श्रद्धया परमात्मनि पराभक्तिमाश्रित्य, या पूर्वैः मुनिभिः साधिता, अहं तां दुस्तरां संसारान्धकारम् अतिवर्तिष्ये मुकुन्दपादसेवनस्य महिम्ना। एवमुपशम्य, निराशः, निरवधिः, क्लेशरहितः, पृथिव्याम् अनवस्थितः परिव्राजकः, दुष्टैः परित्यक्तोऽपि स्वधर्मे निश्चलः, स मुनिः एतां गाथां प्राह। आत्मैव हि सुखदुःखयोः कारणं नान्यः; मित्रमध्यक्षत्रुवः सर्वे संसारमोहकृताः। तस्मात् त्वं सर्वभावेन बुद्धिं मयि स्थापय, मनः संयम्य; एष एव योगसारः। यः कश्चिद् एकचित्तः एतां मुनिना गीतां ब्रह्मनिष्ठां गाथां धारयति, पठति, शृणोति वा, स संसारद्वन्द्वैः न बाध्यते। शुक उवाच—भगवान् कृष्णः बलरामेण सह तत्रैव निवसन्, गोकुलवासिनः इन्द्रयागाय संकल्प्यमानं यज्ञं दृष्ट्वा। सर्वज्ञः स भगवान् सर्वात्मा, नन्दादीन् वृद्धान् विनयेन उपसृत्य पप्रच्छ। "किं तात, अयं कोलाहलः कस्य हेतोः, कस्यार्थं, केन वा अयं यज्ञः क्रियते?" इत्युक्त्वा, "एतद् अहं श्रोतुम् इच्छामि, त्वया मे कथ्यताम्; श्रवणलोलुपोऽस्मि। धर्मिष्ठाः सर्वथा भक्ताः स्वकर्म न गूढयन्ति।" "यो हि मित्रमध्यक्षत्रुषु उदासीनः समदर्शी च, द्वेषं परित्यज्य, आत्मवत् सर्वेषु समः, स एव सखास्मृतः।" "जनाः कृताकृत्ये कर्म कुर्वन्ति; बुद्धिमन्तः कर्मणा सिद्धिम् आप्नुवन्ति, अबुद्धयः तु न।" "किं तात, अयं यज्ञकर्म किमर्थं निश्चितम्? किम् वा केवलं परम्परया? यथाशक्ति पृच्छामि, सम्यक् कथय।" नन्द उवाच—"इन्द्रः वर्षेश्वरः, मेघास्तस्य रूपम्; ते जलं स्रवयन्ति, येन सर्वे प्राणी प्रसन्नाः, पुष्टाः च भवन्ति।" "वयं चान्ये च तं वर्षदां प्रभुं हविषा घृतसम्पादितैः इष्ट्वा पूजयामः।" "तस्य यज्ञशेषेण जनाः त्रिवर्गार्थं जीवन्ति; मनुष्याणाम् उद्योगानां फलदः स वर्षदेवः।" "यः तु परम्पराधर्मं त्यजति, कामलोभभीर्द्वेषात्, स शुभं न प्राप्नोति।" शुक उवाच—एवं नन्दगोपवचनं श्रुत्वा, केशवः इन्द्रदर्पं चोदयन्, पितरं प्रति वाक्यम् उवाच। श्रीभगवान् उवाच—"कर्मणा जीवः जायते, कर्मणा च विनश्यति; सुखदुःखभयक्षेमाः कर्मण एव जायन्ते।" "यदि कश्चित् ईश्वरः परस्य कर्मफलदः स्यात्, स अपि कर्तरि आश्रितः; अकुर्वतः तु तस्य न कश्चन अधिकारः।" "स्वकर्मानुष्ठायिनां जनानां किम् इन्द्रेण? स तेषां स्वभावनियमितानां किमपि कर्तुं न शक्तः।" "सर्वे जनाः स्वभावनियमिताः स्वकर्म कुर्वन्ति; देवासुरमानुषाः अपि