इन्द्रः, ऐरावतं महागजं आरुह्य, महावेगेन मरुत्गणैः सहितः, व्रजं प्रति जगाम, नन्दस्य गोपालग्रामं नाशयितुम् उद्यतः। मगवता एवमेव आज्ञापिताः मेघाः, बन्धनात् विमुक्ताः, नन्दगोकुलं वर्षवृष्ट्या पीडयितुं प्रारब्धवन्तः। तत्र मेघाः विद्युत्प्रभया दीप्ताः, गर्जनरवैः कम्पमानाः, प्रचण्डवातैः प्रेरिताः, जलवृष्टिं शिलावृष्टिं च सन्ददुः। सततं तत्र स्थूलसूक्ष्मनदीः वर्षन्त्यः, पृथिवी जलौघैः प्लाविता, न च किञ्चिद् दृश्यते—न नीचं न उच्चम्। अतिवेगेन वातेन कम्पमानपशवः, गोपालकाः गोप्यश्च शीतक्लेशपीडिताः, गोविन्दं शरणं जग्मुः। स्वशिरः शिशून् च स्वदेहैः आच्छाद्य, तेन भीषणेन वायुवर्षेण संतप्ताः, कम्पमानाः, भगवत्पादयोः उपसन्नाः। ते सर्वे, "कृष्ण! कृष्ण! महाभाग! भगवन्! त्वयि अस्माकं गोकोलस्य रक्षणं, त्वं देवक्रोधात् अस्मान् रक्षस्व, भक्तवत्सल!" इति प्रार्थयन्तः। तदा भगवान् हरिः, शिलावृष्टिपातेन प्राणिनः पतन्तः दृष्ट्वा, इन्द्रक्रोधप्रसूतमिदं विदित्वा, उवाच—"अस्माभिः यज्ञविघातेन इन्द्रः अस्माकं विनाशाय, असाधारणं भीषणं शिलावर्षं प्रचण्डवातं च सन्ददौ।" "अत्र अहं स्वयोगबलात् सम्यक् प्रतिकारं करिष्यामि; येन स्वं जगदधिपत्वं मन्यमानाः, तेषां दर्पं मूढतां च नाशयिष्यामि। यः सत्पुरुषः स देवेषु भगवति न विस्मयते; किं तु, असतां दर्पभङ्गः शमाय भवति। अतः, एष गोसङ्घः मयि शरणागतः, मां स्वामिनं मन्यते, मया च स्वीकृतः—अत्र अहं स्वयोगबलात् रक्षां दास्यामि; एष मे व्रतः।" एवं उक्त्वा, श्रीकृष्णः एकहस्तेनैव, बालकः इव छत्रं धारयन्, गोवर्धनं गिरिं सुलघुना उत्तोल्य स्थितवान्। स तदा गोपालकान् उवाच—"अम्ब! पितः! व्रजवासिनः! स्वैः पशुभिः सह गिरीन्द्रगुहां प्राविश्य यथारुचि तिष्ठत।" "मम हस्तात् गिरिपतनभयं वा, वातवर्षयोः वा, किञ्चिद् न भवेत्; रक्षां हि कृतवानस्मि।" एवं कृष्णवाक्यैः प्रशान्तचित्ताः व्रजवासिनः, स्वधनैः स्वजनैः स्वपारिवार्यैः सह, यथासंभवम् अन्तर्गुहां प्रविविशुः। तत्र ते, क्षुधां तृषां पीडां सुखाभिलाषं च त्यक्त्वा, सप्त दिनानि, कृष्णस्य गिरीन्धरं पश्यन्तः, तस्य पादौ न चलितवन्तः। कृष्णस्य योगशक्तिं श्रुत्वा, इन्द्रः अत्याश्चर्यचकितः, हतसंकल्पः, मेघान् प्रत्याहृत्य अपसृतवान्। दिशः प्रसन्नाः, सूर्यः प्रकाशमानः, वातवृष्ट्यौ निवृत्ते, गोवर्धनधारी गोपालकान् उवाच—"निःशङ्काः स्यात, गोपालकाः! स्वपत्नीभिः, धनैः, पुत्रैः सह निर्गच्छत; वातवृष्ट्यौ शान्ते, नद्यः अपि प्रशान्ताः।" ततः, गोपालकाः स्वपशुभिः, रथैः, द्रव्यैः, स्त्रीबालवृद्धैः च सह शनैः शनैः