सर्वेभ्यः नमः। शृणुत, भगवतः श्रीमद्भागवते महापुराणे वर्णितं अद्भुतं चरित्रम्। पूर्वं, यदा ब्रह्माण्डपुरुषस्य सृष्टिः प्रवर्तते स्म, तदा औषधयः रोमकूपयुक्तत्वेन त्वचि प्रविश्यापि स पुरुषः नोत्थितः। आपः रेतःसहिताः जननेन्द्रियेषु प्रविष्टाः, तथापि स पुरुषः नोत्थितः। मृत्युः अपानवायुसहितः गुदद्वारे प्रविश्यापि, तस्योत्थानं न जातम्। इन्द्रः बलयुतः हस्तेषु प्रविश्यापि, नोत्थानमभवत्। विष्णुः गमनशक्तिसहितः पादेषु प्रविश्यापि, स पुरुषः नोत्थितः। नद्यः रक्तरूपेण नाड्यां प्रविश्यापि, स नोत्थितः। समुद्रः जठरे क्षुधातृष्णासहितः प्रविश्यापि, स नोत्थितः। चन्द्रमाः मनःसहितः हृदि प्रविश्यापि, स नोत्थितः। ब्रह्मा अपि बुद्धिसहितः हृदि प्रविश्य, रुद्रः अहंकारसहितः हृदि प्रविश्य, तयोः प्रवेशेनापि स पुरुषः नोत्थितः। यदा तु अन्तर्यामी क्षेत्रज्ञः चैतन्येन सह हृदि प्रविशत्, तदा स पुरुषः सलिलात् समुत्थितः। यथा सुप्तपुरुषस्य प्राणाः इन्द्रियाणि मनः बुद्धिः च सन्ति, किन्तु तस्य प्रबोधनं विना नोत्थापयन्ति; एवं योगयुक्तचित्तः भक्त्या वैराग्येन ज्ञानयोगेन च स्वात्मानं विविच्य ध्यायेत्। एवं सृष्ट्युत्पत्तेः रहस्यं कथयित्वा, शुकदेवः पुनः वृन्दावनस्य दिव्यलीलां वर्णयति। यदा गोवर्धनगिरिरुत्थाप्य, वृजवासिनां वर्षविपत्तेः रक्षणं कृतं, तदा सुरभि देवी च इन्द्रः च गोलोके श्रीकृष्णं द्रष्टुं समागच्छताम्। तत्र इन्द्रः लज्जया कृताञ्जलिः, तेजस्विना मुकुटेन श्रीकृष्णचरणौ स्पृशन्, तं रहसि उपससाद। कृष्णस्य अनन्तशक्तिं दृष्ट्वा, त्रैलोक्याधिपत्यगर्वं नष्ट्वा, इन्द्रः कृताञ्जलिः प्रणनाम। स उवाच—"भगवन्, तव धाम शुद्धसत्त्वमयं, शान्तं, तपोमयं, रजस्तमसः रहितम्। मायेयगुणप्रवाहः त्वां न बाधते, न च तवासक्तिर्विद्यते। तस्मात् लोभादिकाः कारणाः, ये मूढतया जायन्ते, कथं तव स्युः? तथापि धर्मरक्षणाय, दुष्टनिग्रहाय च, भगवन् त्वं दण्डं धारयसि। त्वं सर्वलोकानां पिता, गुरु, अधिपः, दुर्निवारकालः, स्वेच्छया दण्डधरः। जगत्स्वामिमानिनां गर्वं शमयितुं, हिताय च, स्वेच्छया विविधरूपेण प्रवर्तसे। ये त्वदाज्ञां न मन्यन्ते, आत्मानं जगदधिपतिमिव मन्यन्ते, ते त्वां सम्यक् काले दृष्ट्वा शीघ्रमेव गर्वं त्यजन्ति, धर्ममार्गं च विहाय, अवमानपूर्वकं वर्तन्ते; तव शिक्षया दुष्टेष्वपि हितं भवति। तस्मात् भगवन्, मम अज्ञानदर्पोत्थं अपराधं क्षन्तुमर्हसि। प्रभो, मम मनः मोहितमासीत्; पुनरिदृशा दूषिताशया मयि मा भूयात्। भगवन्, तवावतारः पृथिव्याः भारहरणाय, दुष्टसेनानां संहाराय, तव पादपद्मार्चकानां च हिताय जातः। नमस्ते भगवन्, पुरुषोत्तम, महात्मन्, वासुदेव, कृष्ण, सात्वतपतये नमः। स्वेच्छया देहमधिष्ठाय, ज्ञानमयस्वरूप, सर्वव्यापिन्, सर्वबीज, सर्वात्मन्, तुभ्यं नमः। भगवन्, अहमेव