शृणु, भगवतः कृष्णस्य बाल्यलीलाः वृन्दावने कृताः। तत्र शिशुरपि सन्, शयाने तस्य पादाभ्यां रथं आघातयन् रथचक्रं भूमौ पतितवान्, तस्य रुदितं पादप्रहारं च दृष्ट्वा सर्वे विस्मिताः। एकदा तृणावर्त नाम्ना राक्षसः कृष्णं एकवर्षीयं शिशुं गृहीत्वा गगनमार्गे अपहरत्, ग्रीवाम् उपगृह्य तं महतीं क्लेशां दातुम् इच्छन्; परं कृष्णः तं दुःखं विजित्य तं राक्षसं निर्जितवान्। अन्यदा मातरं यशोदां माखनचौर्येण कुपितां दृष्ट्वा, सा तं शिशुं उलूखले बद्ध्वा स्थितवती। कृष्णः तत्र युक्तः, द्वयोः अर्जुनयोः वृक्षयोः मध्ये गच्छन्, ताभ्यां वृक्षाभ्यां हस्ताभ्यां पतिते कृतवान्। वने क्रीडन्तः गोपालबालकैः परिवृतः, कृष्णः बकासुरस्य मुखं हस्ताभ्यां विदार्य, तम् आक्रमन्तं हत्वा गोपान् रक्षितवान्। कदाचित् कपित्थवृक्षस्य फलं प्राप्तुं, एकः राक्षसः वत्सरूपेण आगत्य, गोवस्तुषु मिलित्वा कृष्णं हन्तुम् इच्छन्; कृष्णः तं वत्सासुरं हत्वा, कपित्थफलानि क्रीडया भूमौ पतितवान्। तालेषु, क्रीडन्तः कृष्णः गजासुरं तस्य च सहचरान् हत्वा, तालेषु फलं समृद्धं कृतवान्। प्रलम्बासुरं बलवान् राक्षसं कृष्णः बलात् हत्वा, वनाग्निं शमयित्वा गोपालान् गोवृषाण् च रक्षितवान्। यमुनायाः सरः विषेण दूषितम्, तत्र अहंकारशून्यं महावनागं कृष्णः निगृह्य, सरः विषरहितं कृतवान्। वृन्दावनवासिनः सर्वे कृष्णे तादृशीं अनपायिनीं प्रीतिं अवापुः; नन्दः तस्य पुत्रे एव तादृशं सहजं प्रेम कुतः उत्पन्नम् इति पृष्टवान्। सप्तदिनस्य शिशोः गिरीं उत्थापयितुम् सामर्थ्यं किम्? अतः, हे वृजाध्यक्ष, तव पुत्रे सन्देहः अस्ति। तदा श्रीनन्दः गोपालान् संबोधित्वा उक्तवान्—मम वचनानि शृणुत, बालके सन्देहः मास्तु। गर्गः यदुसन्तः मम प्रति उक्तवान्— सः कृष्णः पूर्वं शुक्लरक्तपीतानि वर्णानि धृतवान्, अद्य कृष्णवर्णः। पूर्वं वसुदेवस्य पुत्रः अभवत्, अद्य तव पुत्रः; पण्डिताः तं वासुदेवम् इत्याहुः। तस्य बहूनि नामानि रूपाणि च, गुणकर्मानुसारं, अहं जानामि, लोकः न जानाति। सः गोपालगोकुलस्य आनंदः भवति, सर्वान् सुखं दास्यति, तेन सर्वे आपदः सहजतया पराजिताः। पूर्वं धर्मज्ञाः राज्यहीनदेशे डाकूभिः पीडिताः, तेन रक्षिताः, डाकूः पराजिताः। तस्य भक्तिः येषां भवति, तान् आपदः न जयन्ति; विष्णुगुप्तान् राक्षसाः न जयन्ति। अतः नन्दपुत्रः नारायणसमः गुणैः, भाग्येन, कीर्त्या, प्रभावेन; तस्य कर्मणि विस्मयः नास्ति। एवं गार्गः मम प्रत्यक्षं उपदिश्य, स्वगृहं गतः; अहं कृष्णं नारायणांशं effortless deeds कर्तारं मन्ये। नन्दस्य वचनं गार्गस्य