धर्मविदां श्रेष्ठाः, यत्र गोपालकाः श्रीरामः चाच्युतः च समीपे एव गोव्रजस्य गवां पालनं कुर्वन्तौ, तत्र तौ भूक्तुं याचमानौ तत्र स्थितान् युष्मान् उपसृत्य प्रेषितौ। यदि विश्वासः अस्ति, तयोः कामितं पक्तोदनं दत्त। यज्ञदीक्षायाः पशुबन्धस्य सौत्रामण्याः वा अवसरं विना, दीक्षितस्य अपि भोजनं दूष्यते न कदाचित्। तस्मात्, तयोः कृते भोजनं दातव्यम् इति। एवं भगवत्प्रेषितं वचनं श्रुत्वा अपि, ते ब्राह्मणाः स्वार्थलोलुपाः, विविधकर्मसु प्रवृत्ताः, बालिशाः, वृद्धत्वेन गर्विताः, तद्वाक्यं न शृण्वन्। यः देशः, कालः, पृथक्-द्रव्याणि, मन्त्राः, विधयः, ऋत्विजः, वह्नयः, देवताः, यजमानः, यागः, धर्मश्च—एते सर्वे तस्मात् एव सन्ति। स एव परमं ब्रह्म, स भगवान् अधोक्षजः, तं तु तैः अविवेकिनः मृत्युलोकवत् आत्मानं मन्यन्तः नाज्ञासन्, मानववत् अवलोक्य। यदुश्रेष्ठ, तैः न उक्तं “यदुभ्यः ददातु”, न वा “माददातु”; गोपालकाः निराशाः सन्तः प्रत्यागताः, यथावत् श्रीकृष्णरामयोर् वृत्तान्तं निवेदयामासुः। तदाकर्ण्य, जगत्पतिः स भगवान् स्मितपूर्वकं गोपालकान् पुनरपि लोकधर्मानुसारं वक्तुम् आरब्धवान्—“युवां गत्वा ब्राह्मणपत्नीभ्यः निवेदयतम्, सङ्कर्षणेन मया च सह आगतम्। ताः मयि प्रीताः, भक्तिपरायणाश्च सन्तः, सन्तुष्टाः भोजनं दास्यन्ति।” ते गोकुलकाः ब्राह्मणपत्नीगृहं गत्वा, ताः सुशोभनाः, भूषिताः, उपविशन्त्यः दृष्ट्वा, ससन्मानं प्रणम्य, वाक्यम् ऊचुः—“नमः भवत्यः, अस्माकं वचनं शृणुत। समीपे एव वयं कृष्णेन प्रेषिताः गोपाः गवां पालनं कुर्मः। सः कृष्णः रामेण सह दूरात् आगतः, सखिभिः सहितः क्षुधार्तः अस्ति, तस्मै भोजनं दत्त।” अच्युतस्य आगमनं श्रुत्वा, तस्य दर्शनाय सदा उत्सुकाः, तस्य कथास्व् अन्वयमानमानसाः, ताः सर्वा स्त्रियः हृष्टाः अभवन्। ताः चतुर्विधं श्रेष्ठं भोजनं पात्रेषु निधाय, सर्वाः प्रियतमं प्रति शीघ्रं प्रस्थिताः, यथा नद्यः समुद्रं प्रति धावन्ति। स्वपत्नीनां पतिभिः, भ्रातृभिः, बान्धवैः, पुत्रैः च प्रतिषिद्धाः अपि, ताः श्रीकृष्णे मनः स्थित्वा, दीर्घश्रुतशास्त्रबलात्, गच्छन्। यमुनातटे नवमञ्जरीभिः शोभिते अशोकवने, ताः तं ददृशुः—सः कृष्णः गोपालकैः, अग्रजेन च परिवृतः, तत्र विचरन्। तं ताः दृष्ट्वा—श्यामं मेघसमानवर्णं, पीताम्बरधारिणम्, वनमाल्यालङ्कृतम्, शिखण्डिकृतमस्तकम्, नर्तकवेशधरम्, कन्दुकमिव कन्धरे पद्मं, हस्ते पद्मं परिभ्रमयन्तम्, कर्णे कुमुदम्, कपोलयोर् अलकावलीं, स्मिताननम्—दृष्ट्वा, ताः तस्य कथारसास्वादनपराः, तद्वदनं पश्यन्त्यः, नेत्रैः तं प्रविश्य, अन्तरात्मनि समालिङ्ग्य, दुःखं स्वेच्छया विससृजुः। सर्वाशाः परित्यज्य, आत्मदर्शनकाङ्क्षिण्यः ताः तत्र समागताः। तद् अवगत्य, सर्वदर्शी भगवान् स्मितपूर्वकं ताः अब्रवीत्—“स्वागतं भवत्यः, आस्यताम्। किम् अहं करवानि? युष्माभिः अस्मद्-दर्शनार्थं आगमनं युक्तमेव। ये