श्रीकृष्णः गोवर्धनगिरिं हस्तेन धारयन् व्रजवासिनां प्रति सान्त्वनमिदं प्राह — "मम हस्तात् पर्वतस्य पतनस्य, वा वातवर्षस्य, किमपि भीतिं कर्तुं न आवश्यकम्; सर्वे रक्षायाः उपायाः निश्चिताः सन्ति।" तेन वचनं श्रुत्वा, व्रजवासिनः श्रीकृष्णे विश्वासं कृत्वा, स्वधनधान्यैः, स्वजनैः, पशुपक्षिभिः सह, यत्र यत्र स्थानं लभन्ते तत्र तत्र पर्वतगुहां प्रविशन्ति। तत्र ते सर्वे भूख्षित्पिपासादुःखसुखे त्यक्त्वा, श्रीकृष्णं सप्तदिनानि एकपदेन पर्वतं धारयन्तं सस्नेहं निरीक्षन्ति। श्रीकृष्णस्य योगबलं श्रुत्वा, इन्द्रः चमत्कृतः, विस्मितः, स्वदृढसंकल्पं विहाय, मेघान् प्रतिनिवर्तयति। ततः आकाशे स्वच्छे, सूर्ये प्रकाशमाने, वातवर्षे शान्ते, गोवर्धनधारकः श्रीकृष्णः गोपगणं सम्बोधयति — "निःशङ्काः सन्तः बहिः निर्गच्छत; गोपाः, पत्न्यः, धनं, पुत्राः च, सर्वे युष्माकं भीतिः त्यक्ता; वातवर्षे शान्ते, नद्यः अपि प्रत्याहृताः।" ततः गोपगणः स्वस्वपशुप्रपञ्चं, रथान्, वस्तूनि, स्त्रीबालवृद्धैः सह, शनैः शनैः बहिः निर्गच्छन्ति। श्रीभगवान् अपि सर्वजीवानां साक्षात् पर्वतं पूर्ववत् स्थापयति, लीलया। तदनन्तरं, व्रजवासिनः स्नेहबलात् समीपं गत्वा, मौनं कृत्वा, श्रीकृष्णं आलिङ्ग्य, तं च, गोप्यः प्रीतिपूर्णाः, हर्षेण पूजयन्ति, दधि अक्षतं च समर्पयन्ति, सततं आशीर्वादं ददाति। यशोदा, रोहिणी, नन्दः, रामः च — बलिनां श्रेष्ठः — श्रीकृष्णं आलिङ्ग्य, स्नेहावेशेन, हृदयपूर्वकं आशीर्वादं ददाति। दिव्ये लोके देवाः, सिद्धाः, साध्याः, गन्धर्वाः, चारणाः च, प्रसन्नाः, तं स्तुवन्ति, पुष्पवृष्टिं च भूमौ कुर्वन्ति। आकाशे शङ्खमृदङ्गनिनादः देवैः प्रेरितः श्रूयते; तुंभरु नेतृत्वेन गन्धर्वेश्वराः गायन्ति। ततः, गोपगणेन परिवृतः, श्रीहरीः बलरामेन सह स्वव्रजं प्रत्यागच्छति; गोप्यः तस्य अद्भुतकृत्यानि गायन्त्यः, हर्षपूर्णाः, गृहे गृहे अनुगच्छन्ति, हृदयेन स्नेहसम्भृताः। एवं भगवतः गोवर्धनधारणकृत्यस्य अध्यायः समाप्तः। श्रीभगवान् पुनः उपदेशं दत्ते — "ये गुणेषु आसक्तिं त्यक्त्वा, आत्मसंयमेन, सततं जागरूकाः, मां पूजयन्ति, तैः ज्ञानीः सदा उपास्यः अहम्। योगी सतत्त्वेन रजस्तमः गुणौ जयति; ततो वैराग्येन सतत्त्वं अपि जयति; एवं गुणातीतः जीवः मम प्राप्तिं लभते, स्वात्मभावं त्यक्त्वा।" "यः आत्मा अन्यात्मभ्यः, गुणजनितकामेभ्यः मुक्तः, सः मयि पूर्णः भवति; न बहिः, न अन्तः, तस्य गमनम्। ये मम मायाशक्तिं, अष्टविधैश्वर्यसम्पन्नं, जानन्ति, ते लक्ष्म्याः सौभाग्यं अपि न स्पृहयन्ति; ते मम परमं पदं प्राप्नुवन्ति। ये मयि भक्ताः, शान्तस्वभावाः, ते नष्टाः न भवन्ति; कालचापि