पूर्वं आकाशवाणीया यः पुण्यः कृत्यः ते विधीयमानः, स तव अधुनैव विस्तरेण निरूप्यते। तस्माद् धृतमनाः शुद्धबुद्धिः त्वं शृणु। यज्ञैः, तपसा, योगेन, अध्ययनज्ञानाभ्यां च, केचन कर्माणि कुर्वन्ति; एतानि सर्वाणि कर्मरूपाणि इति प्रसिद्धानि। तेषु ज्ञानयज्ञः एव महात्मभिः श्रेष्ठकर्मचिह्नं मन्यते; श्रीमद्भागवतस्य संवादः शुकादिभिः गीयते। तस्य घोषेण भक्तिः, ज्ञानम्, वैराग्यम् च महाबलम् उपजायते; दुःखयोः निवृत्तिः, सुखम् च भक्तस्य आगच्छति। भागवतमार्गस्य घोषेण सर्वे कलिदोषाः सिंहनादेण व्रुकाः इव नश्यन्ति। भक्तिः ज्ञानवैराग्यसमेत्या प्रेमरसयुक्ता, गृहात् गृहं, जनात् जनं, क्रीडति। नारदः उवाच—यदा वेदवेदान्तवाक्यैः, गीतापठनेन च, भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न जायते, तदा भागवतपठनेन तस्य विषयस्य बोधः सञ्जायते; तत्र कथासु, वेदानां अर्थः प्रत्येकश्लोके प्रत्येकवाक्ये अस्ति। हे अनवद्यदर्शिन्, कृपया एषा संशयः छिद्यताम्; विलम्बः न भवेत्, त्वं शरणागतजनानां दयालुः। कुमाराः ऊचुः—वेदोपनिषदां सारात् भागवतकथा उत्पन्ना; अतः सा पृथग् रूपेण स्वफलरूपा परमश्रेया प्रकाशते। यथा मूलाद्यग्रपर्यन्तं रसो विद्यमानः न अनुभवः, पृथक् कृतः सर्वत्र रमणीयः भवति; तथैव, पूर्णं पृथग् कृतं फलं सर्वत्र प्रियं। यथा क्षीरे घृतं अन्तः अस्ति, पृथक् कृतं न तावत् स्वाद्यं, पृथक् कृतं तु सुराणां सुखवर्धनम् भवति; तथा एव इयं भागवतकथा। यथा इक्षुश्रेण्यां मध्यादन्तपर्यन्तं शर्करा व्याप्यते, पृथक् कृतं तु स्वादिष्टा अस्ति; तथैव भागवतकथा। एष पुराणः भागवतः, विदुषां पूजितः, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकटितः। वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः अपि, दुःखपीडितः व्यासः स्वयं मोहसिन्धौ मग्नः अभवत्। ततः त्वया पूर्वं चतुर्वेदश्लोकः उक्तः; तस्य श्रवणेन बादरायणः तत्क्षणं दुःखात् विमुक्तः अभवत्। तस्मात् किं तव आश्चर्यकारणम्, यत् त्वं प्रश्नम् पृच्छसि? श्रीमद्भागवतं श्रोतव्यम्, दुःखशोकनाशनम्। नारदः उवाच—यः दर्शनः, यः एकेनैव अशुभं नाशयति, दुःखार्तजनानां परमकल्याणं ददाति, शुद्धैः गीयमानकथामृतनिष्ठः, प्रेमप्रदर्शनाय, तस्मिन् अहम् आश्रयं गृहीतवान्। यदा बहुजन्मसञ्चितसंपदुत्थानात् सत्त्वजनसंगः लभ्यते, तदा विवेकः उत्पद्यते, अज्ञानमदग्रस्ततमः निवारयति। श्रीमद्भागवतस्य महात्म्यम्—तृतीयोऽध्यायः। सनकादिमुखात् श्रीमद्भागवतश्रवणेन भक्तः तृप्तिम् अनुभवति, ज्ञानवैराग्यस्य पोषणम् भवति। नारदः उवाच—ज्ञानयज्ञं शुकशिक्षासमृद्धं अहं कर्तुम् इच्छामि, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय। कुत्र अहं यज्ञं करणीं? इह स्थानं कथय, शुकशास्त्रस्य महात्म्यं वेदविद्भिः वक्तव्यम्। कतिदिने भागवतकथाश्रवणं कर्तव्यम्? तत्र का विधिः? तद् अपि कथय। कुमाराः ऊचुः—शृणु नारद, त्वं विनीतविवेकिनं वयं कथयामः; गङ्गातीरस्य समीपे आनन्दनाम्नि स्थानम् अस्ति। तत्र विविधमुनिसंघः, देवसिद्धसंयुतः, नानावृक्षलताभिः शोभितः, नवकोमलरेणुना आवृतः। स रम्यः, एकान्तः, सुवर्णपद्मगन्धयुक्तः, तत्र जीवेषु वैरं न वर्तते। वृद्धक्लिष्टशरीरं पुरतः स्थाप्य, तयोः विचार्य, तत्र भक्तिः आगमिष्यति। यत्र भागवतकथा अस्ति, तत्र भक्तिः तस्य सहचर्यः आगच्छन्ति; श्रवणेन तस्य कथा, तद् त्रयं युवा भवति। सूतः उवाच—एवं उक्त्वा कुमाराः नारदसहिताः शीघ्रं गङ्गातीरं जग्मुः, भागवतकथामृतपानाय। तेषां तीरं प्राप्ते, त्रिलोक्यां, मर्त्यलोके, देवलोके, ब्रह्मलोके च, महान् कोलाहलः अभवत्। सर्वे भागवतामृतपानोत्सुकाः तत्र धावन्ति, तत्र वैष्णवाः अग्रे आगच्छन्। भृगुः, वसिष्ठः, च्यवनः, गौतमः, मेधातिथिः, देवलः, देवरातः, रामः, गाधिपुत्रः, शाकलः, मृकण्डुपुत्रः, अत्रिः, पिप्पलादः। योगविदः, व्यासः, पराशरः, छायाशुकः, जाजलिः, जाह्नुः, तेषां प्रमुखः—एते सर्वे मुनिसंघाः पुत्रैः, शिष्यैः, पत्निभिः सह, महाप्रेमयुक्ताः आगच्छन्। वेदान्ताः, वेदाः, मन्त्राः, तन्त्राः, तेषां मूर्तयः, दश सप्त च पुराणानि, षड् शास्त्राणि अपि आगच्छन्। तत्र गङ्गाद्याः नद्यः, पुष्कराद्यः सरांसि, तीर्थानि, सर्वदिशः, दण्डकाद्याः वनानि आगच्छन्। पर्वतादयः, देवाः, गन्धर्वाः, दानवाः च आगच्छन्; तेषां गुरुत्वेन भृगुः निर्देशं दत्त्वा आनयत्। नारदेन दीक्षितः, उत्तमासनं दत्त्वा, कुमाराः सर्वैः पूजिताः, कृष्णे समाहिताः उपविष्टाः। वैष्णवाः, विरक्ताः, त्यागिनः, ब्रह्मचारिणः अग्रे स्थिताः, नारदः तेषां पुरतः। एकस्मिन् स्थले मुनिसंघः, अन्यत्र दिव्याः, अन्यत्र वेदोपनिषदः, अन्यत्र तीर्थानि, अन्यत्र स्त्रियः। जयध्वनयः, नमकाररवः, शङ्खनिनादः च अभवत्; महती लाजपुष्पवृष्टिः अभवत्।