अच्युतस्य वचः श्रुत्वा व्रजयोषितः निजनग्नस्नानस्य व्रतविघ्नं समबुद्ध्य, तस्यैवाज्ञया तद्व्रतसमाप्तिं मन्यमानाः, स्वार्थसिद्धये तदनुसरणं निष्कल्मषं च स्वीकृतवन्त्यः। तासां नम्राणां दयया प्रेरितः देवकीसुतः भगवान् तुष्टः सन् तेषां वसनानि प्रत्यर्पयामास। यद्यपि ताः दृढं परिहासं लज्जां च अनुभूतवन्त्यः, वस्त्रहरणं च जातम्, तथापि ताः तस्य स्नेहसंपर्के सन्तुष्टाः, तं न कदापि दुद्रुवुः। वस्त्राणि परिधान्य, प्रियसंगमपरायणचित्ताः, लज्जानम्रनयनाः ताः तस्मात् न व्यचालयन्। तासां पादस्पर्शकामनां विज्ञाय, व्रते स्थितानां तासां प्रति भगवान् दामोदरः समुपवर्णयामास। स उवाच—“ओ साध्वीः, मम पूजनकृत्ये युष्माकं संकल्पो मया ज्ञातः, स मे रोचते, चिरकालं स निष्पन्नो भविष्यति। येषां मयि मनः स्थिरं, तेषां कामो न रजः, यथा पिष्टशूपेण बीजं न वर्धते। अतः, हे कन्याः, व्रजं प्रतिगच्छत, व्रतसिद्धाः भवन्त्यः। आगामिन्यः रात्रिषु मया सह रमिष्यथ, यतो हि मां पूजयितुमेतद्व्रतं कृतं भवतीभिः।” शुक उवाच—एवं भगवान्निर्दिष्टाः ताः कामपूरिताः कन्याः, तस्य पादपद्मे मनसा स्थिताः, कठिनमपि सन्, व्रजं प्रत्ययुः। ततः देवकीसुतः भगवान् गोपालकैः परिवृत्य, भ्रात्रा सह व्रिन्दावनात् निर्गत्य, दूरदेशे गाः चरयामास। स तत्र, वृक्षान् तीक्ष्णातपमपसारयन्तः छायया छत्रवत् स्थितान् दृष्ट्वा, व्रजवासिभ्यः जगाद— “हे स्तोककृष्ण, अंशु, श्रीदामन्, सुभल, अर्जुन, विशाल, ऋषभ, तेजस्विन्, देवप्रस्थ, वरूथप! पश्यतैतान् वृक्षान्, ये परार्थं जीवितवन्तः, वातवृष्ट्यतपशीतानि सहन्तः अस्मान् रक्षन्ति। धन्यं तेषां जन्म, सर्वे प्राणी तैः जीवन्ति, सतां यथा, न कदापि शरणागतं परित्यजन्ति। पत्रपुष्पफलछायामूलत्वक्चन्दनरसार्क्षतन्तुशाखाभिः इच्छितं वितरन्ति। एष एव देहिनां जन्मनः परमोऽर्थः—जीवितधनबुद्धिवाचा सततमुत्कृष्टरहितं कार्यं कर्तव्यम्।” एवं स यमुनातटं प्रविश्य, नवपल्लवगुच्छफलपुष्पपत्रैः लघुशाखाभिः मार्गं कृत्वा, तत्र पावनशीतलामृतवारिणा गावः पायिताः, ततः गोपालाः अपि तृप्तिम् आपुः। तस्यां वनस्थल्यां, गाः यथेष्टं चरन्त्यः, कृष्णरामौ तत्र आगत्य, क्षुधिताः सन्तः, गोपालाः इत्युक्तवन्तः— “विषयासक्तत्वात् जीवः आत्मानं न पुनः स्मरति; मृत्युः तु कारणवशात् सर्वविस्मरणमस्ति। जन्म, यद्यपि आत्मन्यनुभूयते, तथापि विषयग्रहणमेव—स्वप्नकल्पनयोरिव। यथा पूर्वस्मात् स्वप्नाद् वा कल्पनायाः वा न स्मरति, तथा तत्र अपि आत्मानं नूतनं पश्यति, न तु पूर्ववत्। इदं त्रैविध्यं—इन्द्रियाणां, विषयाणां, मनसः—द्रव्ये एव दृश्यते; आभ्यन्तरबहिर् विभागः जनैः कल्प्यते, यथा सतां दुष्टानां च कर्म। नूनं, सखे, सततं प्राणी उत्पद्यन्ते विनश्यन्ति; अदृष्टगतया शीघ्रया कालशक्त्या सूक्ष्मत्वात् न दृश्यते। यथा ज्वालाप्रवाहफलानि वृक्षस्य, तथा सर्वेषां प्राणिनां अवस्था। दीपोऽयं ज्वालोक्तः, आपोऽयं प्रवाहः, पुरुषोऽयं नरः—एवं वाक्यं मिथ्या, यथा चिरजीवितधारणा। नात्मकर्मबीजात् जन्यते, न स नश्यति; माया यथा दारुणे अग्निः उत्पद्यते विनश्यति। गर्भाधानं, गर्भवृद्धिः, जातिः, बाल्यं, पौगण्डम्, यौवनम्, प्रौढिः, वार्धक्यम्, मृत्युः—एते देहस्य नवधा भावाः। गुणसंयोगेन कल्पितं, उच्चावचं देहं, कदाचिद् लभते, कदाचित् त्यजति। आत्मनः उत्पत्तिनाशौ पित्रपुत्रयोः यथा कल्प्येते; यः तु तत्त्ववित्, स न द्वयं गच्छति। यथा बीजफलविज्ञः वृक्षस्य जन्मविनाशौ वेत्ति, तद्वत् साक्षी देहात् पृथक्। एवं प्रकृत्यात्मनोरभेदज्ञानात् संसर्गमोहात् संसारं प्रविशति। सत्त्वेन देवत्वं, रजसा दानवमानुषत्वम्, तमसा प्रेतपशुत्वं; कर्मफलाधीनः तत्र तत्र भ्रमति। अन्यैः नृत्यगीतं पश्यन्, स एव तदनुक्रियते; बुद्धिधर्मान् पश्यन्, निष्क्रियः अपि तदनुवर्तते। यथा जलप्रवाहे वृक्षगमनं, भ्रमणनेत्रयोः भूमेः भ्रमः, तथा इन्द्रियगोचराः विपर्यस्यन्ते। यथा मनसः कल्पितविषयभोगः मिथ्या, स्वप्नदृश्यं च, तथा आत्मनः संसारः अपि, हे दाशार्ह! वस्तुनः असति अपि संसारचक्रं न निवर्तते; विषयध्यानिनः स्वप्नवत् दुःखं जायते। अतः, हे उद्धव, विषयेषु अस्थिरैः इन्द्रियैः न रम्यः; आत्मग्रहदोषं पश्य, मोहमजानम् अवगच्छ। परित्यक्तोऽपि, दुष्टैः तिरस्कृतः, उपहसितः, ईर्ष्यया पीडितः, ताडितः, बद्धः, जीविका अपहृतः, मूढैः अपमानितः, मूत्रितः, कम्पितः, सर्वथा क्लेशितः—सत्पथकामः स्वात्मना आत्मानं उद्धरेत्।” एवं भगवान्निजानां हितोपदेशं कृत्वा, सर्वे व्रजवासिनः तस्य वचोऽनुस्मृत्य, तस्य चरणारविन्दं ध्यानयन्तः, स्वकार्ये स्थिताः।