हि स्वार्थदर्शिनः, ते मयि, आत्मप्रियतमे, हेतुकाम् अविच्छिन्नां भक्तिं कुर्वन्ति। प्राणः, बुद्धिः, मनः, आत्मा, भार्या, पुत्राः, वित्तं च—एते सर्वे मयि संयोगात् प्रियाः भवन्ति; तस्मात् अन्यः कः प्रियः स्यात्?” “अधुना यज्ञवाटं गच्छत, द्विजपत्नीः! भवन्त्यः स्वैः पतिभिः सह यज्ञं समापयिष्यन्ति।” ताः प्राहुः—“मा एवं, भगवन्! तव पादयोः शास्त्रवचनस्य प्रतिपत्तिम् अनुगृहाण। वयं सर्वान् बान्धवान् परित्यज्य, तुलसीविलसितपादरजः शिरसि धारयितुं समागताः। न पतयः, न पितरः, न पुत्राः, न भ्रातरः, न मित्राणि, नान्यः कश्चन अस्मान् स्वीकुर्वन्ति। तस्मात्, भगवन्, यः त्वत्पादमूलं प्राप्ताः, तस्य अन्यः नास्ति शरणं—एतत् अस्मान् अनुमन्यस्व।” भगवान् अवदत्—“मा भवतु पतिभिः, पितृभिः, भ्रातृभिः, पुत्रैः, अन्यैः च रोषः; भवन्त्यः मयि संयोगात्, लोका देवाः च सर्वे अपि पूजयन्ति। लोके जनानां देहसङ्गः न प्रीति हेतुः; मयि मनः स्थाप्य, शीघ्रमेव माम् एव प्राप्स्यथ।” एवमुक्ताः, ब्राह्मणपत्नीः यज्ञवाटं प्रत्यागच्छन्; तेषां पतयः, द्वेषरहिताः सन्तः, स्वपत्नीभिः सह यज्ञं समापयन्। तत्र एका पत्या निरुद्धा स्त्री, यथाश्रुतं हृदि भगवानं समालिङ्ग्य, कर्मबन्धनं शरीरं त्यक्त्वा, मोक्षं प्राप। श्रीगोविन्दः तैः एव भोज्यैः गोपालान् चतुर्विधेन भोजनप्रकारेण तर्पयामास, स्वयम् अपि स भोज्यं भुक्तवान्। एवं भगवान् मानुषवपुर्धारी, स्वलीलया, गोभिः, गोपालकैः, गोपिकाभिः च रूपैः, वचोभिः, कर्मभिः च प्रमोदं वितरन्। अनन्तरं, स्वपत्नीभिः याचितं यद् भगवत्प्रार्थनं स्मृत्वा, ते ब्राह्मणाः भगवत्स्वरूपं न जानन्तः, मानुषरूपे अवज्ञाय, अपराधं कृत्वा, तदनुशोचन्। पश्यन् स्वपत्नीभ्यः कृष्णे दृढां भक्तिं, स्वस्य तादृशीं भक्तिं न सन्दृश्य, ते खिन्नाः, आत्मानं निन्दन्। “धिक् जन्म, त्रयीविद्यां, व्रतानि, महत् शिक्षां, कुलं, यज्ञकर्मणि कौशलम्—यदि गोचरातीतं भगवन्तं वयम् उपरुद्धाः स्मः। नूनं तस्य मायया योगिनामपि मोहः स्यात्; वयं लोकाचार्याः अपि आत्महिते विमूढाः स्मः, द्विजाः। एताः स्त्रियः पश्यत, या लोकगुरौ कृष्णे अपि, मृत्युपाशं गृहं नाम भित्वा, दृढां भक्तिं कृतवन्त्यः। तासां न द्विजत्वं, न गुरुकुलवासः, न तपः, न आत्मविचारः, न शौचं, न शुभकर्माणि; अपि च, अस्माकं संस्कारादिकं सति, कृष्णे परमयोगेश्वरे, नास्ति दृढा भक्तिरेकपि। गृहवृत्त्याः मोहिताः, स्वार्थे विमूढाः च वयम्, तु गोपिकावचनैः स धर्ममार्गं स्मारयामास। अन्यथा, तस्मिन् सर्ववरदायके, सर्वकामधुगे, वयं तस्य आज्ञया वर्तमाना, किम् अन्येन मोक्षादिना वा? एष एव तस्य लीला-प्रपञ्चः। यस्य पादस्पर्शकामिनी लक्ष्मीः अपि सर्वान् परित्यज्य तं एकवारं पूजयति, सा स्वदोषमोक्षप्रार्थनां लोकमोहायैव करोति।” एवं श्रीमद्भागवते वर्णिताः एते लीला-सम्भावनाः, भगवत्कृपया भक्तानां च महिमानम् उज्ज्वलयन्ति।