नगरस्य द्वारद्वयं, अन्धावमिषाख्यं, मौनं कुशलं च, तयोः स्वामी दृष्टिमान् तयोः द्वारा प्रविश्य कर्माणि करोति। सः तदा विषूच्याः सह अन्तरगृहं प्रविश्य, स्वपत्नीपुत्रादिभिः उत्पन्नं मोहसुखहर्षं अनुभवति। एवं कामेन प्रेरितः, कर्मसु मग्नः, माया-ग्रस्तः, अज्ञानवान्, सः यद् यद् स्वराज्ञी इच्छति तत् तत् अनुगच्छति। यदा सा पिबति तदा सः मद्यं पिबति, यदा सा खादति तदा सः खादति, यदा सा रमते तदा सः तया सह रमते। यदा सा गायति तदा सः गायति, यदा सा रोदनं करोति तदा सः रोदति, यदा सा हास्यं करोति तदा सः हसति, यदा सा भाषते तदा सः प्रत्यभाषते। यदा सा धावति तदा सः धावति, यदा सा तिष्ठति तदा सः तिष्ठति, यदा सा शय्यायां शयते तदा सः तया सह शयते, यदा सा उपविशति तदा सः तया सह उपविशति। यदा सा शृणोति तदा सः शृणोति, यदा सा पश्यति तदा सः पश्यति, यदा सा घ्राणं करोति तदा सः घ्राणं करोति, यदा सा स्पृशति तदा सः स्पृशति। यदा पत्न्याः दुःखमस्ति तदा सः तया सह दुःखितः, यदा सा हर्षं अनुभवति तदा सः तया सह हृष्टः। एवं पत्न्याः गुणैः मोहितः, अज्ञानवान्, मनसापि अनिच्छन्, दुर्बलत्वात् तां अनुकरणं करोति, यथा क्रीडाप्रयोजनं। शुकः उवाच—कृष्णस्य अद्भुतानि कर्माणि दृष्ट्वा, गोपाः विस्मिताः, तस्य सामर्थ्यं न जानन्तः, नन्दं स्मृत्वा गर्गस्य वचनानि उपगम्य तं पप्रच्छुः। ते ऊचुः—बालस्य एतानि कर्माणि खलु अद्भुतानि; ग्रामजनानां पुत्राः साधारणाः, कथं सः तत्र जातः? सप्तदिनस्य शिशुः एकेन हस्तेन महागिरिं यथा गजपतिः पद्मं उत्थापयति, तथा सः तं गिरीं उत्थापितवान्। बाल्ये अंश-विलोचनः, पूतनायाः स्तन्यं जीवनं च पिबित्वा, यथा कालः सर्वेषां जीवितं हरति, तथा तस्य प्राणं हरति। शय्यायाम् अधः स्थितः, तस्य पदाभ्यां शकटं आघातितम्, चक्रं पतितम्। एकवर्षीयः बालः तृणावर्तेन गृहीतः, आकाशे नीतः, तस्य ग्रीवायां गृहीत्वा, तं महाभयं जयति। मातरः मक्षिकाचौर्ये दाम्नि बद्धः, यमलार्जुनयोः मध्ये गत्वा ताभ्याम् वृक्षाभ्याम् पतिताभ्याम् हस्ताभ्यां पतितवान्। वनं गच्छन्, गोपालकैः परिवृतः, बकासुरस्य मुखं हस्ताभ्यां विदार्य, तं हन्ति। कपित्थवृक्षे, वत्सरूपेण राक्षसः आगतः, तं हत्वा कपित्थफलानि क्रीडया पतितानि। गवयासुरं तस्य शक्तिमन्तं च हत्वा तालवनं सुरक्षं कृतवान्, फलैः पूर्णम्। प्रलम्बासुरं बलात् हत्वा, गाः गोपांश्च वनाग्नेः उद्धृतवान्। महोरगाधिपं दर्पहीनं कृत्वा, तं सरः निष्कास्य, यमुनायाः जलं विषरहितं कृतवान्। व्रजवासिनां सर्वेषां तस्मिन्नेव अनुरागः, न परित्यज्यः; नन्द, कथं तव पुत्रे एव एषः स्वाभाविकः प्रेम उत्पन्नः? सप्तदिनस्य बालः कथं गिरीं धारयितुं शक्नोति? अतः व्रजाध्यक्ष, तव पुत्रे सन्देहः अस्ति। नन्दः उवाच—मे वचनानि शृणुत, गोपाः, बालस्य विषये सन्देहः नास्ति। गर्गः यदुवंशीयः मुनिः, मम इदं उक्तवान्। सः पूर्वं श्वेतरक्तपीतवर्णः, अधुना कृष्णवर्णः। पूर्वं सः वसुदेवस्य पुत्रः आसीत्, अधुना तव पुत्रः; ज्ञानी तं वासुदेवमाहुः। तव पुत्रस्य नामानि रूपाणि च बहूनि, गुणकर्मानुसारं; अहं तानि जानामि, जनाः न जानन्ति। गोपगोकुलनन्दनः सर्वान् सुखी करिष्यति; तेन सर्वदुःखानि सहजं तिरिष्यथ। पुरातने काले, धर्मिष्ठाः, राजहीनदेशे, दस्युभिः पीडिताः, तेन रक्षिताः, दस्यवः संयुक्ताः पराजिताः। ये भाग्यवन्तः तस्मिन्नेव अनुरागं कुर्वन्ति, तान् दुःखं न जयति; यथा दैत्याः विष्णोः रक्षितान् न जयन्ति। अतः अयं नन्दपुत्रः नारायणसमः गुणैः, भाग्येन, कीर्त्या, प्रभावेन; तस्य कर्मणि न विस्मयः। एवं गर्गः प्रत्यक्षं उपदिशत्, स्वगृहं गतः; अहं कृष्णं नारायणांशं मन्ये, यः सहजं कर्म करोति। नन्दवचनं गर्गगीतं च शृण्वन्तः, व्रजवासिनः, कृष्णस्य अनन्तविभूतिं दृष्ट्वा, श्रुत्वा, हृष्टाः, नन्दं कृष्णं च पूजयन्ति, विस्मयरहिताः। इन्द्रः यज्ञविघ्नात् क्रुद्धः, वर्षहेलवातान् प्रेषितवान्; गोपगाः दुःखीः, कृष्णं शरणं दृष्ट्वा, तं करुणास्मितं पश्यन्ति; सः एकेन हस्तेन गिरिं उप uprooted, यथा बालः क्रीडायां, गोपसमुदायं रक्षितवान्; इन्द्रः बलदर्पेण, गोषु न तुष्टः। एवं दशमो भागः प्रथमस्कन्धस्य षड्विंशोऽध्यायः समाप्तः। सन्तः, मयि अनासक्ताः, समाहिताः, शान्ताः, समदर्शिनः, स्वत्वाभिमानरहिताः, द्वन्द्वैर् न विक्रियन्ते, लोभवर्जिताः। तेषु, भाग्यवत्सु, मम कथाः सदा उद्भवन्ति; ताः श्रुत्वा, भक्ताः, पवित्राः, पापविनाशकाः। ये ताः श्रद्धया शृण्वन्ति, गायन्ति, अनुमोदयन्ति, मयि भक्ताः, श्रद्धालवः, ते मम भक्तिं प्राप्नुवन्ति। भक्तः यः मम भक्तिं प्राप्तवान्, तस्य किं अन्यद् साध्यं? सः मयि ब्रह्मसुखरूपे अनन्ते सुखं अनुभवति। यथा अग्निं समीपं गच्छन् शीतभयतमः नाशयति, तथा सत्संगेन सन्तः।