तान् स्पर्शयितुं न शक्नोति। येषां अहम् आत्मवत्, पुत्रवत्, मित्रवत्, गुरुश्च, हितवत्, पूज्यवत् च प्रियतमः।" "अयं लोकः, परलोकः, जीवः, यः तयोः मध्ये गच्छति, यत् यत् स्वं मन्यते — धनं, पशवः, गृहाणि च — सर्वं त्यक्त्वा, केवलं मां सर्वव्यापिनं भक्त्या पूजयन्, अहं तान् मृत्युतरं करिष्यामि। अन्यत्र कस्यापि, मयि सर्वभूताधिपे, प्रकृतिपतौ, जीवस्य भयः निवारणं नास्ति।" "मम भयात् वायुः वायति, सूर्यः प्रकाशयति, इन्द्रः वर्षं कुरुते, अग्निः दहति, मृत्युः विचरति। योगिनः ज्ञानवैराग्यसम्पन्नाः भक्तियोगेन मम पादं, निर्भयम्, प्राप्तुं यतन्ते। अत्र लोके, मनः मयि स्थिरं कृत्वा, भक्त्या, एव उत्तमं कल्याणं।" "सप्त द्वाराणि उपरि निर्मितानि, द्वे अग्रे, द्वे अधः; तानि सर्वाणि इन्द्रियविषयसञ्चाराय; तेषु तेषु एकः स्वामी वसति। पूर्वद्वारे पञ्च, दक्षिणे एकः, उत्तरद्वारे एकः, पश्चिमे द्वे; तेषां नामानि वक्ष्यामि।" "पूर्वद्वारे द्वे — यथा जुगुप्सितस्य — तत्र द्युमत्सखः भूमिं प्रकाशयति। अन्ये द्वे — नलिनी, नालिनी — तत्र अवधूतसखः गन्धप्रदेशं प्रविशति। अग्रद्वारे मुख्यः, तत्र नानाव्यापारः, खाद्यनौका च; तत्र नगरराजः स्वादज्ञैः व्यापारीभिः सह प्रविशति।" "दक्षिणद्वारे पितृहू नाम्ना, तत्र पुरञ्जनः दक्षिणपञ्चालं ज्ञानवाहैः सह प्रविशति। उत्तरद्वारे देवहू नाम्ना, तत्र पुरञ्जनः उत्तरपञ्चालं ज्ञानवाहैः सह प्रविशति। पश्चिमद्वारे आसुरी नाम्ना, ग्रामकप्रदेशं अभिमानैः सह प्रविशति। पश्चिमद्वारे निरृति नाम्ना, वैशसप्रदेशं लोभैः सह प्रविशति।" "अन्ध, अवमीषा — द्वे द्वारे — मौनिनौ, कौशलिनौ; तेषां स्वामी दृष्टिसम्पन्नः तानि द्वाराणि प्रविश्य कर्म करोति। अन्तरगृहं प्रविश्य, विषूच्याः सह, सः मोहं, सुखं, हर्षं वा, पत्निपुत्रजनितं, अनुभवति।" "एवं सः कर्मसु मग्नः, कामेन प्रेरितः, मोहितः, अज्ञानः, यद् यद् स्वपत्नी इच्छति, तत् तत् अनुसरति। कदाचित्, सा पिबति, सः अपि मद्यं पिबति; सा खादति, सः अपि खादति; सा रमते, सः अपि तया सह रमते।" "कदाचित्, सा गायति, सः अपि गायति; सा रोदिति, सः अपि रोदिति; सा हसति, सः अपि हसति; सा वदति, सः अपि प्रत्युत्तरं वदति।" "कदाचित्, सा धावति, सः अपि धावति; सा तिष्ठति, सः अपि तिष्ठति; सा शय्यायां शयते, सः अपि तया सह शयते; कदाचित्, सः तया सह उपविशति।" "कदाचित्, सा शृणोति, सः अपि शृणोति; सा पश्यति, सः अपि पश्यति; सा घ्राणं करोति, सः अपि घ्राणं करोति; सा स्पर्शं करोति, सः अपि स्पर्शं करोति।" इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे प्रथमभागे पञ्चविंशोऽध्यायः समाप्तः।