अहंकारकुपितः, व्रजवासिनां यज्ञविघ्नात्, वायुभिर्वृष्टिभिश्च विनाशयितुमिच्छन्, किमपि दुष्कृतं कृतवान्। तव प्रसादेन मम गर्वः नष्टः, व्यर्थयत्नश्च विनष्टः; त्वं प्रभुः, गुरुः, आत्मा—त्वामेव शरणं गतोऽस्मि।" एवं शक्रेण स्तुतः श्रीकृष्णः मृदुहसितः, मेघगम्भीरया वाचा तमुवाच—"मघवन्, तव यज्ञभङ्गः मया तव हिताय कृतः, यथा त्वं मां नित्यं स्मरिष्यसि, इन्द्रगर्वेण न मोहितो भविष्यसि। यो वित्तैश्वर्यगर्वेण मूढः, स दण्डधरं न पश्यति; तस्मात् तस्य यदा मम कृपां दर्शयितुमिच्छामि, तदा तस्य श्रीं हरामि। गच्छ शक्र, सर्वं शुभं ते अस्तु। मम आज्ञा पाल्या। स्वकर्तव्ये स्थित्वा, गर्वरहितः, यथोचितं वर्तस्व।" ततः विचारयन्ती सुरभिर्देवी, स्वसन्तानैः सह, गोपालरूपिणं श्रीकृष्णं समीपमुपेत्य, साश्रुपूर्णया दृष्ट्या प्रणम्य उवाच—"कृष्ण, कृष्ण, महायोगिन्, विश्वात्मन्, सर्वकारणभूत, त्वया नाथेन वयं रक्ष्यामहे, अच्युत। त्वमेव नः परदेवता, न इन्द्रः, हे जगन्नाथ; गवां, विप्राणां, देवानां, साधूनां च हिताय त्वमस्ति। वयं ब्रह्मणा प्रेरिताः त्वां इन्द्रत्वेन अभिषेचयामः। त्वं भूमेर्भारहरणाय अवतीर्णः, विश्वात्मन्।" एवं श्रुत्वा, शुकदेवः कथयति—सुरभिः स्वदुग्धेन, ऐरावतप्रहृतया दिव्यगङ्गाजलेन च, कृष्णं स्नापितवती। इन्द्रः, देवर्षिभिः सह, मातृगणैः प्रेरितः, दशार्हवंशजं गोविन्दं अभिषिञ्चत्। तत्र तु तुंबरुः, नारदः, चान्ये गन्धर्वविद्याधरसिद्धचारणाः, हरिं स्तुत्वा, तस्य कीर्तिं गायन्तः, दिव्याङ्गनाः प्रमुदिताः नृत्यन्त्यः आसन्। देवसेनानायकाः तं स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं चकारुः; त्रैलोक्यं परमं मुदं प्राप, गावः च क्षीरधारां विसृज्य। नद्यः वृक्षगणाश्च मधुधाराभिः प्रवहन्ति स्म; धान्यौषधयः अकृष्टपच्याः जाताः, पर्वताः रत्नानि उत्पादयन्ति स्म। यदा गोविन्दः अभिषिक्तः, तदा सर्वे प्राणी, स्वभावेन दारुणाः अपि, वैरभावं त्यक्त्वा, शान्तिमवापुः। एवं गोविन्दं गोपाळानां गोत्राणां च नाथं अभिषिञ्च्य, इन्द्रः तस्य अनुमत्या, देवगणैः सह स्वर्गं प्रतिपेदे। ततः, दुर्गां, विनायकं, व्यासं, विष्वक्सेनं, आचार्यं, देवान् च, तेषां तेषां दिशां मुखेन, अभिषेकादिभिः पूजयेत्। चन्दनकर्पूरकुङ्कुमागुरुधूपैः, सुगन्धजलैश्च, प्रतिदिनं मन्त्रैः स्नापयेत्, यदि सामर्थ्यं स्यात्। स्वर्णघर्मणस्तुत्या, महापुरुषविद्यया, पौरुषसूक्तेन, सामगीतैश्च, यथाविधि कर्माणि कुर्यात्। वस्त्रैः, यज्ञोपवीतेन, भूषणैः, पत्रमाल्यैः, सुगन्धितलेपैः च, भक्त्या यथोचितं मां अलङ्कुर्यात्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, श्रीकृष्णस्य महिमानं, भक्तानां च सौभाग्यं, सुराणां च विनयप्राप्तिं, गोवत्सल्यानुग्रहम्, अभिषेकमहिमानं, तथा दैवपूजनविधिं च, सुस्पष्टं, भावपूर्णं च वर्णितम्।