ब्राह्मणः ब्रह्मणि जीवेत्, क्षत्रियः पृथिव्याः रक्षणेन, वैश्यः वाणिज्येन, शूद्रः द्विजातीनां सेवया जीवेत्। कृषिः, वाणिज्यम्, गो-रक्षणं, ऋणप्रदानं, गानं च—एतानि जीविकाविधानानि चतुर्विधानि निर्दिष्टानि; वयं तु सदा गो-रक्षणे प्रवृत्ताः स्मः। सत्त्वं रजस्तमांसि च स्थित्युत्पत्तिविनाशहेतवः; रजसः सृष्टिरुत्पद्यते, तेन विविधं जगदेकस्मादपरं जायते। रजसा प्रेरिताः मेघाः सर्वत्र वारि वृष्टवन्ति; तेनैव भूतानि पुष्यन्ति—किमतः शक्रस्य कर्तव्यम्? नः नगरा न ग्रामाः न गृहाणि च; वयं सदा वन एव वसामः, हे प्रिय, दारुशिलाशिलानिकटे। अतः गोभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, गिरये च यज्ञः प्रारभ्यताम्; इन्द्रपूजायाः द्रव्याणि अस्मिन्नेव यज्ञे उपयुज्यन्ताम्। विविधाः सुपाकाः, यवागू, क्षीरपायासादयः, अपूपाः, तण्डुलपिष्टकाः, क्षीरसम्भूतानि भोज्यानि च संकल्यान्ताम्। वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सम्यगग्निषु हविः समर्प्यताम्; तेषां मह्यन्नं प्रदीयतां, गवां च दानं क्रियताम्। अश्वपालादिभ्यः, पतितपापिभ्यश्च यथायोग्यं दानं दीयताम्; पश्चात् गोभ्यः यवाः दत्वा गिरये बलिः दीयताम्। सुसज्जिताः, भोजनं कृत्वा, अभ्यक्ताः, सुशुक्लवस्त्रधारिणः, गवां, ब्राह्मणानां, अग्नीनां, गिरये च प्रदक्षिणा क्रियताम्। एष मे मतिः, हे प्रिय, यदि रोचते, तदा क्रियताम्; अयं यज्ञः गोभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, गिरये, मम च प्रियः। शुक उवाच—एवं भगवता उक्तं श्रुत्वा, यः कालरूपेण इन्द्रस्य गर्वं शमयितुमिच्छन्, नन्दादयः तदुक्तं युक्तमिति मेनिरे। ततो यथोक्तं मधुसूदनस्य ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनं कृत्वा, तैः द्रव्यैः गिरये ब्राह्मणेभ्यश्च यज्ञः कृतः। सर्वदानानि सम्यग्दत्वा, गोभ्यश्च यवाः विनयेन दत्ताः, पशून् पुरतः स्थाप्य गिरिं प्रदक्षिणं चक्रुः। सुशोभितरथेषु, वृषयुतरथारूढाः, स्त्रियः कृष्णचरितान्य् गायन्त्यः, पुण्यश्लोकैः ब्राह्मणैः स्वस्त्युक्ताः। कृष्णः स्वयमपि विश्वासाय व्रजजनानां रूपान्तरं कृत्वा, "अहं गिरिः" इति प्रकट्य, महतीं मूर्तिं धारयन्, बहूनि बलीनि जग्राह। व्रजजनैः सहितः कृष्णः आत्मन्यात्मानं नमस्कृत्य, "एष गिरिः साक्षात् रूपेण प्रकटितः, अस्माकं प्रसादं दत्तवान्" इति प्रोवाच। सः स्वेच्छया रूपाणि कृत्वा वने वसति, येन अवज्ञातः सः मर्त्यान् विनाशयति; अतः अस्माकं गोरक्षणाय तस्मै नमः। एवं वासुदेवेन प्रेरिताः गोपाः कृष्णेन सह गिरिं, गाः, ब्राह्मणान्, यज्ञं च