स्वस्वभावे स्थिताः।" "जीवः उच्चावचं शरीरं प्राप्य, कर्मणा एव कुर्वन् त्यजति; मित्रशत्रुमध्यक्षः, कर्मैव गुरुर्भवति।" "तस्मात् स्वधर्मे स्थित्वा, स्वभावेन कर्मणा पूजां कुर्यात्; येन जीवति, स एव देवता।" "यो जीवितोपायं सन्त्यज्य, अन्यस्मिन् आश्रितः, स न शुभं लभते, यथा पतिव्रता परपुरुषे।" "ब्राह्मणः ब्रह्मणि जीवेत्, क्षत्रियः भूमिपालनात्, वैश्यः वाणिज्येन, शूद्रः द्विजसेवया।" "कृष्यादिवाणिज्यगोरक्ष्येण, व्याजेन च गीतवृत्त्या; चत्वारः जीविकाविधयः, यत्र वयं गोरक्षणे सदा प्रवृत्ताः।" "सत्त्वं रजस्तमांसि धारणसृष्टिसंहारहेतवः; रजसः सृष्टिः, ततो विविधं जगत्।" "रजसा प्रेरिताः मेघाः सर्वत्र जलं वृष्ट्वा, तेनैव प्राणीणां वृत्तिः; तत्र क इन्द्रः कर्ता?" "न हि नगरा, ग्रामाः, वा गृहा अस्माकं; वयं सदा वने वसामः, वनेषु गिरिषु च। तस्मात् गवां, ब्राह्मणानां, गिर्याः च यज्ञः क्रियताम्; इन्द्राय यदुपकल्पितं तेन।" "पक्वान्नानि विविधानि सूपपायसानि च, अपूपान्, पिष्टकान्, क्षीरान्नानि च संगृह्यन्ताम्।" "वेदविद्भिर्ब्राह्मणैः यथाविधि वह्नयः होम्यन्ताम्; तेषां बहुशः उत्तमान्नं, गवः च दत्ताः।" "अन्येभ्यः अश्वपालचाण्डालपतितादिभ्यः यथायोग्यं दत्तव्यम्; गवेभ्यः यवाः दत्त्वा, गिरये हवनं क्रियताम्।" "संपूजिताः, भुक्त्वा, अभ्यक्ताः, सुश्लिष्टवस्त्रधारिणः, गवां, ब्राह्मणानां, वह्नीनां, गिर्याः च प्रदक्षिणा क्रियताम्।" "एष मे मतिः, यदि रोचते, तदा क्रियताम्; एष यज्ञः गवां, ब्राह्मणानां, गिर्याः, मम च प्रियः।" शुक उवाच—एवं भगवानः कालरूपः इन्द्रदर्पविनाशाय उक्तवान्; नन्दादयः तद्वचनं यथोचितं मेनिरे। ततः माधुसूदनवचनेन सर्वे ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनपूर्वकं गिरिब्राह्मणयोरर्थं तानि द्रव्याणि यथोक्तं न्ययुञ्जन्। सर्वदानानि सम्यग्दत्त्वा, गवेभ्यः यवान् आदरात् दत्त्वा, गवां गणान् पुरतः स्थाप्य, गिरिं प्रदक्षिणमकुर्वन्। सुमृष्टरथान् आरोह्य, स्त्रियः कृष्णलीलागानम् गायन्त्यः, पुण्यश्लोकब्राह्मणैः आशीर्वादं लेभिरे। कृष्णः तु गोपालानां मनसि विश्वासं जनयन्, अन्यरूपं धारयन्, "अहं गिरिः" इति वदन्, महद्रूपधारी सन्, बहूनि बलिम् अधत्त। तस्मै कृष्णः वृजवासिभिः सह, आत्मन्यात्मानं नमस्कृत्य, "पश्यत, अयं गिरिः साकारः प्राप्तः, अस्मान् अनुग्रहीतवान्" इति प्राह।