तदा भगवान् कृष्णः तासां कन्यानां समीपे स्थित्वा हास्यपूर्वकम् अवदत् — “आगच्छन्तु, बालिकाः! यथाकामं स्ववस्त्राणि प्रत्याहरन्तु; सत्यम् एव वदामि, न केवलं परिहासाय। यदि व्रतश्रमिताः स्याथ, तर्हि मम वचनं शृणुत। अहं कदापि मिथ्यां न भाषितवान्, एते च बालकाः जानन्ति; हे सुमध्यमाः, एकैकशः आगत्य वस्त्राणि गृह्णीत, न सर्वाः एकत्र।" एवं स भगवान् गोविन्दः क्रीडया भाषमाणः, तासां चित्तानि हरन्, ताः गोप्यः परस्परं ससंकोचं सस्मितं निरीक्ष्य न निष्क्रमन्ति स्म। तदा तासां मनांसि कम्पमानानि, शीततोयेन ग्रीवापर्यन्तं निमग्नाः, कम्पमानाः ताः कन्याः तम् उद्दिश्य वचोऽब्रुवन् — "नन्दसूनो, त्वं व्रजस्य पूज्योऽसि, अस्मान् समादरय; कम्पमानाः स्मः, वस्त्राणि देहि। हे श्यामसुन्दर, वयं तव दास्यः, यथाज्ञापयसि तथा करिष्यामः; वस्त्राणि देहि, धर्मज्ञ, अथवा राज्ञे निवेदयिष्यामः।" भगवान् उवाच — "यदि यूयं मम दास्यः स्युः, यथोक्तं करिष्यथ, तर्हि एता निष्कलुषस्मिताः कन्याः आगत्य स्ववस्त्राणि गृह्णन्तु।" ततः सर्वाः कन्याः शीतकम्पिता जलात् निष्क्रम्य, स्वाङ्गानि हस्ताभ्यां छादयन्त्यः, शीतात् पीडिताः स्थिताः। तासां दीनभावं दृष्ट्वा, भगवान् तासां निर्मलं भक्तिं प्रीत्या वीक्ष्य, स्वस्कन्धे वस्त्राणि स्थापयित्वा, सस्मितं स्नेहपूर्वकं प्रोवाच — "युवतयः, नग्नाः जलं प्रविष्टाः, व्रतपालनाय — एष देवदोषः। हस्तान् अञ्जलिं कृत्वा शिरांसि नताः पापं व्यपोह्य, ततः वस्त्राणि गृह्णीत, धारयन्तु च।" अच्युतस्य वचः श्रुत्वा, व्रजयोषितः तदनुसरणाय, नग्नस्नानं व्रतविघ्नमिति ज्ञात्वा, तदनुज्ञया तद् व्रतपरिसमाप्तिम् अमन्यन्त, न दोषाय। तासां प्रणतानां देवकीपुत्रः भगवान् दयालुः प्रसन्नः वस्त्राणि प्रत्यर्पयामास। यद्यपि ताः गोप्यः दृढं परिहासेन त्रासिताः, लज्जिताः, क्रीडारूपेण वस्त्रहरणम् अनुभूयापि, तं न रोषं चक्रुः, तस्य प्रियसंगमे हर्षं प्रापुर्। वस्त्रधारणानन्तरं, ताः कन्याः प्रियसंगमकाङ्क्षिण्यः, लज्जया निम्नदृष्टयः, तस्मात् न व्यजग्मुः। तासां पादस्पर्शनकामनां विज्ञाय, भगवान् दामोदरः व्रतपरायणाः कन्याः प्रति तेषां संकल्पं उद्घोषयामास — "साध्वीः, मम पूजनकाङ्क्षा ज्ञायते; मया अनुमोदिता सा, निश्चितं सिध्यति। यः मय्येव चित्तं स्थिरीकुर्यात्, तस्य कामो न रागाय परिणमति — यथा पिष्टकषायिता धान्यबीजाः न प्रवर्धन्ते।" "गच्छन्तु, कन्याः, व्रजं प्रति, व्रतसिद्धाः; आगामिषु रात्रिषु मया सह रमिष्यथ, यतोऽयं व्रतं मम पूजनायै कृतम्।" इति