गोप्यः सुविभूषितैः रथैः वृषभयुग्भिः समारुह्य, कृष्णस्य लीलाः गीत्वा, पुण्यैः ब्राह्मणैः आशीर्वादं प्राप्ताः। ततः कृष्णः, गोकुलवासिनां विश्वासाय, अन्यरूपं धृत्वा, "अहं पर्वतः" इति उक्त्वा, विशालरूपेण, विपुलं बलिं स्वीकृतवान्। सः, वृजवासिभिः सह, आत्मनमात्मने नमस्कृत्य, "पश्यत, अयं पर्वतः मूर्तिमान् अभूत्, अस्माकं कृपां दत्तवान्" इति अवदत्। सः, इच्छया रूपाणि धृत्वा, वनमध्ये वसति, तं अवमानयन्ति ये मनुष्याः, तान् नाशयति; अतः, गोभिः सह, तस्मै नमः कुर्वन्ति, आत्मनां गोभ्यः च रक्षायै। एवं, वासुदेवेन प्रेरिताः, गोपाः कृष्णेन सह, पर्वतस्य, गोभ्यः, ब्राह्मणानां, यज्ञस्य च विधिवत् पूजाः कृत्वा, वृजं प्रत्यागच्छन्। इत्येतत् दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे चतुर्विंशः अध्यायः समाप्तः, श्रीमद्भागवतमहापुराणे, परमहंससंहितायाम्। कपिलः, "माम्—आत्मानं, आत्मप्रकाशं, सर्वभूतहृदयं—स्वात्मना आत्मनि पश्यन्, दुःखभीतिः मुक्तिं प्राप्स्यसि" इति अवदत्। "माते, ते योगविद्यां वक्ष्यामि, या सर्वकर्मशान्तिदायिनी; तया त्वं भीतिं तरिष्यसि" इति च अवदत्। मैत्रेयः उवाच—एवं कपिलेन, प्रजापतिना, भाषितः, सन्तुष्टः, तं दक्षिणेन प्रदक्षिणीकृत्य, वनं जगाम। सः, मौनव्रतम् आस्थाय, केवलं आत्मनिष्ठः, निरासक्तः, अग्निहीनः, स्थिरवासरहितः, पृथिव्याम् विचरन्। सः, मनः ब्रह्मणि लीनम् कृत्वा, यः व्यक्ताव्यक्तयोः परः, गुणरूपेण प्रकटः, गुणातीतः, एकनिष्ठभक्त्या ज्ञेयः, तत्र मनः स्थापयन्। सः, अहंकाररहितः, ममत्वरहितः, द्वन्द्वातीतः, समदर्शी, आत्मदर्शी, अन्तः शान्तः, स्थिरचित्तः, शान्तसिन्धुवत्। वासुदेवस्य, सर्वज्ञस्य, अन्तरात्मनः, परमभक्त्या, आत्मानम् अनुभूय, बन्धनात् विमुक्तः। सः, सर्वेषु भूतिषु भगवन्तम् आत्मरूपेण पश्यन्, तथा सर्वाणि भूतानि भगवति आत्मनि पश्यन्। सः, रागद्वेषवर्जितः, समचित्तः, भगवद्धक्तिसम्पन्नः, भगवत्परः स्थितिम् प्राप्तः। सः, किरीट, कङ्कण, हार, नूपुर, मेखला, शङ्ख, चक्र, गदा, पद्म, माल्य, उत्तमरत्नैः शोभितः, परमतेजसा युक्तः। कौस्तुभमणिं शुभग्रीवायां धारयन्, सिंहस्कन्धः, अव्ययकीर्त्या दीप्तः, चन्दनमणिशिलावत् उज्ज्वलः। त्रिरज्जुसूत्रविभूषितं उदरम्, श्वासोच्छ्वासविलासेन चलन्तम्, नाभिगहनगर्तात् विश्वम् आकर्षन्, विसर्जयन् इव। पीतवस्त्रं, सुवर्णमेखलां, कृष्णश्रोणिम् उपरि धारयन्, जङ्घा, जानु, जङ्घा, सुष्ठु सुसम्पन्नाः, मनोहरा च। चरणौ शरद्पद्मसमानौ, पत्राणि, नखैः प्रकाशमानैः, अन्तरतमः नुदन्ति; "हे गुरो, त्वदीयं चरणं दर्शय, ये तमोऽन्धकारं तरितुम् इच्छन्ति तेषां पथः