एवं भगवतः मायाशक्तिं विदित्वा, अष्टविधैश्वर्यसम्पन्नं मां ये जानन्ति, तेषां लक्ष्म्याः शुभसंपदपि न स्पृह्यन्ति, ते हि अस्मिन्संसारे परमं मम पदं प्राप्नुवन्ति। ये मयि शान्तभावाः भक्तिमन्तः, तेषां नाशो नास्ति, कालस्य शस्त्रं तान् न स्पृशति; येषां अहं आत्मवत्, पुत्रवत्, मित्रवत्, गुरुवत्, हितवत्, पूज्यवत् च प्रियः अस्मि। अयं लोकः परलोकः, यः जीवः उभयोः मध्ये गच्छति, यच्च अस्य स्वं धनं, पशवः, गृहाणि इति—सर्वं त्यक्त्वा ये केवलं सर्वगतं मां एकमेव अनन्यभक्त्या पूजयन्ति, तान् अहं मृत्योः पारं नयामि। सर्वेषां भूतानां आत्मनः भीतिर्दारुणा केवलं मयि, सर्वेश्वरे प्रकृतिपतौ, निवार्यते। मम भयात् वायुः वाति, सूर्यः प्रकाशते, इन्द्रः वर्षं ददाति, अग्निः दहति, मृत्युश्च विचरति। ज्ञानवैराग्यसम्पन्ना योगिनः भक्तियोगेन मम अभयपदं प्रविशन्ति, तेषां कल्याणाय। एष एव अस्मिन्संसारे लोकानां परं श्रेयः—मयि दृढां भक्तिं कृत्वा मनः स्थिरं धारयितुम्। सप्त द्वाराणि उपरि निर्मितानि, द्वे पुरतः, द्वे अधः; सर्वे इन्द्रियविषयगमनाय कल्पिताः, तेषु एकः स्वामी निवसति, हे राजन्। तेषां पञ्च पूर्वे, एकः दक्षिणे, एकः उत्तरतः, द्वे पश्चिमे; तेषां नामानि वक्ष्यामि। पूर्वद्वारे द्वे, यथा पतङ्गौ, सह निर्मिते; ताभ्यां द्युमत्सखा भूमिं प्रकाशयन् गच्छति। नलिनी-नालिनी नामे द्वे पूर्वद्वारे निर्मिते; ताभ्यां अवधूतसखा सुरभिसंयुक्तं प्रदेशं प्रविशति। अग्रे मुख्याद्वारं, तत्र बहुशाला भोज्यनौका च; तेन नगरराजः व्यापारीभिः सह, ये रसज्ञाः, प्रदेशं प्रविशति। हे राजन्, दक्षिणद्वारे पितृहू नाम्नि, पुरञ्जनः दक्षिणपञ्चालं ज्ञानवाहैः सह प्रविशति। उत्तरद्वारे देवहू नाम्नि, पुरञ्जनः उत्तरपञ्चालं ज्ञानवाहैः सह प्रविशति। पश्चिमद्वारे आसुरी नाम्नि, पुरञ्जनः ग्रामकं प्रदेशं दर्पेण सह प्रविशति। पश्चिमद्वारे निरृति नाम्नि, पुरञ्जनः वैशसप्रदेशं लोभेन सह प्रविशति। अन्ध-अवमीषा नामे द्वे द्वारे मौनिनौ, कौशलिनौ; ताभ्यां दृष्टिवान् स्वामी गच्छति, कर्माणि च करोति। यदा सः अन्तरगृहं विषूच्याः सह प्रविशति, तदा स्वपत्नि-पुत्रैः उत्पन्नं मोहं, सुखं, हर्षं अनुभवति। एवं कर्मसु मग्नः, कामेन प्रेरितः, मोहितः, अज्ञानवान्, यत् यद् रजनी इच्छति, तत् तत् अनुसरति। कदाचित् सा पिबति, सः मद्यं पिबति; सा खादति, सः खादति; सा रमते, सः सह रमते। कदाचित् सा