भगवतः शासनात्, ताः कामसिद्ध्याः व्रजं प्रतिनिवृत्ताः, तस्य पादपद्मध्यानपरायणा अभवन्, यद्यपि तद् दुष्करमेव। अनन्तरं, स भगवान् देवकीसुतः गोपालकैः परिवृतः, भ्रात्रा सह, वृन्दावनात् निर्गत्य, दूरं गोवर्धनं प्रति गाः चारयामास। तत्र मध्याह्नस्यातपे तीव्रे, वृक्षाः स्वच्छायया छत्रवत् छादयन्तः दृष्ट्वा, व्रजवासिभ्यः इदं प्रोवाच — "हे स्तोककृष्ण, अंशु, श्रीदामन्, सुबल, अर्जुन, विशाल, ऋषभ, तेजस्विन्, देवप्रस्थ, वरूथप!" "एतान् पश्यत, महानात्मानः, ये परार्थं जीवन्ति। वातवर्षातपशीतान् सहन्तः, अस्मान् पालयन्ति। धन्यं खलु तेषां जन्म, येषां कृते सर्वे प्राणी जीवन्ति। यथा साधवोऽपि, शरणागतान् न परित्यजन्ति। पत्रपुष्पफलच्छायामूलत्वक्काष्ठगन्धरसस्रवणभस्मास्थिभिः इच्छान् पूरयन्ति।" "एवमेव, इह देहिनां मध्ये योऽसौ देहधारिणां जन्मनः परमोऽर्थः — सदा स्वजीवितधनबुद्धिवाचा परहितायैव प्रवर्तेत।" इति कथयन्, भगवान् सखिभिः सह यमुनातटं प्रविश्य, नवपल्लवसंपन्नशाखान्तरं गत्वा, शीतलाम् अमृतां जलधारां गोषु पाययित्वा, स्वयं च गोपालाः तृप्त्या जलं पिबन्ति स्म। तस्याः कुटीरेषु, गाः यथेष्टं चरयित्वा, कृष्णः रामश्च, तृषिताः, गोपालैः सह इदं वचः श्रुण्वन् स्थितौ — "विषयरागेण जीवः आत्मानं विस्मरति; मृत्युः हि पूर्णविस्मरणं। जन्म, स्वात्मानुभूतिः अपि, विषयसंग्रह एव, स्वप्नकल्पवद् इति कथ्यते। यथा स्वप्नं कल्पनां वा न पुनः स्मरति, एवं तत्रात्मानं नूतनं पश्यति, न पूर्ववत्।" "इदं त्रयमिन्द्रियार्थचित्तरूपं वस्तुनि दृश्यते; अन्तरबहिर् विभागः जनैः कल्प्यते, यथा साध्वसाधुकृत्यम्। सततं हि, प्रिय, भूतानि जायन्ते नश्यन्ति च; कालस्य सूक्ष्मगत्याः अदर्शनात्। यथा वह्निः, प्रवाहः, वृक्षफलानि, तथा सर्वेषां भूतानां अवस्थावयवाः।" "एष दीपः ज्वलनं, एष जलं प्रवाहः, एष पुरुषः इति, इत्येवं वाक्यं मिथ्या, यथा दीर्घायुः कल्पना। नात्मनः कर्मबीजाद् उत्पत्तिं वा मृत्युम् एव वा मन्ये; माया यथा दारुज्वालायां वह्निः उत्पद्यते विनश्यति च।" "गर्भाधानं, गर्भवासः, जन्म, बाल्यं, पौगण्डं, यौवनं, प्रौढत्वं, वार्धक्यम्, मृत्युः — इति देहस्य नव अवस्थाः। गुणसङ्गात् कल्पितानि, उच्चावचानि देहानि कदाचित् लभ्यन्ते, कदाचित् त्यज्यन्ते। आत्मनोऽपि उत्पत्तिनाशौ पितृपुत्राभ्यां कल्प्येते; यः तु यथाभूतदर्शनः, स न उत्पत्तिनाशाभ्यां लक्षणीयः।" एवं भगवान् कृष्णः, गोपिकाभिः सह क्रीडया, गोपालकैः च सह, यमुनातटे रममाणः, व्रजवासिभ्यः धर्मोपदेशं दत्तवान्।