विधिवत् कृत्वा, व्रजं प्रत्यागच्छन्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे चतुर्विंशोऽध्यायः समाप्तः। मामात्मानं स्वयंज्योतिः सर्वभूतहृदयनिवासिनं स्वयमेव आत्मनि पश्यन्, त्वं दुःखभययोः विमुक्तिम् आप्स्यसि। मातः, अहं तव आत्मविद्यां वक्ष्यामि, या सर्वकर्मशमनी; तया त्वं भयात्तितरिष्यसि। मैत्रेय उवाच—एवं कपिलेन, प्रजापतिना, उक्तः सः तुष्टः सम्यग्दक्षिणं प्रदक्षिणं कृत्वा वनं जगाम। सः मौनव्रतमास्थाय केवलात्मन्यवलम्ब्य, अनासक्तः पृथिव्यां विचरन्, वह्निरहितः, अनिकेतः च। सः मनः ब्रह्मणि, यत् दृश्यते अदृश्यते च, गुणमये गुणातीतं, एकभक्त्या विज्ञाय, सन्न्यस्य न्यवेशयत्। अहंभावरहितः, ममत्वरहितः, द्वन्द्वातीतः, समदृष्टिः, आत्मदर्शी, अन्तःशान्तः, स्थिरप्रज्ञः, निःस्पन्दसिन्धुवत् स्थितः। वासुदेवस्मिन् सर्वज्ञे भगवति, अन्तर्यामिनि, पराभक्त्या आत्मानं ज्ञात्वा, बन्धनात् विमुक्तः। सः सर्वेषु भूतेषु भगवन्तं आत्मरूपेण पश्यन्, सर्वाणि भूतानि भगवति आत्मनि च अपश्यत्। रागद्वेषविवर्जितः, समदृष्टिः, भगवद्भक्तियुक्तः, स भगवान्भक्तिम् अवाप्तवान्। सः मुकुटकङ्कणहारनूपुरमेखलाविभूषितः, शङ्खचक्रगदापद्ममाल्यरत्नैः शोभितः, परमतेजसा पूर्णः। कौस्तुभमणिना शुभग्रीवः, सिंहस्कन्धः, अक्षयश्रीः, निर्मलस्फटिकसदृशवपुः। त्रिवलिविभूषितनाभिदेशः, श्वासप्रश्वासवृत्त्या विश्वं नाभौ प्रविष्टमिव निष्क्रममाणमिव च दृष्ट्वा। पीतवासाः सुवर्णमेखलया श्यामकटीं विभूषयन्, जङ्घाजानुपदं सम्यक् सुसम्पन्नं मनोहरं च। तस्य पादौ शरत्पद्मदलसदृशौ, नखमणयः प्रकाशमानाः, अन्तर्दुःखतमः हरन्तः; हे गुरो, तव पादौ एव अज्ञानतमसः तितीर्षतां पन्थाः स्युः। एष रूपं आत्मशुद्धिकामैः ध्यानं योग्यं; तस्य भजनात् स्वधर्मपालकैः अपि अभयता लभ्यते। भक्तिमतां तु त्वं सुलभः, सर्वदेहिनां दुर्लभः; आत्मसाम्राज्यं अपि तवैकान्त्यभक्तिलब्धपरमानन्दात् हीनमेव। त्वां कष्टप्राप्यं, पुण्यैः अपि दुर्लभं, भक्त्या पूज्य, तव पादाब्जं विहाय कः किमपि कामयेत्? यत्र मृत्युः, प्राणान्तकः, तान् न स्पृशति, येन तु तस्मिन् उदासीनः, सः विश्वं बलात् भ्रुकुट्या अपि नाशयन्। न स्वर्गः, न मुक्तिः अपि, भगवत्सङ्गस्यार्धक्षणस्य तुल्या, मर्त्येषु; किमुतान्यैः फलैः? अतः, हे निष्पाप, अस्माकं तादृशानां सङ्गः अस्तु, येषां चारित्रं शुद्धं, सर्वभूतहितैषिणां, तव कीर्तिस्नानात् अन्तर्बहिः पावितानां; एष एव तव अनुग्रहः। यस्यान्तरङ्गं विषयेषु न विक्षिप्यते, न अज्ञानगुहां प्रविशति, भक्तियोगप्रसादेन शुद्धचित्तः, स एव तव मार्गं पश्यति।