गायति, सः गायति; सा रोदिति, सः रोदिति; सा हास्यति, सः हास्यति; सा वदति, सः प्रत्युत्तरं वदति। कदाचित् सा धावति, सः धावति; सा तिष्ठति, सः तिष्ठति; सा शय्यति, सः सह शय्यति; सा उपविशति, सः सह उपविशति। कदाचित् सा शृणोति, सः शृणोति; सा पश्यति, सः पश्यति; सा घ्राणयति, सः घ्राणयति; सा स्पृशति, सः स्पृशति। कदाचित् पत्निः शोचति, सः सह शोचति, दुःखं अनुभवति; सा हर्षयति, सः सह हर्षयति, सुखं अनुभवति। एवं पत्न्या गुणैः मोहितः, अज्ञानवान्, अनिच्छन् अपि, दुर्बलत्वात् तां अनुचरन्, क्रीडाप्रायः इव तस्य अनुकरणं करोति। शुकः उवाच—कृष्णस्य अद्भुतानि कर्माणि दृष्ट्वा, गोपाः विस्मिताः, तस्य ऐश्वर्यं न जानन्तः, नन्दं समीपं गत्वा गर्गस्य वचनं स्मरन्तः अब्रुवन्। तैः उक्तम्—कुमारस्य एतानि कर्माणि अद्भुतानि; कथं सः ग्रामवासिनां मध्ये जातः, येषां सन्ततिः सामान्यतया अवमान्यते? कथं सः बालः सप्तदिनः, महागिरिं एकेन हस्तेन सहजं धारयितुम् शक्ष्यात्, यथा गजपतिः पद्मं उत्थापयति? बाल्ये अंशदृष्ट्या, पूतानायाः स्तन्यं पीत्वा, तस्य प्राणं अपि पीत्वा, यथा कालः सर्वेषां प्राणं हरति, तथा सः अकार्षीत्। शय्यायां स्थितः, बालः रथं पादेन ताडितवान्, चक्रं पतितम्। एकवर्षः बालः, तृणावर्तदैन्येन आकृष्यमाणः, गगनं गच्छन्, तस्य महान् क्लेशः अपि, सः जयति। माता माखनचौर्येण यमलार्जुनयोः मध्ये ऊर्ण्यां बद्धः, सः ताभ्यां वृक्षाभ्यां पतनं अकरोत्। गोष्ठे, वत्सपालकः, अन्यैः बालकैः सहितः, बकासुरस्य मुखं हस्ताभ्यां विदारयन्, तं हन्ति। कदाचित् असुरः वत्सरूपेण आगत्य, वत्सान् हन्तुम् इच्छन्, सः तं हत्वा, क्रीडायाम् कपित्थफलानि पतितानि। गर्दभासुरं तस्य सखीन् च हत्वा, तालवनं फलसम्पन्नं निर्मितवान्। प्रलम्बासुरं हत्वा, गोः गोपांश्च वनाग्नेः उद्धृत्य, रक्षां अकरोत्। कालियं नागराजं, गर्वहीनं कृत्वा, सरः तस्माद् निष्कास्य, यमुनाजलं विषरहितं अकरोत्। व्रजवासिनां सर्वेषां तस्मिन् त्याज्यं प्रेम नास्ति; नन्द, कथं तव पुत्रे अस्माकं सहजं प्रेम उत्पन्नं? सप्तदिनः बालः कथं महागिरिं धारयितुम् शक्ष्यात्? अतः, हे व्रजपतिः, तव पुत्रे अस्माकं संशयः अस्ति। इति कथायाम्, भगवतो मायाशक्ति, भक्तस्य परमश्रेयः, पुरञ्जनस्य नगरद्वाराणि, तस्य पत्न्या मोहितस्य व्यवहारः, एवं गोपानां कृष्णस्य अद्भुतकर्मसु आश्चर्यबुद्धिः, सर्वं क्रमशः प्रकाशितम्।