शुकः उवाच — तदा, मघवता आज्ञापिताः मेघाः, यदुनन्दनस्य गोपग्रामं निर्बन्धविमुक्ताः वर्षवृष्टिभिः पीडयितुम् आरब्धाः। तैः मेघैः विद्युत्प्रभाभिः, गर्जितैः, तीव्रवातप्रेरितैः, जलवृष्टिः शिलावृष्टिः च प्रचुरतया स्रवितम्। स्थूलसूक्ष्मवृष्टिस्रोतांसि सततं गिरिदुर्गेषु प्रविष्टानि; भूमिः जलधाराभिः आवृता, न अधः न च उपरि दृश्यते। तीव्रवातदोषात् पशवः कम्पिताः, गोपाः गोप्यः च शीतक्लेशेन व्याकुलाः गोविन्दं शरणं यायुः। ते, स्वशिरांसि शिशून् च स्वदेहैः आवृत्य, तुच्छीकृत्य वायुवर्षपीडनम्, कम्पमानाः भगवत्पादमुपेत्य स्थिता। "कृष्ण! कृष्ण! महाभाग! भगवन्! गोकुलं तव संरक्षणे स्थितम्; त्वं नो देवक्रोधात् उद्धरेत् भक्तप्रिय!" इति तं प्रार्थयन्ति। भगवान् हरिः, शिलावृष्टिपातेन जीवांश्च्युतान् दृष्ट्वा, इन्द्रक्रोधप्रभावं तद्विज्ञाय, मनसि विचारयामास। "यद्वयं यज्ञं विघ्नितवन्तः, तस्मात् इन्द्रः नाशाय असाधारणं तीव्रं शिलावृष्टिपूर्णं वर्षं वातं च प्रेषयति।" इति च। "अहं स्वयोगबलात् तद्विप्रतिपत्तिं सम्यक् करिष्यामि; ये लोकनाथत्वं मूढतया मन्यन्ते, तेषां दर्पं अहं विनाशयिष्यामि।" "सुरेषु सत्स्व् भगवतोऽश्चर्यं न; किं तु असत्स्व् दर्पभङ्गः शान्त्युपायः। अतः, एष गोपसमाजः, मयि आश्रितः, माम् अधिपं मन्यते, मया स्वीकृतः, योगबलात् रक्ष्यः; एष मे प्रतिज्ञा।" इत्युक्त्वा, कृष्णः, एकेन हस्तेन, बालः छत्रमिव गोवर्धनं सहजं समुत्तोल्य स्थिता। ततः भगवन् गोपान् उवाच — "अम्ब! पितः! व्रजवासिनः! गोधनैः सह गिरिगर्ते प्रविशन्तु यथारुचि।" "नात्र गिरिपतनभीतिर्नास्ति, न वातवर्षभीति; रक्षणं कृतं।" इत्युक्त्वा, कृष्णेन मनःप्रसन्नाः व्रजजनाः, धनैः, परिवारैः, आश्रितैः च, यथास्थानं गिरिगर्ते प्रविशन्ति। ते व्रजजनाः, क्षुधातृष्णाक्लेशसुखे परित्यज्य, सप्तदिनानि अपादप्रसारितं गोवर्धनं कृष्णं पश्यन्ति। कृष्णस्य योगबलश्रुत्वा, इन्द्रः विस्मितः, स्तम्भितः, संकल्पभङ्गितः, मेघान् निवर्तयामास। यदा गगनं विशुद्धं, सूर्यः स्फुरति, वातवर्षं च उपशान्तम्, गोवर्धनधारकः गोपान् उवाच — "निर्भयाः भूत्वा बहिः गच्छन्तु, गोपाः पत्न्यः, धनं, पुत्राः च; वातवर्षं समाप्तम्, नद्योऽपि शान्ताः।" ततो गोपाः स्वस्वगोधनैः, रथैः, वस्त्रैः, स्त्रीबालवृद्धैः च शनैः बहिः निर्गच्छन्ति। भगवान् अपि गोवर्धनं पूर्ववत् सर्वजीवदृष्टेः पुरः क्रीडया स्थापयामास। तदनन्तरं, व्रजजनाः प्रेमबलेन कृष्णं समीपं गत्वा आलिङ्गनं च कुर्वन्ति; गोप्यः