श्रीभगवान् उवाच— ये मद्भक्ताः शान्तात्मानः सन्ति, तेषां न कदापि नाशः भवति; कालस्य शस्त्रं तान् न स्पृशति। येषां अहं आत्मवत्, पुत्रवत्, मित्रवत्, गुरुवत्, सुहृद्वत्, प्रियतमदेवतावत् च प्रियः अस्मि, तेषां अहं परमाश्रयः। अयं लोकः परलोकश्च, यः च आत्मा तयोः मध्ये सञ्चरति, यच्च स्वस्वरूपेण स्वकीयम् इह मन्यते— धनं, पशून्, गृहाणि इत्यादि— सर्वं त्यक्त्वा, मां एव केवलं सर्वव्यापिनं अनन्यभक्त्या यजन्ति चेत्, तान् अहं मृत्युसंसरार्णवात् उद्धरामि। अन्यत्र मयि, सर्वभूताधिपतौ, आदिप्रकृतेः ईश्वरे, आत्मनः भीः न निवर्तते। मत्तः भीताः वायवो वन्ति, सूर्यः प्रकाशते, इन्द्रः वर्षति, अग्निः दहति, मृत्युः विचरति। ये योगिनः ज्ञानवैराग्ययुक्ताः, भक्तियोगेन मम अभयपदं प्रविशन्ति, तेषां कल्याणाय। एष एव अत्र लोके परः श्रेयः— दृढया भक्त्या मय्येकचित्तनिष्ठा। अत्र सप्त द्वाराणि उपरि निर्मितानि, द्वे पुरतः, द्वे अधः; प्रत्येकं विषयसञ्चाराय कल्पितम्। तेषु अन्तः कश्चन ईश्वरः वसति, हे राजन्। तेषां पञ्च द्वाराणि पूर्वदिशि, एकं दक्षिणे, एकं उत्तरतः, द्वे पश्चिमे। तेषां नामानि वक्ष्यामि। पूर्वद्वये, यथा शलभौ, सम्यक् निर्मिते, ताभ्यां द्युमत्सखः भूमिं प्रकाशयन् प्रविशति। नलिनी-नालिनी नाम्नी द्वारद्वये पूर्वे निर्मिते, ताभ्यां अवधूतसखः सुरभिगन्धप्रदेशं यान्ति। मुख्या नाम द्वारं पुरतः स्थितम्, तत्र नानाव्यापारशालाः, भोजननौकाः च; तस्मात् नगरपतिः स्वाद्विद्भिः वणिजः सह प्रविशति। दक्षिणद्वारे पितृहू नाम्नि, पुरञ्जनः दक्षिणपञ्चालदेशं ज्ञानवाहनैः सहितः प्रविशति। उत्तरद्वारे देवहू नाम्नि, स एव उत्तरपञ्चालदेशं ज्ञानवाहनैः सह प्रविशति। पश्चिमद्वारे आसुरी नाम्नि, स ग्रामकप्रदेशं दर्पेण सह प्रविशति। अन्यस्मिन्नपि पश्चिमद्वारे निरृतिः नाम्नि, स वैशसप्रदेशं लोभेन सह प्रविशति। अन्धा-अवमीषा नाम्नी द्वारद्वये मौनिन्यौ कौशलिन्यौ च; तयोः ईश्वरः, दृष्टियुक्तः, ताभ्यां प्रविश्य क्रियाकर्माणि करोति। यदा स अन्तरगृहाणि विषूच्याः सहितः प्रविशति, तदा स्त्रीपुत्रादिभिः मोहं सुखं वा आनन्दं वा अनुभवति। एवं कर्मसु प्रवृत्तः, कामेन प्रेरितः, मूढः, स्वपत्नीच्छानुगामी भवति। कदाचित् सा पिबन्ती मद्यं, स अपि पिबति, सा खादति, स अपि खादति, सा रमते, स अपि तया सह रमते। सा गायति चेत्, स अपि गायति; सा रोदिति, स अपि रोदिति; सा हसति, स अपि हसति; सा भाषते, स अपि प्रत्युत्तरं भाषते। सा धावति चेत्, स अपि धावति; सा तिष्ठति, स अपि तिष्ठति; सा शय्यां याति, स अपि तया सह शय्यायामुपविशति; सा उपविशति, स अपि उपविशति। सा शृणोति चेत्, स अपि शृणोति; सा पश्यति, स अपि पश्यति; सा घ्राणं करोति, स अपि करोति; सा स्पृशति, स अपि स्पृशति। सा शोचति चेत्, स अपि शोचति; सा हृष्यति, स अपि हृष्यति। एवं स्त्रीगुणैः मोहितः, इच्छन्नपि न, मूढः, तां अनुकरोति, बालक्रीडनकवत् दुर्बलः सन्। एवं कथायाम्, शुकः उवाच— श्रीकृष्णस्य अद्भुतकर्माणि दृष्ट्वा, गोपाः विस्मिताः, तस्य ऐश्वर्यं न जानन्तः, नन्दम् उपगम्य, गर्गवचनानि स्मृत्वा, ऊचुः— "अहो, एते बालस्य कर्माणि अत्यद्भुतानि; कथं स ग्रामजनमध्ये जातः, येषां अपत्यं सामान्यतया निन्द्यं भवति? सप्ताहवयस्य बालः, एकेन करेण, गजपतिरिव पद्मं, गिरिं उत्थापयति—कथं एतत्? स बाल्ये अर्धोन्मीलितलोचनः, पूतनायाः स्तन्यं जीवनं च कालवत् अपिबत्। शयानः, रथचक्रं पादेन आहत्य, रुदन्, तदपि अपातयत्। एकवर्षीयः, तृणावर्तासुरेण गृहीतः, गगनं नीतः, तं दुःखं अपि सः सहजया शक्त्या विजित्य मुक्तः। मातुः मक्खनचौर्येण यमलार्जुनयोः मध्ये यमलेन बद्धः, ताभ्यां वृक्षाभ्यां स्वबाहुभ्यां पतिते। गवां पालनकाले, बालकैः परिवृतः, बकासुरस्य मुखं हस्ताभ्यां विदार्य, तं निर्जितवान्। वत्सरूपिणं दानवं, वत्समध्ये प्रविष्टं, हत्वा, कपीथफलानि अपि विनिर्मथ्य क्रीडया पतितवान्। गर्दभासुरं तस्य च अनुचरान् हत्वा, तालवनं फलैः पूरितम् अकरोत्। प्रीतिवर्धनं प्रलम्बासुरं बलात् हत्वा, गवां गोपानां च वनदाहात् उद्धारयत्। कद्रूशापं कालयवनं नागराजं दर्पहीनं कृत्वा, तं यमुनातटात् निष्कास्य, तत्रापि विषं शमितम्। व्रजवासिनां कृष्णे अनपायिनी प्रीतिर्भवति; नन्द, कथं त्वत्सुतायाम् अस्माकं एषा स्वाभाविकी प्रीतिर्घटते? सप्ताहवयस्य बालकः गिरिं धारयेत् इति कथं सम्भवति? अतः, हे व्रजेश्वर, अस्माकं सुतस्य विषये संशयः अस्ति।" ततः श्रीनन्दः उवाच— "मम वचनानि शृणुत, हे गोपाः, बालके विषये यः संशयः अस्ति, स निवार्यताम्। अस्य बालस्य विषये यद् गर्गो यदुविप्रः उक्तवान्, तत् अहम् उक्तवान्।" इति श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे पंचविंशतितमाध्यायस्य अंशे च षड्विंशतितमाध्यायस्य प्रारम्भे च एषा कथा प्रवहति।