अस्ति" इति। एष रूपः, आत्मशुद्धिं इच्छद्भिः ध्यानाय; तस्य भक्ति, स्वधर्मपालकैः निर्भयत्वं ददाति। त्वं भक्तैः प्राप्त्यः, सर्वदेहिनां दुर्लभः; आत्मसाम्राज्यं अपि, एकान्तभक्त्या प्राप्तपरमपदात् हीनम्। तव पूजनं, पुण्यैः अपि दुर्लभम्; तव पादाब्जात् बहिः किमपि इच्छेत् कः। यत्र मृत्युः, जीवनान्तकः, तेषां समीपं न आगच्छति, यः तस्य प्रति उदासीनः, सः अपि ब्रह्माण्डं विनाशयन्, भ्रूभङ्गमात्रेण। स्वर्गमोक्षयोः, भगवत्सज्जनसंगस्य अर्धक्षणं तुलनायाम् नास्ति—किं तु अन्यैः लाभैः? तस्मात्, हे निर्मलात्मन्, अस्माकं सन्तु सत्सङ्गः, येषां चरित्रं शुद्धं, सर्वभूतानां दयालु, ये पवित्रकीर्तिस्नानेन अन्तर्बहिः पापं नुदन्ति—एष एव तव कृपा। यस्य मनः बाह्यविषयैः न विक्षिप्तम्, न तमोऽन्धकारगुहां प्रविशति, तव भक्तियोगकृपया मनः शुद्धम्—सः योगी तव पथं पश्यति। यत्र इदं विश्वं दृश्यते, येन विश्वं प्रकाशितम्—सः परब्रह्म, परमज्योतिः, आकाशवत् व्यापकः। सः, स्वमायया, विविधरूपं जगत् सृजति, तद् धत्ते, पुनः लयं करोति, स्वयं अविकृतः; भेददृष्टिः मनसोऽस्थिरत्वात्—हे प्रभो, त्वां स्वयम्प्रतिष्ठं जान्मः। श्रद्धया योगिनः तव पूजनं विविधैः कर्मभिः सिद्ध्यर्थं कुर्वन्ति; त्वं सर्वभूतेषु, इन्द्रियेषु, मनसि च दृश्यसे; वेदतन्त्रविदः त्वां एव जानन्ति। त्वं आदिपुरुषः, तव शक्तिः सुप्तः; तया रजः, सत्त्व, तमः भेदः; तवात् महाहंकारः, आकाशः, वायुः, अग्निः, आपः, पृथिवी, देवाः, ऋषयः, सर्वभूतानि उत्पन्नानि। त्वं स्वशक्त्या सृष्टिम् प्रविश्य, चतुर्विधशरीरे आत्मांशेन स्थितः; तेन, ज्ञानी जनाः, तं पुरुषं जानन्ति, यः अन्तः स्थित्वा, इन्द्रियसारं मधुवत् उपभुङ्क्ते। त्वं कालरथः, सर्वलोकान् अपरिहार्यबलात् आकर्षसि; पंचभूतानि मेघसमूहवत्, त्वं वायुवत् दुर्दमः। जनाः, कर्मचिन्तया मद्यमत्ताः, विषयलोलुपाः, त्वं सततं जाग्रतः, तान् सहसा गृहीत्वा, सर्पः मूषिकं इव, मृत्युः भवसि। को बुद्धिमान् तव पादाब्जं त्यजेत्, यत्र सम्मानविनयः; भीतोऽपि चतुर्दश मनवः, तव पूजनं कृतवन्तः, पतनभीत्या। तस्मात्, हे ब्रह्मन्, परमात्मन्, त्वं विवेकिनां शरणम्; यदा विश्वं रुद्रभीत्या कम्पितम्, त्वं निर्भयशरणम्। एतत्, हे राजपुत्राः, शुद्धाः, स्वधर्मपालकाः, यत् यत् मनः भगवति समर्प्य, पठत—सर्वं शुभं स्यात्। तं एव आत्मन्यात्मनं सर्वभूतेषु स्थितं पूज्य, स्तुत्वा, सदा हरिं ध्यानं कुर्वन्तु। योगोपदेशं लब्ध्वा, ऋषिव्रतं पाल्य, एकचित्ताः, श्रद्धया एतत् आचरन्तु। पुरा, प्रभुः, सृष्टिपतिः, अस्माकं इदं उक्तवान्, भृगुपुत्रादीन् उत्पादितुम् इच्छन्, सृष्टुम् इच्छद्भ्यः च।