नूतनवर्षायाः आगमे भूमौ जलमध्ये च सर्वाणि प्राणिनि हृष्टानि अभवन्, यथा हरिसेवया शोभा लभ्यते। नदीः बहुभिः प्रवाहैः संयोगं कृत्वा वातप्रेरितैः तरंगैः उन्नता अपि अभवन्, यथा अपरिपक्वयोगिनः मनः रजोगुणैः विक्षिप्तं भवति। पर्वताः वर्षधाराभिः आहताः अपि न कम्पिताः, यथा परमात्मनि स्थिरचित्ताः विपत्तिषु न चलन्ति। मार्गाः तृणैः आवृत्ताः, लक्ष्णहीनाः च अभवन्, यथा ब्राह्मणैः उपेक्षिताः कलिहेतुकलेषु वेदाः अस्पष्टाः भवन्ति। यथा मेघेषु विद्युत् क्षणिकं बन्धनं, तथा स्त्रीणां पुरुषेषु, गुणयुक्तेष्वपि, स्थैर्यं न अवस्थितम्। आकाशे इन्द्रधनुः निर्गुणः सन् गुणवत् प्रकटितः, यथा गुणाविर्भावे निर्गुणः पुरुषः गुणवान् इव दृश्यते। चन्द्रः मेघैः स्वदीप्त्या आवृतः न प्रकाशते, यथा अहंकारग्रस्तः जनः स्वप्रभया न प्रकाशते। मेघागमने मोदिताः मयूराः हर्षिताः; गृहेषु तु तुष्टाः, भगवत्प्रतीक्षायां तृप्तिम् अयाचन्, यथा भक्ताः भगवतः आगमनं प्रतीक्षन्ति। वृक्षाः मूलैः जलं पीत्वा पुनः स्वरूपं प्राप्ताः, पूर्वं तु तृषायाः तपसा क्षीणाः अभवन्, यथा कामानां अन्वेषणेन जनः क्षीणः भवति। शान्ते सरसि, ह्रदे च, बकाः स्थिताः, यथा व्यर्थाशाभिः गृहस्थाः कर्मव्यग्रे स्थले वसन्ति। वर्षराजेन जलधाराभिः तटबन्धाः भग्नाः, यथा कलौ वेदमार्गः अपसिद्धवाक्यैः भग्नः। मेघाः वातैः प्रेरिताः जीवेषु अमृतरूपं जलं स्रष्टवन्तः, यथा धनपतिर्भिः द्विजैः प्रेरितैः शुभं दत्तम्। एवं हरिः स्वसखिभिः, गोभिः गोपालैः च परिवृतः, पक्कखर्जूरजम्बूफलसमृद्धवनं प्रविष्टः। गोवः स्तनभारात् मन्दगतयः सन्तः, भगवत् आह्वाने शीघ्रं आगच्छन्, स्तनैः स्नेहसिक्ताः। वनवासिनः हर्षिताः, मधुस्रवद्वृक्षपंक्तिम् अपश्यन्, पर्वतान्तिके गुहासु जलध्वनिः प्रतिश्रुतः। कदाचित् वर्षा वृक्षगुहासु पतितः, तत्र भगवान् प्रविश्य, मूलकन्दफलानि भक्षयन् हर्षितः। संकर्षणेन गोपालैः सह, सलिलसमीपे शिलायाम् उपविष्टः, दध्यान्नं मित्रैः सह भुक्तवान्। तृणेषु उपविष्टाः, गवः वृषाः बाला च, स्तनभारात् श्रान्ताः, चक्षुषि निमील्य, तृप्ताः अभवन्। वर्षऋतुसौन्दर्यं, सर्वेषां प्राणिनां हर्षदं, भगवत्सामर्थ्येन वर्धितं, भगवान् पूजितवान्। एवं रामः केशवः च व्रजे स्थितौ, शरदृतुः आगतः, निर्मलाकाशः, शुद्धजलः, मृदुवायुः च। शरदि पद्मोत्पत्तौ, जलं स्वभावं प्राप्तम्, यथा योगाभ्यासेन पतितानां मनः पुनः स्थिरं भवति। शरद्व्यतिरेकेण मेघाः