ततः स उत्तमश्लोकपुत्रः मातरं समुपेत्य विनयपूर्वकं प्राञ्जलिरुवाच—"अतोऽहमल्पबुद्धिरबालश्च महदपराधमकर्तुमशक्तः, त्वं च मातः क्षन्तुमर्हसि। यद्भाग्ययोगेन तव गर्भः पुनरुत्थितो मृत्योरपि," इति। एवं तया अनुमत एव, शुद्धचित्तः सन्तुष्टश्च इन्द्रः मरुद्गणैः सह तस्यैः प्रणम्य स्वर्गं प्रतिजगाम। शुकदेवः पुनरुवाच—"एवं यत्पृष्टं त्वया मया कथितं, मरुतां पुण्यजन्म चाख्यातम्। किं भूयः श्रोतुमिच्छसि?" एवमुक्ते सुतः पुनः—सूत उवाच—राजा परिक्षित् तु तदनुष्ठानं श्रुत्वा, स्वकृतं न दुष्कृतमपि स्वयमात्मन्युपद्रुत्य, चिन्तयामास—"धिग्धिगस्मि! अहो, अहं पापबुद्धिः, निर्दोषेण गुह्यबलिना ब्राह्मणेन कृतमकर्तुमपि पापं कृतवान्।" "नूनं भगवत्सु अवमानात् महद्भयं दुष्प्राम्यं मम शीघ्रमेव सम्पत्स्यते। तदस्तु, यथा मम पापस्य प्रायश्चित्तं स्यात्, न पुनः ब्राह्मणेषु, देवेषु, गोषु च, पापबुद्धिः स्यात्।" "अद्यैव तु तस्य कोपाग्निः, ब्राह्मणस्य मयि सन्दीप्तः, मम राज्यं, बलं, कोषमपि भस्मीकुर्यात्। अहं हि दुर्भाग्यवान्, न कदापि तादृशं पापं पुनः कुर्याम्।" एवं विचिन्तयन् स राजा शृणोति—"ब्राह्मणपुत्रेण मृत्युः तक्षकनाम्ना शप्तः।" स तु तच्छ्रुत्वा, "साधु, तक्षकः शीघ्रमेव मम आसक्तस्य वैराग्यं करिष्यति," इति मनसि न्यवेश्य। ततः स जगदिदं परित्यज्य स्वर्गं च, तेषां तु तुच्छतां पूर्वमेव विमृश्य, केशवपादसेवायामेव निश्चयं कृत्वा, अमरनदीतीर उपविश्य उपवासव्रतमकरोत्। सा नदी या श्रीकृष्णपादरजःसम्भिन्नसलिलाः, या गङ्गायाः अपि पावनतमानि जलानि, या सर्वलोकपालानपि शुद्धयति—कः मृत्युं प्रति स्थितो न सेवेत तां? एवं पाण्डुपुत्रः निश्चयं कृत्वा, विष्णुपदतीरे उपवेशनं कृत्वा, मुनिव्रतधारणायुक्तः, मुक्तसर्वसङ्गः, केवलं मुकुन्दपादारविन्दे मनः स्थापयामास। तत्र तदा, लोकपावनार्थं, महर्षयः पुण्याः शिष्यैः सहिताः समागताः। तीर्थदर्शनप्रायः, किंतु स्वयमेव पुण्यतीर्थानि तैः पावितानि। अत्रिः, वसिष्ठः, च्यवनः, शरद्वान्, अरिष्टनेमिः, भृगुः, अङ्गिराः; पराशरः, गाधिपुत्रः, रामः, उतथ्यः, इन्द्रप्रमदः, इध्मवाहः; मेधातिथिः, देवलः, आर्ष्टिषेणः, भारद्वाजः, गौतमः, पिप्पलादः; मैत्रेयः, और्वः, कवषः, कुम्भयोनि, द्वैपायनः, नारदः च। अन्ये च देवरर्षयः, ब्रह्मर्षयः, राजर्षयश्च, अरुणादयः च स्वैः शिष्यैः सह आगताः। राजा तान् ऋषिप्रवरान् सस्नेहमभिवाद्य, सस्मितं शिरसा ववन्दे। तेषां सम्यक् उपवेशनं कृत्वा, पूजां च सम्यक् विधाय, राजा प्रसन्नचित्तः स्वार्थसिद्धये तान् समीपमुपेत्य प्राञ्जलिः स्थित्वा प्रोवाच— "अहो, वयं राजानः सर्वेभ्यः भाग्यवन्तः, युष्माकं कृपया महात्मानः अस्मासु दर्शिता स्नेहवृत्तिः। राजवंशः ब्राह्मणपादत्यागदोषेण दूरं नीतः—हन्त, तादृशं पापम्।" "मयि भगवाञ्छ्रीकृष्णः, मम गृहकृत्येषु पुनः पुनः प्रवृत्ते मनसि, द्विजवचनेन वैराग्यं जनयामास, यत्र सङ्गः शीघ्रं भयं जनयति।" "ब्राह्मणाः, मां दृष्ट्वा स्थातुमर्हथ, गङ्गा च मयि भगवदनुस्मरणयुक्ते। ब्राह्मणशापेन वा तक्षकविषेण वा यथेष्टं भवतु; यावदिह, विष्णोर्गुणकीर्तनं कुरुत।" "भूयः पुनः अनन्ते भगवति भक्तिरस्तु, तद्भक्तेषु च अनुरक्तिः सदा भूयात्। यत्र कुत्रापि जन्मनि, साधुषु सख्यमस्तु, ब्राह्मणेषु च नमः सदा।" एवं निश्चित्य, राजा उत्तराभिमुखः, पूर्वतीरे कुशासन उपविष्टः, स्वपत्नीपुत्रभारं सागरतनयाय न्यवेदयत्। तस्मिन्मानवदेवपतौ उपवसिते, दिवौकसः स्वर्गे तं प्रशशंसुः; पुष्पवृष्टिं च प्रीत्या भूमौ चक्रुः, दुन्दुभयः पुनः पुनः निनदन्ति स्म। महर्षयः तत्र समागताः, तं स्तुत्वा, तस्य कर्म प्रशंसन्तः, "एषः लोकहिताय कृत्यं करोति, श्रीभगवत्गुणैः शोभितम्, यत् उत्तमाः स्तुवन्ति," इत्युक्त्वा। "न तु आश्चर्यं, राजर्षिश्रेष्ठ, कृष्णपरायणेषु, ये राजमुकुटमण्डितसिंहासनं त्यक्त्वा, केवलं भगवत्सान्निध्यं कामयन्ते।" "वयं सर्वेऽत्रैव स्थास्यामः, यावत् स देहं त्यजति; तदा स नृपश्रेष्ठः भगवत्सायुज्यम्, रागशोकविवर्जितं, प्राप्स्यति।" एवं मुनिसभायाः वचः श्रुत्वा, परिक्षित्, मधुच्युदेन सह, कृतज्ञः, तान् प्रत्यभिवाद्य, विष्णोः चरितश्रवणाय उत्सुकः, प्रोवाच— "सर्वतो दिशः समागताः भवन्तः, यथा वेदाः त्रिषु लोकेषु प्रादुर्भवन्ति; अत्र वा अन्यत्र वा, परं श्रेयः, आत्मस्वरूपविचारः एव प्रयोजनम्।" "तस्मात् ब्राह्मणाः, किमत्र कर्तव्यं, इति पृच्छामि; मृत्युप्राप्तानां धर्मः कः शुद्धः? तद्विचार्यताम्।" एतेन कालेन, व्यासपुत्रः महायशाः, अकस्मादेव तत्र समुपेत्य, अनपेक्षः पृथिव्यां विचरन्, अलक्ष्यलिङ्गः, आत्मारामः, बालैः परिवृतः, अविधूतवेषधारी, दृष्टः। स षोडशवर्षीयः, मृदुपादहस्तजंघबाहुकन्धरगण्डः, सुश्लक्ष्णाङ्गः, दीर्घनेत्रः, समकर्णनासिकः, सुशोभनभ्रूः, प्रभामानमुखः, शङ्खकण्ठः। गूढजत्रुः, विशालोरः, ऊर्ध्ववक्षाः, गम्भीरनाभिः, वृत्तपार्श्वः, सुशोभनरेखा उदरः, नग्नः, वल्गन्त्युत्कटकेशः, दीर्घबाहुः, देवश्रेष्ठसदृशः। श्यामवर्णः, नित्यानवद्यातनुश्च, शुभलक्षणैः चिह्नितः, स्मितमुखः, स्त्रीणां मनांसि अपि हरति। ऋषयः अपि तं तत्त्वतः जानन्तः, तस्य महिमानं गूढं ज्ञात्वा, आसनात् उत्थाय तमर्चयन्। विश्णुरातः (परिक्षित्) तं समागतं सन्तं प्रणम्य, स्त्रीबालान् निवर्त्य, तं महासन उपवेश्य, पूजां चकार। तत्र, ब्रह्मर्षिराजर्षिदेवरर्षिसमूहैः परिवृतः, महर्षिः स शुकः, चन्द्रमिव नक्षत्रग्रहगणैः परिवृतम्, दीप्तिमान् बभासे। राजा भगवत्परायणः, तं शान्तमुनिं समीपमुपेत्य, शिरसा प्रणम्य, प्राञ्जलिः, मधुरया वाचा पृच्छन्, आदरपूर्वकं प्रोवाच— "ब्राह्मण, अद्य वयं क्षत्रियाः धन्याः, यद् भगवतः प्रसादेन भवन्तं अतिथिं प्राप्तवन्तः, अस्माकं भूमिं पावनां कृतवन्तः।" "स्मरणमात्रेणापि भवन्तं, गृहाणि शुद्ध्यन्ति; किं पुनः दर्शनस्पर्शनपादप्रक्षालनासनादिभिः?" "महायोगिन्, भवन्तं दृष्ट्वा, सर्वपापानि नश्यन्ति, यथा दानवानां नाशः विष्णुना।" "पाण्डुपुत्रप्रियः श्रीकृष्णः मयि तुष्टिं कुर्यात्, यः स्वबन्धुस्नेहेन अस्माकं कुलं स्वीकृतवान्।" "अन्यथा, वयं मर्त्याः, विशेषतः मृत्युप्राप्ताः, कथं भवता आत्मारामेण, अतीन्द्रियस्थितेन, अरण्यवासिना, साक्षात् साक्षात्कारः लभ्यते?" "तस्मात् योगिश्रेष्ठ, परमपुरुषार्थः कः? मृत्युसमीपे कः कर्तव्यः, सर्वथा, इति पृच्छामि।" एवं स कथा पुण्या, श्रीमद्भागवतस्य महात्म्यं, धर्मस्य रहस्यं च, पवित्रा प्रवहति।