शमीमनो बालक, राज्ञः न निर्णयं कर्तव्यं; तस्य दुर्धर्षबलस्य प्रभावात् जनाः सर्वतः सुखशान्तिं लभन्ति। यदा नरदेवः रथाङ्गधारी राजा अवमान्यते, तदा हे प्रिय, भूमिः चौरैः अभिभूताः रक्षाहीनाः तुर्यात् विनश्यन्ति, यथा गोधाः गोपालेन विना। अद्य, रक्षाहीनानां जनानां धनं लुठ्यते, पापं निरन्तरं आगतम्; परस्परं हन्यन्ते, शपन्ति, धान्यं, पशूं, स्त्रियः, संपत्तिं च हरन्ति। ततः, पुरुषेषु धर्मः नश्यति, वर्णाश्रमाचारः त्रिवेदाधारितः लुप्यते; धनकामिनः, सुखलोलुपाः, श्वमर्कश्च, वर्णसङ्करं कुर्युः। धर्मस्य रक्षकः राजा बृहच्छ्रवाः, राजर्षिः, भगवत्परायणः, अश्वमेधयागान् कृतवान्। बालस्य अपरिपक्वबुद्धेः निर्दोषराज्ञि अपराधः कृतः; सर्वात्मा भगवान् तं क्षमयतु। भगवत्परायणाः, अपि तिरस्कृताः, छलेन, शापेन, अवमानेन, हन्यन्ति वा, प्रत्युत्तरं न ददति, शक्तिमन्तः अपि। एवं, पुत्रस्य अपराधात् महर्षिः शोकाकुलः अभवत्; स्वयम् राज्ञि कृतमपकारं न स्मरति। साधवः लोके परैः द्वन्द्वेषु स्थाप्यन्ते; ते न शोकं न हर्षं कुर्वन्ति, आत्मगुणेषु स्थिताः। शय्यायां पादप्रक्षालनं विना, वा जलपादैः, वा शिरःस्नातैः, न शयीत; परान्नं न भुञ्जीत, नग्नः न शयीत, न च उषःकालसंध्यायाम्। सदा शुचिः, शुभवस्त्रधारी, सर्वमङ्गलयुक्तः, गाः, ब्राह्मणान्, लक्ष्मीं, अच्युतं च प्रातः पूजयेत्। स्त्रियः वीर्यवन्तः च मालयाः, गन्धैः, अर्घ्यैः, भूषणैः पूजयन्ति; पतिं पूज्य, तं सेवेत, गर्भस्थितं चिंतयेत्। यदि एकवर्षं पुम्सवनव्रतं अनन्यतया धारयति, तदा पुत्रः, इन्द्रजयः, जातः भविष्यति। दिति, दृढसंकल्पा, 'एवं भवतु' इति कृत्वा, कश्यपात् बीजं प्राप्तवती, व्रतं सम्यक् आचरति। इन्द्रः, मातुल्याः अभिप्रायं विज्ञाय, तां आश्रमस्थां दितिं श्रद्धया सेवाम् अकरोत्। सः नित्यं वनात् पुष्पाणि, फलानि, कुशः, तृणानि, पत्राणि, अंकुराणि, मृत्तिकां, जलं च यथाकालं आनयत्। एवं व्रतं चरन्त्याः दितेः, हरिः तस्य भङ्गकाम्यया, मायया, मृगस्य रूपेण सेवां अकरोत्। सः दोषं न पश्यति, दितिः व्रते निष्ठिता; इन्द्रः चिन्तायाम् पतितः, 'कथं कार्यं सिद्धं स्यात्?' इति विचारयन्। एकदा, व्रतश्रमात्, भोजनं कृत्वा, पादप्रक्षालनं न कृत्वा, जलविहीनः, दितिः दैवयोगात् निद्रायाम् पतिता। तस्मिन्काले, योगेश्वरः इन्द्रः, योगबलात् दितेः गर्भं प्रविश्य, तस्य निद्राभिभूतचित्ते, व्रते दोषं उपलक्ष्य। ततः वज्रेन सुवर्णवर्णं गर्भं सप्तधा विदारयामास; प्रत्येकं रुदन्तं दृष्ट्वा, 'मा रुद' इति पुनः पुनः उक्तवान्। तैः विदार्यमाणैः, सर्वे अञ्जलिं कृत्वा, 'इन्द्र, किं वयं तव भ्रातरः मरुतः, निहन्तुम् इच्छसि?' इति पृष्टम्। कौशिकः उवाच, 'मा भैष्ठ, भ्रातरः; यूयं मम प्रियाः, मम सेवकाः, मरुतगणाः, केवलं मम भक्ताः।' दितेः गर्भः श्रीनिवासस्य करुणया न नष्टः; वज्राघातेन पुनः पुनः ताडितः, यथा त्वं द्रोणास्त्रात् जीवितः। एकवारं आदिपुरुषं पूज्य, समता लभ्यते; दितिः वर्षमुपान्त्यं हरिं पूजयामास। इन्द्रसहिताः पञ्चाशद् देवाः मरुताः अभवन्; मातुः दोषं निवार्य, हरिना सोमपानाः कृताः। दितिः उत्तिष्ठन्, पुत्रान् अग्निवर्णान्, देवीसहितान्, इन्द्रसहितान् हृष्टान् अपश्यत्। तदा सा इन्द्रं उवाच, 'पुत्र, अहं कष्टं व्रतं, आदित्येभ्यः भयदं, पुत्रार्थं अकरम्।' 'एकः पुत्रः निश्चितः, सप्तधा सप्तपुत्राः जाताः—कथं एतत्? यदि जानासि, सत्यम् वद, मा मोहय।' इन्द्रः उवाच, 'माते, तव अभिप्रायं ज्ञात्वा, समीपं आगतः; अवसरं लब्ध्वा, गर्भं विदारयामि, कार्ये मनः, धर्मे न।' 'तव गर्भः मया सप्तधा विदारितः, तस्मात् सप्तपुत्राः उत्पन्नाः; प्रत्येकं पुनः सप्तधा विदारितः, कोऽपि न नष्टः।' 'एवं, अद्भुतं कार्यं दृष्ट्वा, अहं मन्ये—एषः फलम् भगवत्पूजनस्य, यः सिद्धिं ददाति।' 'ये भगवन्तं निःस्वार्थं पूजयन्ति, ते ज्ञानी स्मृताः; स्वार्थिनः न तथा।' 'कः, ज्ञानी, गुणसङ्गं वाञ्छेत्, यः नरकं गच्छति, यदा भगवतः आत्मदं, विश्वेशं, आत्मस्वरूपं पूजितुं शक्यते?' 'तस्मात्, माते, मम महापापं क्षमय; बालस्य, अधमस्य; सौभाग्येन तव गर्भः पुनः जीवितः।' श्रीशुकः उवाच, तया अनुमत्या, शुद्धहृदयः, तुष्टः इन्द्रः, मरुतैः सह, प्रणम्य, स्वर्गं प्रत्यगच्छत्। 'यद् त्वया पृष्टं, मरुतां शुभजन्म, सर्वं उक्तम्; किं अन्यद् वदामि?' सूतः उवाच, राजा, दुःखितः, स्वकृतं निन्दनीयं कर्म चिन्तयन्, 'हाहा, अहं पापं कृतवान्, निर्दोषे, गुह्यबलिनि ब्राह्मणे, अनर्हवत्।' 'नूनम्, देववत्सु अनादरात्, महती आपद्, दुस्तरः, शीघ्रं आगमिष्यति; यथा स्यात्, तस्य प्रायश्चित्तं भवतु, पुनः तादृशं न कुर्याम्।' 'अद्य, क्रुद्धब्राह्मणस्य अग्निः, मयि प्रज्वलितः, मम राज्यं, बलं, महत् कोशं दहतु; अहं दारिद्र्ययुक्तः, ब्राह्मणेषु, देवेषु, गोषु, कदापि दुष्टभावं न धारयामि।