गृह्णाति, स दशसहस्रवर्षाणि विष्ठाभोजी भवति। कर्तुः, तत्त्वस्य, अनुमन्तुश्च, ये यज्ञभागिनः, मृत्योरनन्तरं तेषां कर्मफलमधिकं पुनः पुनः लभन्ते। शुक उवाच—एकादश्यां नन्दः उपवास्य जनार्दनं पूजयामास; द्वादश्यां च कालिन्द्याः सलिले स्नानाय प्रविवेश। तत्र वरुणस्य दूतः, असुरः, तम् अपहरन्, यतः स रात्रौ सलिले प्रविष्टः, असुरसीमां लङ्घयन्। गोकुलवासिनः तं न दृष्ट्वा, "कृष्ण! राम!" इति आक्रन्दन्; तेषां शब्दं श्रुत्वा, श्रीभगवान् तातं वरुणेन नीतं विज्ञाय, स्वजनानां अभयं दातुं शक्तिमान् स तत्र जगाम। हृषीकेशं समागतं दृष्ट्वा, लोकपालः स आदरात् पूजयामास, महोत्सवेन तम् अर्चयन्, उवाच। श्रीवरुण उवाच—"अद्य मम देहः शान्तः, अद्य मम प्रयोजनं सिद्धम्; तव पादारविन्दयोर्ये भक्ताः, ते मार्गान्तं प्राप्ताः। नमोऽस्तु ते भगवन्, परात्मन्, ब्रह्मन्, यस्मिन्मायायाः कल्पितजगद्वृत्तेः श्रुतिरपि नास्ति। अज्ञानात् मोहात् अविज्ञाय यत्कर्तव्यं, तव पितरं अत्र नीतम्; तत् त्वया क्षन्तव्यम्। सर्वदृगसि कृष्ण, त्वं मय्यपि कृपां दर्शय; गोविन्द, पितरं स्वं गृहं नय।" एवं सम्पूजितः, कृष्णः सर्वेश्वरः पितरं गृहीत्वा स्वजनानां हर्षं जनयन् प्रतिजगाम। नन्दः तु लोकपालस्य अद्भुतं तेजः, कृष्णे तेषां भक्तिं च दृष्ट्वा, विस्मितः स्वजनान् उवाच। गोकुलवासिनः, उत्सुकचित्ताः, "किं नु अस्माकं स्वगतिर्दर्श्यते भगवता?" इति चिन्तयामासुः। श्रीभगवान् तेषां मनोऽभिप्रायं ज्ञात्वा, तेषां कामपूरणाय, करुणया विचारयामास। अयं लोकोऽज्ञानकामकर्मभिः मोहितः, उच्चावचमार्गेषु भ्रमन्, स्वगतिं न वेत्ति। इति चिन्तयन्, भगवान् हरिः, महाकरुणया, गोकुलवासिभ्यः तमस्वरहितं स्वं धाम दर्शयामास। तत् सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म, नित्यप्रकाशरूपम्, यत् मुनयः गुणक्षये मनसि लीनाः पश्यन्ति। कृष्णः तान् ब्रह्मसरः प्राप्य, तत्र निमज्ज्य पुनरुत्थाप्य, ब्रह्मलोकं दर्शयामास, यत्र कदाचिदक्रूरः गतः। नन्दादयः तं देशं दृष्ट्वा, परमसुखेन पूर्णाः, विस्मिताः, तत्र कृष्णं स्तुतिभिः स्तूयमानं अपश्यन्। एवं श्रीमद्भागवतमहापुराणे दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे अष्टाविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः। ज्ञानं विवेकः शास्त्रं तपः प्रत्यक्षं परम्परा अनुमानं च—यदादौ अन्ते च यत्, कालः कारणं च, तदेव मध्ये अस्ति। यथा स्वकृतं सुवर्णं पूर्वापरयोः सुवर्णवस्तुषु व्याप्नोति, तथा नामरूपविभागेऽपि अहमेव तिष्ठामि। एतद्वै त्रिविधं ज्ञानं, गुणात्मनः कारणकार्यकर्तृरूपं, तयोः संयोगवियोगाभ्यां चतुर्थं यदस्ति, तदेव सत्यम्। यदनादि, नान्त्यं, न मध्ये, तन्नाममात्रम्; यत् परेण सत्तया निष्ठितं, तदेवास्ति, इति मम मतिः। यदसन्नपि दृश्यते, स रजःप्रभवः विकारः; ब्रह्मैव स्वप्रकाशं, ब्रह्मेन्द्रियविषयमनःसहितं, नानारूपेण प्रकाशते। एवं तर्कविचारेण ब्रह्मणि निश्चयेन, परविपक्षनिरासकौशलात्, संशयं छित्वा, आत्मानन्दे स्थितः, सर्वकामेषु उदासीनः स्यात्। नायं पृथिव्यां कृतदेहः, न चेन्द्रियाणि, न देवाः, न दानवाः, न वायुर्जलाग्नयः; मनोऽन्नं, बुद्धिः सत्त्वम्, अहङ्कारः खम्, पृथिवी पञ्चतत्त्वसमुच्चयः। गुणमयैः इन्द्रियैः, स्वस्थाननिश्चयस्य केन स्पर्शः? तेषां च व्यग्रत्वे कः दोषः? यथा मेघाः सन्तः अपगतान् सूर्यं न स्पृशन्ति। यथा आकाशं वाताग्न्यापः पृथिव्यादिगुणैः न स्पृश्यते, तेषां स्वगुणागमने गमने च, तथा अक्षरं सत्त्वरजस्तमोगुणैः न स्पृश्यते, ये मनसः संसारकारणानि। तथापि, गुणैः, ये मायासृष्टाः, सहवासः त्याज्यः, यावत् दृढया मयि भक्त्या, मनसि रजःमलः निवार्यते। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे पूर्वार्धे अष्टाविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः।