कदाचित् सा गीतिं कुर्वती तदा सः अपि गायति; सा रुदती तदा सः अपि रुदति; सा हसन्ती तदा सः अपि हसति; सा वदन्ती तदा सः अपि प्रत्युत्तरं वदति। कदाचित् सा धावन्ती तदा सः अपि धावति; सा स्थित्वा तिष्ठति तदा सः अपि तिष्ठति; सा शयाना तदा सः अपि तस्याः समीपे शयितः भवति; कदाचित् सः तया सह उपविशति। कदाचित् सा शृण्वन्ती तदा सः अपि शृणोति; सा पश्यन्ती तदा सः अपि पश्यति; कदाचित् सा घ्राणं कुर्वन्ती तदा सः अपि घ्राणं करोति; सा स्पृशन्ती तदा सः अपि स्पृशति। कदाचित् तस्याः पत्न्याः दुःखितायाः सः अपि दुःखितः भवति, शोकं अनुभवति; सा हृष्टा तदा सः अपि हृष्टः, तस्याः सुखे भागं गृह्णाति। एवं पत्न्या सर्वैः गुणैः मोहितः, अनिच्छन् अपि, अज्ञः पुरुषः ताम् अनुकरणं करोति, दुर्बलत्वात् क्रीडनेव। शुकः उवाच— कृष्णस्य अद्भुतानि कर्माणि दृष्ट्वा, गोपाः विस्मिताः तस्य वास्तविकं बलं न जानन्तः, नन्दं स्मृत्वा गर्गस्य वचनं, समीपं गत्वा इदं ऊचुः— “बालकस्य एतानि कर्माणि अत्यद्भुतानि; कथं सः ग्रामजनानां मध्ये जातः, येषां अपत्यानि सामान्यतया निन्दितानि। कथं अयं शिशुः सप्तदिनः एव, एकेन हस्तेन महत् गिरिं उद्धरति, गजेन्द्रः पद्मम् इव? बाल्यावस्थायाम् अंशेन एव, सः पूतनायाः स्तनं पिबन्, तस्याः प्राणान् अपि पिबति, कालः सर्वेषां प्राणान् यथा हरति। शयाने बालकेन, रथचक्रं पदाभ्यां आघातितम्, तेन रुदन्तेन तद्विलोलितम्। एकवर्षीयः बालः तृणावर्तेन गृहीतः, आकाशे नीतः, ग्रीवं गृहीत्वा, तं दुःखं जयति। एकदा मातरः मुषितं नवनीतम् दृष्ट्वा, दाम्ना युक्तः, यमलार्जुनयोः मध्ये गच्छन्, हस्ताभ्यां तौ अपातयत्। गोष्ठे गोपालैः परिवृतः, वत्सपालनं कुर्वन्, बकासुरस्य मुखं हस्ताभ्यां विदारयामास, बकः तं हन्तुं इच्छन्। कपित्थवृक्षे वत्सरूपेण आसुरः प्रविष्टः, सः तं हत्वा कपित्थफलानि क्रीडया अपातयत्। गाढवसुरं तस्य शक्तिमन्तः सहचरान् अपि हत्वा, तालवनं फलैः पूरितं कृतवान्। प्रलम्बासुरं बलात् हत्वा, गोः गोपालान् च अग्निव्यालात् त्रातवान्। अहिं महाविषं, गर्वहीनं, सरः निष्कास्य, यमुनाया विषं शुद्धं कृतवान्। व्रजवासिनां सर्वेषां तस्मिन् अपरित्याज्यं स्नेहः अस्ति; नन्द, तव पुत्रे एव अस्माकं स्वाभाविकः प्रेम उत्पन्नः कथम्? सप्तदिनः शिशुः एव गिरिं धारणं कर्तुं शक्नोति; अतः व्रजाध्यक्ष, तव पुत्रे सन्देहः अस्ति।” नन्दः उवाच— “मम वचनानि शृणु, गोपाः, बालके सन्देहः नास्ति। गर्गः यदुवंशीयः मुनिः, मम प्रति इदं उक्तवान्— ‘सः त्रिषु युगेषु श्वेतः रक्तः पीतः च रूपं धारयति; अधुनातनं कृष्णवर्णं। पूर्वं सः वसुदेवस्य पुत्रः अभवत्; अधुना तव पुत्रः। बुद्धिमन्तः तं वासुदेवम् इति आहुः। तव पुत्रस्य अनेकानि नामानि रूपाणि च सन्ति, गुणकर्मानुसारं; अहं तानि जानामि, जनाः न जानन्ति। गोपगोकुलस्य आनन्दः सः भवति, सर्वान् सुखं दास्यति; तेन भवतः सर्वे आपदः सहजं जयन्ति। प्राचीनकाले, व्रजाध्यक्ष, धर्मिष्ठाः राजरहिते भूमौ दस्युभिः पीडिताः, तेन संरक्षिताः, दस्यून् संयुक्ताः जितवन्तः। ये भाग्यवन्तः तस्मिन् स्नेहं कुर्वन्ति, तैः विपत्ति न जय्यते; यथा राक्षसैः विष्णुभक्ताः न जय्यन्ते। अतः नन्दस्य पुत्रः नारायणेन तुल्यः गुणैः, भाग्येन, कीर्त्या, प्रभावेन; तस्य कर्मणि विस्मयः नास्ति। गर्गः प्रत्यक्षं मां उपदिष्ट्वा, स्वगृहं गतः; अहं कृष्णं नारायणस्य अंशं मन्ये, यः सहजं कर्म करोति।’” एवं नन्दस्य वचनं गर्गस्य गीतं च शृण्वन्तः, व्रजवासिनः, कृष्णस्य अपरिमितं तेजः दृष्ट्वा, हृष्टाः नन्दं कृष्णं च सम्मान्य, विस्मयमुक्ताः अभवन्। इन्द्रः, यज्ञविघ्नेन कुपितः, वर्षं, तुषारं, वातं च प्रेषितवान्; गोपाः गोः च तेन क्लेशिताः; कृष्णं, करुणया हसन्तं, शरणं दृष्ट्वा, सः एकेन हस्तेन गिरिं उप uprooted, बालः क्रीडनकम् इव, गोपसमुदायं त्रातवान्; इन्द्रः स्वबलगर्वेन, गोः प्रति न तुष्टः। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, सर्वोत्तमवैराग्यशास्त्रे, प्रथमस्कन्धस्य षड्विंशतितमोऽध्यायः समाप्तः। सन्तः, अनासक्ताः, मयि निरताः, शान्ताः, समदर्शिनः, निरममाः, निरहंकाराः, द्वन्द्वैः न विक्रियन्ते, लोभवर्जिताः। तेषु, हे भाग्यवत्, मम कथाः सदा उत्तमानां मध्ये उद्भवन्ति; ताः तान् पावयन्ति, पापं नाशयन्ति। ये ताः श्रद्धया शृण्वन्ति, गायन्ति, अनुमोदन्ति, मयि भक्ताः, श्रद्धालवः, ते मयि भक्तिं प्राप्नुवन्ति। भक्तिम् प्राप्तस्य साधोः, किं अन्यत् साध्यं, यदा सः मयि, अनन्ते, ब्रह्मानन्दरूपे, आनन्दं अनुभवति? यथा दीप्यमानं अग्निं उपगम्य, शीतं, भयम्, तमः च नश्यन्ति, तथा साधुसंनिधानेन। संसारसागरस्य भयङ्करस्य निमज्जनोत्थानयोः, ब्रह्मविदः शान्ताः साधवः, जलनिमग्नानां दृढनौका इव। अन्नं जीविनां जीवनम्; अहं क्लिष्टानां शरणम्; धर्मः मृत्युः पश्चात् जनानां धनम्; साधवः संसारभीतानां आश्रयः। साधवः सूर्यस्य उदयः इव दृष्टिं ददाति; देवाः, बन्धवः, साधवः, अहं च, सर्वे साधवः। एवं वैतसेनः, उर्वश्याः अनासक्तः, लोकैः उदासीनः, आत्मनि रममाणः, पृथिव्यां विचरन् स्थितवान्।