व्रजवासिनः तीव्रवातवृष्टिहिमपातेन संतप्ताः, स्वशिरःपुत्रादींश्च स्वशरीरैः छादयन्तः, अत्यन्तदुःखिता भगवत्पादमुपाजग्मुः। ते साश्रुनेत्राः प्रार्थयन्तः ऊचुः—"कृष्ण! कृष्ण! महाभाग! भगवन्! व्रजः तव पालयितृत्त्वेन तव आश्रयं गतः; त्वं नः सुरकोपात् रक्षस्व, भक्तवत्सल!" इति। तत्क्षणं भगवान् हरिः, प्रचण्डशिलावर्षवातेन जीवान् पतितान् दृष्ट्वा, तदिन्द्रकोपसम्भूतं विज्ञाय, स्वजनान् समाश्वास्य उवाच—"अस्माभिः यज्ञविघातात् इन्द्रः अस्माकं नाशाय एषः अद्भुतः तीव्रः शिलावृष्टिवातः प्रेषितः। अहं स्वयोगबलात् एतद्विघ्नं सम्यक् प्रतिकारयिष्यामि; ये लोकनाथत्वं मन्यन्ते तेषां अहं गर्वमविद्याजनितं विनाशयिष्यामि। यः देवः सत्त्वगुणयुक्तः स भगवान् विष्णौ न विस्मयते; किंतु दुष्टानां गर्वभङ्गः शमाय भवति। अतः एषः गोपगणः, यः मय्याश्रितः, मां स्वामीति मन्यते, मया स्वीकृतः, तं योगबलाद् रक्षिष्ये; एष मे व्रतः।" एवं निश्चित्य श्रीकृष्णः एका हस्तेनैव बालः छत्रमिव गोवर्धनं गिरिं सुललितं समुत्थाप्य, व्रजवासिनः सम्बोध्य उवाच—"अम्ब! पितरौ! व्रजजनाः! गोभिः सह पर्वतगुहां यथारुचि प्रविशध्वम्। नात्र गिरिपतनभीः, न वातवृष्टिभयं; रक्षां कृतां विजानीत।" श्रीकृष्णस्य वाक्यैः सान्त्वितचित्ताः व्रजजनाः स्वधनपरिवारपाल्यैः सह गुहायाम् विविशुः। ते सर्वे क्षुधापिपासाद्युपेक्षया, सुखलुब्धतां त्यक्त्वा, सप्तदिनानि, अपगच्छत्पादः कृष्णं गिरिधारिणं निरीक्षन्तः तस्थुः। कृष्णस्य योगैश्वर्यश्रवणेन इन्द्रः चकितः, स्तम्भितचेताः, क्लेशशून्यः, मेघान् निन्ये। यदा गगनं विशदं जातम्, सूर्यः प्रकाशितः, वातवृष्ट्युपशमः, तदा गोवर्धनधारिणा भगवता व्रजजनाः प्रति उवाच—"निःशङ्काः निर्भयाः स्वपत्नीपुत्रधनैः सह बहिः गच्छध्वम्; वातवृष्ट्युपशमः, नद्यः अपि शमिताः।" ततः व्रजजनाः स्वगवाश्वयानपत्त्रधनैः सह शनैः शनैः बहिः निर्ययुः। श्रीभगवानपि सर्वेषां साक्षात् पर्वतं पूर्ववत् स्थले सान्द्रलीलया स्थापयामास। व्रजवासिनः स्नेहबलात् समीपमुपेत्य कृष्णं परिष्वज्य च गाढं समालिङ्ग्य च, गोप्यः प्रेम्णा हृष्टाः दधिक्षीराक्षतैः सम्पूज्य, नित्याशिषः ददुः। यशोदा, रोहिणी, नन्दः, रामश्च—बलिनां श्रेष्ठाः—कृष्णं परिष्वज्य प्रेम्णा हृदयेन आशीः प्रादुःकुर्वन्। दिवि देवाः, सिद्धाः, साध्याः, गन्धर्वाः, चारणाः च तुष्टाः सन्तः स्तोत्रैः प्रशशंसुः, पुष्पवर्षं च प्रावर्षुः। आकाशे शङ्खदुन्दुभीनिनादः देवैः प्रेरितः, गन्धर्वश्रेष्ठः तु तुम्बुरुप्रमुख्यः गीतानि