हर्षपूर्णाः, दधि अक्षतं च समर्प्य, सततं आशीर्वादं ददति। यशोदा, रोहिणी, नन्दः, रामः च, बलिनां श्रेष्ठः, कृष्णं आलिङ्ग्य, स्नेहवशात् हृदयेन आशीर्वादं ददुः। दिवि देवाः, सिद्धाः, साध्याः, गन्धर्वाः, चारणाः च, प्रसन्नाः, कृष्णं स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं भूमौ कृतवन्तः। दिवि शङ्खदुन्दुभ्यः निनादिताः, देवैः प्रेरिताः; गन्धर्वनाथाः तु तुम्बुरुप्रमुखाः गीतं गायन्ति। ततः, प्रेमयुक्तैः गोपैः परिवृतः, हरिः बलरामेण सह स्वग्रामं प्रत्यागच्छत्; गोप्यः तस्य अद्भुतकृत्यं गायन्त्यः हर्षेण अनुगच्छन्ति। एवं, श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धस्य अर्धे दशमस्य पञ्चविंशः अध्यायः समाप्तः। भगवान् उवाच — ये धीराः, प्रकृतिगुणासक्तिम् उत्सृज्य, मां पूजयन्ति; विद्वांसः, असक्ताः, आत्मनिग्रहयुक्ताः, सावधानाः, मां पूजयन्तु। मुनिः, सतत्त्वाभ्यासेन रजस्तमः जयति; निश्चलः सत्त्वं अपि वैराग्यशमेन जयति; एवं गुणातीतः आत्मा मां प्राप्य, व्यक्तित्वं परित्यज्य, मुक्तः भवति। आत्मा, अन्यात्मभ्यः, गुणजैः कामैः च मुक्तः, मयि पूर्णः भवति; न बहिः गच्छति, न अन्तरं। अतः, ये मम मायाधिपत्यं, अष्टविधैश्वर्ययुक्तं, जानन्ति, ते लक्ष्मीसम्पदं अपि न स्पृहयन्ति; ते इह मम परमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। मद्भक्ताः, शान्तस्वभावाः, न नश्यन्ति; कालस्य शस्त्रं तान् न स्पृशति; येषां अहं आत्मवत्, पुत्रवत्, मित्रवत्, गुरुवत्, हितवत्, देववत् च प्रियः। इदं लोकं, परलोकं, आत्मा, यः तयोः मध्ये गच्छति, यत् स्वं इह मन्यते — धनं, गोधनं, गृहं वा — सर्वं परित्यज्य, केवलं मां सर्वव्यापिनं भक्त्या पूजयन्ति, तान् अहं मृत्योः पारं करिष्यामि। मयि, सर्वभूताधिपे, प्रकृतिप्रभुः, आत्मनः भीतिर्निर्दूता; अन्यत्र न। मम भीत्या वायुः वायति, सूर्यः प्रकाशति, इन्द्रः वर्षं करोति, अग्निः दहति, मृत्युर्भ्रमति। योगिनः, ज्ञानवैराग्ययुक्ताः, भक्तियोगेन, मम निर्भयपादं प्राप्य, शुभं प्राप्नुवन्ति। एतदेव, अस्मिन् लोके, जनानां परमं श्रेयः — भक्त्या, मनः मयि नित्यं स्थापयितुम्। सप्त द्वाराणि उपरि, द्वे पुरतः, द्वे अधः; प्रत्येकं विषयगमनाय, तेषु एकः स्वामी वसति, राजन्। तेषु, पञ्च द्वाराणि पूर्वे, एकं दक्षिणे, एकं उत्तरदिशि, द्वे पश्चिमे; तेषां नामानि वर्णयिष्ये, राजन्। दीपिकेव, द्वे पूर्वद्वाराणि एकत्र निर्मिते; ताभ्यां द्युमत्सखा भूमिं प्रकाशयन् याति।