यदा ब्रह्माण्डपुरुषः उत्पन्नः अभवत्, तदा मृत्युः अपानवायुनि गुदद्वारे प्रविष्टः, तथापि स पुरुषः नोत्थितः। इन्द्रः हस्तयोः बलं निवेश्य प्रविष्टः, किन्तु स पुरुषः नोत्थितः। विष्णुः पादयोः गमनं निवेश्य प्रविष्टः, नापि स पुरुषः उत्थितः। नद्यः नाड्यः रक्तेन प्रविष्टाः, पुरुषः नोत्थितः। समुद्रः उदरे क्षुधातृष्णया प्रविष्टः, नोत्थितः। चन्द्रः हृदये मनसा प्रविष्टः, नोत्थितः। ब्रह्मा अपि हृदये बुद्ध्या प्रविष्टः, नोत्थितः। रुद्रः अहंकारेण हृदये प्रविष्टः, नोत्थितः। अन्ते, क्षेत्रज्ञः अन्तरात्मा चेतनया हृदये प्रविष्टः, तदा स ब्रह्माण्डपुरुषः सलिलात् उत्थितः। यथा शयाने जीवने प्राणाः, इन्द्रियाणि, मनः, बुद्धिः सन्ति, किन्तु तस्य प्राणशक्तिः विना जागरणं न भवति, तथा योगयुक्तचित्तः स्वात्मानं भक्त्या, वैराग्येन, ज्ञानेन विवेक्तुम्, मनसा चिन्तयेत्। एवं कदा गोवर्धनधारणेन वृजवासिनः वर्षात् रक्षिताः, सुरभिः इन्द्रः च कृष्णं गोलोके उपसंगम्य, इन्द्रः स्वदोषे लज्जितः, एकान्ते उपगम्य, सूर्यप्रभया किरीटेन कृष्णपादौ स्पृष्टवान्। कृष्णस्य अनन्तशक्तिं दृष्ट्वा, श्रुत्वा च, त्रैलोक्यनाथानां मदः नष्टः, इन्द्रः अञ्जलिं कृत्वा उवाच। इन्द्रः उवाच — तव धाम शुद्धसत्त्वमयं, शान्तं, तपोमयं, रजःतमोवर्जितं। गुणप्रवाहः मायया निर्मितः त्वां न बध्नाति, नापि तव आसक्तिः अस्ति। तस्मात् लोभादयः कारणाः, ये अविद्यया उत्पन्नाः, कथं तव स्युः? भगवन्, धर्मरक्षणाय, दुष्टनिग्रहाय दण्डं धारयसि। त्वं सर्वलोकानां पिता, गुरु, अधिपः, दुर्गमकालः, दण्डधरः। स्वेच्छया रूपं धारयन्, लोकहिताय, स्वात्मनां गर्वं नाशयन्, कार्यं करोति। ये ममादयः, भगवन्, तव आज्ञां अवज्ञाय, स्वं लोकनाथत्वं कल्पयन्ति, ते त्वां यथाकाले दृष्ट्वा शीघ्रं गर्वं त्यक्त्वा, धर्ममार्गं परित्यज्य, अवमानपूर्वकं आचरन्ति; दुष्टानपि तव शिक्षायाः प्रभावः अस्ति। अतः भगवन्, मम अज्ञानमदप्रयुक्तं अपराधं क्षमस्व। प्रभो, मम मनः मोहितम्; पुनः तादृशा विचाराः मा उत्पन्नाः। भगवन्, तव अवतारः भूमिभारनिवारणाय, बलिनां क्षत्रियानां संहाराय, तव पादानुगामिनां हिताय च। नमः ते, परमात्मन्, महापुरुष, वासुदेव, कृष्ण, सात्वतानां नाथ। स्वेच्छया रूपं धारयन्, ज्ञानमयः, सर्वव्यापकः, बीजः सर्वस्य, सर्वभूतात्मा, तुभ्यं नमः। अहं एव, मदमोहात्, क्रोधात्, गोवर्धनवासिनां विनाशाय, यज्ञविघ्नेन, वायुवर्षेण प्रवृत्तः। तव कृपया, अहं मदमुक्तः, व्यर्थप्रयत्नः नष्टः; त्वं नाथः, गुरु, आत्मा, तव शरणं प्राप्तवान्। शुकः उवाच — एवं माघवान् कृष्णं स्तुत्वा, भगवान् सस्मितं मेघनिनादसदृशं वाक्यं उवाच। श्रीभगवान् उवाच — माघव, तव यज्ञं मम कृपायै विघ्नितवान्, यथा त्वं मां नित्यं स्मरिष्यसि, इन्द्रस्य महिमा न तव मनसि मदं जनयेत्। यो धनबलमदेन अन्धः, स दण्डधरं न पश्यति; तस्मै दया करिष्यन्, तस्य ऐश्वर्यं यदा इच्छामि तदा हरामि। अतः शक्र, गच्छ; सर्वं शुभं भवतु। मम उपदेशः पालनीयः। स्वकर्तव्ये स्थित्वा, मदवर्जितः, यथायोग्यं आचर। ततः सुरभिः विचारयन्ती, कृष्णं गोपस्वरूपिणं, स्वसुतैः सह, उपगम्य, प्रणम्य, उवाच। सुरभिः उवाच — कृष्ण, कृष्ण, महायोगिन्, विश्वात्मन्, सर्वाद्य, तव विश्वनाथेन वयं रक्षिताः, अच्युत। त्वं अस्माकं परमदेवः, न इन्द्रः, विश्वनाथ; गोब्राह्मणदेवसज्जनहिताय त्वं स्थितः। वयं ब्रह्मणा प्रेरिताः, त्वां इन्द्रं अभिषिच्यामः। त्वं विश्वात्मन्, भूमिभारनिवारणाय अवतीर्णः। शुकः उवाच — ततः सुरभिः कृष्णं आमन्त्र्य, स्वदुग्धेन स्नापयामास, ऐरावतः च दिव्यगङ्गाजलेन स्नापयामास। इन्द्रः, देवर्षिसङ्गैः, देवमातृप्रेरितः, दशार्हवंशजं अभिषिच्य, गोविन्द इति संबोधयामास। तत्र तु तुम्बुरुः, नारदः, अन्ये च — गन्धर्वाः, विद्याधराः, सिद्धाः, चारणाः — हरिं यशः गायन्ति, यः लोकमलापहः; सुरनर्तक्यः हर्षेण नृत्यन्ति। देवगणाध्यक्षाः तम् स्तुवन्ति, अद्भुतपुष्पवृष्टिं कृतवन्तः; त्रैलोक्यं परमसुखं प्राप्तम्; गाः तदा दुग्धधाराः प्रवाहितवन्तः। नद्यः वृक्षसमूहाः मधुप्रवाहं कृतवन्तः; धान्योषधयः अकृष्यमाणाः अभिवृद्धाः; पर्वताः रत्नानि अददुः। कुरुनन्दन, कृष्णस्य अभिषेककाले सर्वे प्राणी, दुष्टप्रकृतयः अपि, वैरमुक्ताः अभवन्। एवं गोविन्दं गोनाथं गोपनाथं अभिषिच्य, इन्द्रः तेन अनुमतः, देवैः सह, स्वलोकं प्रतिगतः। पूजायां दुर्गां, विनायकं, व्यासं, विष्वक्सेनं, गुरून्, देवांश्च, प्रत्येकं स्वदिशि, अभिषेकादि द्रव्यैः उपस्मरेत्। चन्दनं, कर्पूरं, कुङ्कुमं, अगुरु, सुगन्धजलैः, मन्त्रैः प्रतिदिनं स्नानं कुर्यात्, यदि साध्यं। स्वर्णघर्मस्तोत्रेण, महापुरुषविद्यया, पौरुषसूक्तेन, सामगानैः, राजन्, विधिं कुर्यात्। वस्त्रैः, यज्ञोपवीतैः, भूषणैः, पत्रमाल्यैः, सुगन्धलेपैः, भक्त्या यथायोग्यं मां अलङ्कुर्यात्। पाद्यं, आचमनीयं, गन्धं, पुष्पं, अक्षतान्, धूपं, दीपं, नैवेद्यं, श्रद्धया मां समर्पयेत्। एवं भागवतस्य अत्र अध्यायेषु ब्रह्माण्डपुरुषोत्थानात् आरभ्य, गोवर्धनधारणे, इन्द्रसुरभ्योः कृष्णं स्तुत्याभिषेकात्, पूजाविधिं च, श्रीकृष्णस्य महिमानं, भगवतो भक्तानां हितं च प्रतिपादितम्।