गायन्। ततः श्रीहरिः बलरामेण सह प्रेम्णा परिवृतः गोकुलं प्रत्यागच्छत्; गोप्यः तस्य अद्भुतकृत्यगानैः हृष्टमनसः अनुगच्छन्त्यः। एवं श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे पञ्चविंशोऽध्यायः समाप्तः। भगवान् पुनः उवाच—"ये बुद्धिमन्तः, गुणासक्तिं विहाय, मयि एव भक्त्या मां यजन्ति, ते विद्वांसः, असङ्गिनः, जितेन्द्रियाः, जाग्रत् चेतसः सन्तः, मां यजन्तु। साधुः सत्त्वाभ्यासेन रजस्तमसी जयति; ततः धृत्या सत्त्वमपि वैराग्यशमाभ्यां जयति; एवं गुणान् त्यक्त्वा आत्मा मां प्राप्नोति, स्वस्वरूपं विहाय। आत्मा अन्यात्मनः गुणजवाञ्छाः च त्यक्त्वा मयि पूर्णः भवति; न बहिर्गच्छति, न अन्तरं प्रविशति। ये मम मायेश्वर्यं, अष्टैश्वर्ययुक्तं, वेदाः, लक्ष्मीसम्पदपि न वाञ्छन्ति; ते अस्मिन्लोके मम परां गतिं प्राप्नुवन्ति। ये मयि भक्ताः, शान्तात्मानः, ते नश्यन्ति न कदापि; कालशस्त्रं तान् न स्पृशति; येषां अहं आत्मवत्, सुतवत्, मित्रवत्, गुरुवत्, प्रियवत्, दैवतवत् च प्रियोऽस्मि। इदं जगत्, परलोकः, यः आत्मा तत्र गच्छति, यच्च स्वकीयमिह मन्यते—धनं, गावः, गृहाणि—एतानि सर्वाणि त्यक्त्वा, मां एव एकं, सर्वव्यापिनं, अनन्यभक्त्या यजन्ति, तान् मृत्युतरं नयामि। मयि एव, सर्वभूताधिपतौ, प्रकृतेः स्वामिनि, अन्यत्र न आत्मनः तीव्रभीः निवर्तते। मम भीताद् वायुः वति, सूर्यः प्रकाशते, इन्द्रः वृष्टिं सृजति, अग्निः दहति, मृत्युः विचरति। योगिनः ज्ञानवैराग्ययुक्ताः भक्तियोगेन मम अभयपादपद्मं प्राप्नुवन्ति। एष एव अस्मिन्लोके परं श्रेयः—मयि द्रढभक्त्या मनः समाहितं कर्तुम्। एते सप्त द्वाराणि उपरि निर्मितानि, द्वे पुरतः, द्वे अधः; तेषु इन्द्रियविषयगमनाय, तत्र एकः स्वामी वसति। तेषां पञ्च पूर्वद्वाराणि, एकं दक्षिणे, एकं उत्तरद्वारम्; पश्चिमे द्वे। तेषां नामानि वक्ष्यामि। पूर्वद्वारे द्वे, जुगुप्सितमिव, एकत्र निर्मिते; ताभ्यां द्युमत्सखः भूमिं दीपयन् प्रविशति। नलिनी-नालिनी नाम्नी द्वारे पूर्वे निर्मिते; ताभ्यां अवधूतसखः सुरभिस्थानम् प्रविशति। अग्रे मुख्यया नाम द्वारम्, तत्र बहुव्यापारशालाः, भोजननौकाः च; तस्मिन्पुरीश्वरः व्यापारीभिः सह प्रविशति। दक्षिणद्वारं पितृहू नाम, तस्मात् पुरञ्जनः दक्षिणपञ्चालं ज्ञानवाहनैः सह प्रविशति। उत्तरद्वारं देवहू नाम, तस्मात् पुरञ्जनः उत्तरपञ्चालं ज्ञानवाहनैः सह प्रविशति। एवं भागवतस्य दिव्यकथायाम् अद्भुतं श्रीकृष्णचरितं, भक्तिप्रधानं चोपदेशं, पुरञ्जनस्य नगरवर्णनं च विस्तारयामास।