संसारे बहवः ऋषयः विविधान् मार्गान् प्रकाशयन्ति, ये सर्वे कठिनाः, प्रयत्नेन साध्याः, तेषां च फलम् अधिकांशतः स्वर्गः स्यात्। किन्तु यः मार्गः वैकुण्ठं प्रति नयति, स तु गुह्य एव रक्षितः, तस्योपदेशकः दुर्लभः, स च प्रायः पुण्ययोगेनैव लभ्यते। पूर्वं यद् दिव्यया वाचा तुभ्यं निर्दिष्टं पुण्यम् कर्म, तदिदानीं विस्तारतः कथ्यते, तत्त्वबुद्ध्या स्थिरमना शृणु। केचित् हविर्दानेन यजन्ति, केचित् तपसा, अन्ये योगेन, अपरे चाध्ययनज्ञानाभ्यां; एते सर्वे कर्मसंज्ञकाः। तेषु ज्ञानयज्ञः एव पण्डितैः श्रेष्ठकर्मरूपेण मन्यते; श्रीमद्भागवतस्य संवादः शुकादिभिः कीर्त्यते। तस्य घोषणया भक्तेः, ज्ञानस्य, वैराग्यस्य च महाबलम् उत्पद्यते; दुःखयोरपि नाशः स्यात्, भक्तस्य च सुखम् आगच्छति। भगवतः पथस्य घोषेण कलिदोषाः सर्वे विनश्यन्ति, सिंहनादे वृकाः इव। भक्तिर्ज्ञानवैराग्ययुत्या, प्रेमरसेन सहिता, गृहान् गृहान्, जनान् जनान्, विचरिष्यति। नारदः उवाच—यदा वेदवेदान्तघोषेऽपि, गीतापाठेऽपि, भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न जायते—तदा श्रीमद्भागवतस्य पाठेन तस्यार्थबोधः जायते; तस्य प्रवचनेषु वेदानां अर्थः प्रतिवाक्यं प्रतिपदं च वर्तते। हे दृढदृष्टे, एषा संशया छिन्धि; विलम्बो न कर्तव्यः, शरणागतवत्सलत्वात्। कुमाराः ऊचुः—वेदोपनिषदां सारात् भागवताख्यानं जातम्; अतः तद् विशेषरूपेण स्वफलरूपेण परमोत्कृष्टम् इति विराजते। यथा मूलादारभ्य अग्रपर्यन्तं रसोऽस्ति, किन्तु पृथक्कृतः एव स उपभुज्यते, एवं पृथग्भूते फले सर्वत्रानन्दः। यथा क्षीरे सन्ति घृतम्, न तु पृथक् कृतं स्वाद्यते, पृथक्कृते तु तत् देवतानां हर्षवर्धनम् भवति; एवं शर्करायाः मध्येऽन्ते च रसम्, पृथक्कृते तु तद् मधुरम्, एवं भागवताख्यानम्। एतत् भागवतपुराणं पण्डितैः पूजितम्, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशितम्। यः वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः, सापि दुःखेन व्यासः मोहसागरे मग्नः अभवत्। तदा त्वया पूर्वं चतुर्वाक्येषु प्रोक्तम्; तस्य श्रवणेन बादरायणः दुःखात् मुक्तः। अतः किं कारणं ते विस्मयस्य, यत् त्वं पृच्छसि? श्रीमद्भागवतस्य श्रवणं करणीयम्, दुःखशोकनाशनाय। नारदः उवाच—या दृष्टिः अशुभं क्षिप्रं नाशयति, संसारदुःखार्तानां परमशिवं ददाति, शुद्धैः गीतानां कथामृतरसे एकचित्ततया लीनः, प्रेमप्रकाशाय, तस्यां शरणं गतमहम्। यदा जन्मजन्मान्तरार्जितपुण्यसमुच्चयेन साधुसंगः लभ्यते, तदा विवेकः जायते, अविद्यागर्वान्धकारं नाशयन्। श्रीमद्भागवतस्य माहात्म्यम्—तृतीयोऽध्यायः। श्रीमद्भागवतस्य श्रवणेन सनकादिमुखात् भक्तः तृप्तिम् आप्नोति, ज्ञानं वैराग्यं च पुष्यते। नारदः उवाच—शुकोपदेशसम्भृतं ज्ञानयज्ञं भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय अहम् उत्साहेन करिष्यामि। कुत्र एष यज्ञः कर्तव्यः? तत्र स्थानं ब्रूहि। शुकशास्त्रस्य माहात्म्यं वेदविद्भिः वक्तव्यम्। कतिपयदिनेषु श्रीमद्भागवतस्य कथा श्राव्या? तत्र कः विधिः? एतत् ब्रूहि। कुमाराः ऊचुः—शृणु नारद, त्वं विनीतो विवेकी च; गङ्गातटे आनन्दनाम्नि स्थाने। तत्र विविधमुनिसमूहैः सेवितं, देवसिद्धैरुपासितं, नानावृक्षलतान्वितं, नवमृदुलवालुकाच्छन्नं च। रमणीयं गुह्यं च तद् स्थानं, सुवर्णपद्मगन्धयुक्तं, यत्र समीपस्थजीवेषु वैरभावः नास्ति। वृद्धं कृशशरीरं पुरतः स्थापयित्वा, एते द्वौ चिन्तयित्वा, तत्र भक्तिः आगमिष्यति। यत्र भागवतकथा अस्ति, तत्र भक्तिर्ज्ञानवैराग्यसहिताः आगच्छन्ति; तस्याः शब्दश्रवणे तद् त्रयं युवा भवति। सूतः उवाच—एवं उक्त्वा ते कुमाराः नारदेन सह शीघ्रं गङ्गातटं कथा-पानाय जग्मुः। तत्र प्राप्तेभ्यः तटे, लोकेषु, देवलोके, ब्रह्मलोके च, महान् शब्दः अभवत्। श्रीभागवतामृतपानकाङ्क्षया सर्वे तत्र धावितवन्तः, वैष्णावाः अग्रे आगच्छन्। भृगु, वसिष्ठ, च्यवन, गौतम, मेधातिथि, देवल, देवरात, राम, गाधिसुत, शाकल, मृकण्डुसुत, अत्रि, पिप्पलादः च। योगविदः व्यासः पराशरः छायाशुकः जाजलिः जह्नुश्च, तेषु श्रेष्ठः; एते सर्वे मुनिगणाः पुत्रैः शिष्यैः पत्निभिः सह, महानुरागयुक्ताः, आगच्छन्। वेदान्ताः, वेदाः, मन्त्राः, तन्त्राणि, तेषां मूर्तयः, दश सप्त च पुराणानि, षड्दर्शनानि च तत्र आगच्छन्। तत्र गङ्गाद्याः नद्यः, पुष्कराद्याः सरांसि, तीर्थानि, दिशः, दण्डकाद्याः वनानि च आगच्छन्। पर्वतादयः, देवाः, गन्धर्वाः, दानवाश्च आगच्छन्; तेषां गौरवात् भृगुणा उपदिष्टाः तत्र नीताः। नारदेन दीक्षिताः, उत्तमासनं दत्तम्, कुमाराः सर्वैः पूजिताः, कृष्णे मनः निवेश्य, उपाविशन्। वैष्णवाः, विरक्ताः, त्यागिनः, ब्रह्मचारिणः च अग्रे स्थिताः, नारदः च तेषां पुरतः स्थितः।