आकाशात् नीताः, भूमेः मलः, जलस्य अपसिद्धिः च नीताः, यथा कृष्णभक्त्या तपस्विनां मलः नीयते। सर्ववस्तु परित्यज्य, शुद्धप्रभया द्योतिताः, यथा कामपरित्यक्ताः मुनयः शान्ताः, पापमुक्ताः च। पर्वताः जलं विसृज्य, कदाचित् शुभं न ददुः, यथा विद्वांसः ज्ञानामृतं यथासमयं ददति, कदाचित् न ददति। गम्भीरजलवासी जन्तवः जलक्षयम् न अवगच्छन्, यथा मूढगृहस्थाः प्रतिदिनं आयुःक्षयं न जानन्ति। गम्भीरजलवासी जन्तवः शरदसूर्यतापं न अनुभवन्ति, यथा दीनगृहस्थः असंयतइन्द्रियः दुःखं न वेत्ति। शनैः शनैः वनस्पतयः कर्दमशुष्कत्वं त्यक्तवन्तः, यथा ज्ञानी जनाः देहाद्यसत्सम्बन्धं 'मम' 'अहम्' इति त्यजन्ति। शरदागमने सागरः शान्तः, मौनः च अभवत्, यथा मुनिः सर्वगतिसमाप्तौ आत्मनि संलग्नः भवति। कृषकाः दृढबन्धनयुक्तक्षेत्रात् जलं निष्कर्षन्ति, यथा योगिनः प्राणनिग्रहैः ज्ञानप्रवाहं नियच्छन्ति। शरदसूर्यरश्मितापं चन्द्रः जीवेषु अपाकरोति, यथा मुकुन्दः व्रजस्त्रीणां देहाभिमानजनितदुःखं नाशयति। शरदि आकाशः विशुद्धः, निर्मलताराभिः शोभितः, यथा सत्सत्त्वयुक्तं मनः ब्रह्मनादस्य अर्थं पश्यति। चन्द्रः ताराभिः परिवृतः, आकाशे पूर्णमण्डलः प्रकाशते, यथा कृष्णः वृष्णिवृन्देन पृथिव्यां द्योतितः। वनपवनं, यः समशीतोष्णः, पुष्पगन्धयुक्तः, आलिंग्य, जनाः दुःखं त्यक्तवन्तः, किन्तु गोप्यः, कृष्णेन हृतचित्ताः, दुःखं न त्यक्तवन्तः। शरदि गवः, मृगाः, पक्षिणः, स्त्रियः, पुष्पवनस्पतयः च, स्वैः पुरुषैः अन्वेष्य, समृद्धाः अभवन्, यथा भगवतः कर्मभिः फलोत्पत्तिः। सूर्यस्य उदयेन पद्मानि हृष्टानि, रात्रौ प्रफुल्लनीलानि तु न हृष्टानि, यथा जनाः राज्ञः समीपे निर्भयाः, चौराणां समीपे तु न। नगरग्रामेषु उत्सवैः, इन्द्रियसुखैः, भूमिः समृद्धफलेन द्योतिता, विशेषतः हर्याः कलायाः कारणात्। वणिजः, ऋषयः, नृपः च, स्नानं कृत्वा, स्वकार्यं अन्वेष्टुम् निर्गताः, यथा सिद्धाः कालागमे, वर्षनियमनात् स्वदेहं अन्वेष्टुम्। सः आत्मवान् स्वजनाय स्वपुरीं निर्मितवान्; पूर्वं सृष्टान् दृष्ट्वा, ते प्रजापतिं स्तुतवन्तः। हे जगत्कर्तः, अहो, तव कर्म उत्तमम्! यस्मिन् सर्वयज्ञाः संस्थिताः, समं भोजनं कुर्मः। तपसा, ज्ञानयोगेन च, गाढध्यानस्थः हृषीकेशः, मुनिनां श्रेष्ठः, इच्छितान् प्रजाः सृष्टवान्। एवं भगवतः वर्षशरदृतुसौन्दर्ये, व्रजवासिनां जीवनम्, प्रकृतिसंयोगः, धर्मोपदेशः च, भक्तिप्रेमयुक्तं रमणीयं अभवत्।