गीतं च शृण्वन्तः, वृन्दावनवासिनः कृष्णस्य अद्भुतं तेजः दृष्ट्वा श्रुत्वा, हर्षेण नन्दं कृष्णं च पूजयन्ति, विस्मयशून्याः। इन्द्रः यज्ञविघ्नेन कुपितः, वर्षं, ओलान्, वातं च प्रेषयन्, गोपालान् गोवृषान् च क्लेशितवान्। कृष्णं शरणं दृष्ट्वा, सः करुणया स्मितं कृत्वा, बालकः इव एकेन हस्तेन गिरिं उप uprooted, गोपालसमाजं रक्षितवान्। इन्द्रः निजबलगर्वात्, गोषु न तुष्टः। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमसंन्यासिनां शास्त्रे दशमस्कन्धस्य प्रथमभागे षड्विंशोऽध्यायः समाप्तः। सन्तः, मयि अनासक्ताः, शान्ताः, समदर्शिनः, निर्ममाः, निरहंकाराः, द्वन्द्वैः न विक्रियन्ते, लोभशून्याः। तेषु, हे भाग्यवत्, मम कथाः सदा उत्तमेषु उत्पद्यन्ते; ताः श्रुत्वा, पावनं, पापक्षयाय। ये श्रवणं, कीर्तनं, अनुमोदनं, श्रद्धया कुर्वन्ति, भक्त्या मयि स्थिताः, ते मम भक्तिं प्राप्नुवन्ति। भक्तिम् प्राप्य, सन्तः अनन्ते ब्रह्मरूपे सुखानुभवेन, किम् अन्यत् प्राप्यं अस्ति? यथा अग्निं समीपं गत्वा, शीतं, भयम्, तमः च नश्यन्ति; तथा सन्तसंगेन। संसारसागरस्य निमज्जनोत्थाने, ब्रह्मविदः शान्ताः सन्तः नौः इव, तत्र निमग्नानां नौः इव। अन्नं प्राणिनां जीवनम्; अहं क्लिष्टानां शरणम्; धर्मः मृत्युः पश्चात् धनम्; सन्तः इह भीतानां आश्रयः। सन्तः बाह्ये सूर्यस्य उदयवत् दृष्टिं ददाति; देवाः, बान्धवाः, सन्तः, अहं च—सर्वे सन्तः। एवं वैतसेनः, उर्वश्याः अनासक्तः, लोकैः विमुक्तः, पृथिव्यां आत्मानन्दे विचरन्। स्पर्शस्य गुणाः—मृदुता, कठोरता, शीतता, उष्णता—एते वायोः सूक्ष्मगुणाः। गमनं, संग्रहो, प्राप्तिः, वस्तुषु नेतृत्वं, शब्देषु, सर्वेन्द्रियाणां सारः—एते वायोः कर्माणि। वायोः स्पर्शसूक्ष्मात्, दैवीयप्रेरणया, रूपं उत्पन्नम्; ततः तेजः, चक्षुः रूपग्राहकः। द्रव्यत्वम्, गुणत्वम्, व्यक्तित्वम्—एते शुद्धरूपस्य अग्नेः कार्याणि। प्रकाशनम्, पाचनम्, तापः, दाहः, शीतनाशनम्, शोषणम्, क्षुत्तृष्णा—एते अग्नेः कार्याणि। शुद्धरूपात्, अग्निना परिवर्तितात्, दैवीयप्रेरणया, शुद्धरसः उत्पन्नः; ततः आपः, जिह्वा रसग्राहिका। कटु, मधुर, तिक्त, तीक्ष्ण, आम्ल—एते एकस्य रसस्य भौतिकपरिवर्तनैः विविधानि। स्नेहनम्, स्थापनम्, तृप्तिः, जीवनसम्भरणम्, पोषणम्, आनन्दः, उष्णनाशनम्, समृद्धिः—एते आपः कार्याणि। शुद्धरसात्, आपः परिवर्तितात्, दैवीयप्रेरणया, शुद्धगन्धः उत्पन्नः; ततः पृथ्वी, नासिका गन्धग्राहिका। एवं भगवतः लीला, सन्तानां महिमा, तत्त्वानां उत्पत्तिः च, श्रीमद्भागवते वर्णितम्।