निर्गताः। श्रीभगवानपि, सर्वजनसाक्षिकया, गिरिं पूर्ववत् स्थापयामास, लीलया। व्रजवासिनः, प्रेम्णा सन्निकृष्टाः, तं परिष्वज्यादिभिः स्नेहं प्रकटयन्तः, गोप्यः हर्षपूर्णाः, दधिक्षीराक्षतान् समर्प्य, सततं आशीर्वादं ददुः। यशोदा, रोहिणी, नन्दः, बलरामश्च, कृष्णं सस्नेहमङ्के कृत्वा, हृदयसम्भूतमाशीः प्रायच्छन्। दिवि देवगणाः, सिद्धाः, साध्याः, गन्धर्वाः, चारणाः च, तुष्टाः, तं स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं च अकुर्वन्। शङ्खदुन्दुभ्यः आकाशे निनदन्ति, देवैः प्रेरिताः; गन्धर्वाधिपतयः तु तुम्बुरुना सहिताः, गीतानि गायन्ति। एवं, गोपगणैः परिवृतः, श्रीहरिः बलरामेण सह स्वगोकुलं प्रत्यागच्छत्; गोप्यः, तस्य अद्भुतकृत्यानि गायन्त्यः, प्रमोदितचित्ताः, अन्वयुः। एवं पञ्चविंशोऽध्यायः प्रथमभागस्य दशमस्कन्धस्य श्रीमद्भागवतमहापुराणे संन्यासिनां परमशास्त्रे समाप्तः। भगवान् पुनरुवाच—"ये विद्वांसः, गुणासक्तिं परित्यज्य, मां भजन्ति; ये च ज्ञानवैराग्ययुक्ताः, यथायोग्यं, मयि एव मनः स्थापयन्ति।" "मुनिः सत्त्वगुणस्य साधनात् रजस्तमसी जयंति; ततः सत्त्वमपि वैराग्यशमाभ्यां जेत्वा, निर्गुणः सन्, आत्मानं मय्यर्पयति।" "आत्मा, अन्यात्मनः, गुणोत्पन्नवाञ्छायाश्च विमुक्तः, मयि पूर्णः भवति; न बहिर्गच्छति, न अन्तर्गच्छति।" "ये मम मायेश्वर्यं, अष्टैश्वर्यसम्पन्नतां जानन्ति, ते लक्ष्मीपदं अपि न स्पृहयन्ति; इह मम परमं पदं प्राप्नुवन्ति।" "मद्भक्ताः, शान्तात्मनः, कदापि नश्यन्ति न; कालायुधं तान् न स्पृशति; यस्याहं आत्मवत्प्रियः, पुत्रवत्, सखावत्, आचार्यवत्, हितवत्, देववत् च।" "अयं लोकः, परलोकश्च, यः च आत्मा यत्र यत्र गच्छति, यच्च स्वकीयम्—धनं, गावः, गृहाणि च—" "सर्वं परित्यज्य, केवलं मां सर्वव्यापिनं भक्त्या पूजयन्, अहं तान् मृत्युतरं नयामि।" "मय्येव, सर्वभूताधिपतौ, प्रकृतिपतौ, आत्मनः भीतिर्निवार्यते; अन्यत्र न।" "मद्भयात् वायुः व्रजति, सूर्यः प्रकाशते, इन्द्रः वर्षति, अग्निः दहति, मृत्युश्च विचरति।" "योगिनः ज्ञानवैराग्ययुक्ताः, भक्तियोगेन, मम पादं शरणं प्राप्नुवन्ति, सर्वभीतिविनाशाय।" "एष एव, अस्मिन्लोके, परमं श्रेयः—मयि गाढाभक्त्या, मनः स्थिरं स्थापयितुम्।" "ऊर्ध्वं सप्त द्वाराणि, द्वे पुरतः, द्वे अधः; तेषु प्रत्येकं विषयगतिः, अन्तः तेषां कश्चन अधिपतिः वसति।" "पञ्च द्वाराणि पूर्वे, एकं दक्षिणे, एकं उत्तरदिशि, द्वे पश्चिमे; तेषां नामानि वक्ष्यामि।" इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे गोवर्धनधारणकथायां भगवत्कथायां च एकत्रितं आख्यानं।