ततः, मया प्रेरितः तक्षकः सीमां लंघयित्वा सप्तमे दिने कुलनाशकं दष्ट्वा विनाशयिष्यति इति निश्चितम्। ततः स बालकः आश्रमं प्राप्तवान्, तत्र पितरं सर्पेण कण्ठे विन्यस्तेन दृष्ट्वा शोकाभिभूतः सः उच्चैः रुदितुम् आरब्धवान्। आङ्गिरसवंशसम्भूत ब्राह्मणः सः पिता, पुत्रस्य क्रन्दनं श्रुत्वा शनैः नेत्रे उद्घाट्य, शुष्कं सर्पं स्कन्धे स्थितं दृष्ट्वा, तं सर्पं निष्किप्य पप्रच्छ—"वत्स, किमर्थं त्वं रोदिषि? कः त्वां पीडितवान्?" इति। एवं पृष्टः सः बालकः सर्वं यथावत् निवेदितवान्। राज्ञः अनर्हशापश्रवणात् सः ब्राह्मणः पुत्रे न तुष्टः, दुःखेनोक्तवान्—"हन्त, अद्य त्वया महद् अनर्थः कृतः; तव अपराधः लघुः, दण्डः तु अतिकठिनः।" पुनः उवाच—"राजानं त्वं न परीक्ष्यः, बालबुद्धे; तस्य दुर्जयबलात् जनाः सर्वतः सुखेन सुरक्षिताः।" "नरदेवः नाम राजा, चक्रपाणिः, यदि अवमान्यते, तदा लोको दस्युभिः आक्रान्तः, रक्षाहीनः, तुरंगमेण विना मेषाः इव, विनश्यति।" "अद्य पापं अस्माकं अनवरतम् आगतम्, यतः रक्षाहीनानां धनं जनाः हरन्ति, परस्परं हन्ति, शपन्ति, अपहरन्ति, गोस्त्रियः धनं च गृह्णन्ति।" "तदा धर्मः नश्यति, वर्णाश्रमाचारः त्रिवेदप्रणीतः सह, लोके; ततः लोकेषु अर्थकामपरायणाः श्वशृगालवत् वर्णसंकरं कुर्वन्ति।" "एष धर्मरक्षकः राजा बृहच्छ्रवाः, राजर्षिः, भक्तः, अश्वमेधयाजी च।" "अपराधः अज्ञानात् बालकेन निरपराधे राजनि कृतः; भगवाञ् सर्वात्मा एष दोषं क्षमयतु।" "भगवत्-भक्ताः, अपि अपमानिताः, छिन्नाः, शप्ताः, तिरस्कृताः, हतानि वा, प्रतिकारं न कुर्वन्ति, शक्तिमन्तः अपि।" एवं पुत्रस्य अपराधात् महर्षिः शोकेन पीडितः, स्वयम् अपि राज्ञा तिरस्कृतः सन्, तदपकारं न चिन्तितवान्। लोके साधवः परैर् द्वन्द्वेषु स्थाप्यन्ते; ते न शोचन्ति, न हृष्यन्ति, आत्मगुणाश्रयात्। "न कदापि अपवित्रपादः शयितव्यं, न च जलसिक्तपादः, न शिरसि जलसिक्तः; न परान्नं भक्षयेत्, न नग्नः शयेते, न च प्रातः सायं च।" "शुचिः, शुभवस्त्रधारी, सर्वमंगलसम्पन्नः सदा, गौः ब्राह्मणः लक्ष्मीः अच्युतं च प्रातर् उपासीत।" "स्त्रियः च वीर्यवन्तः च पुष्पगन्धोपचारेण अलंकारैः च पूजनीयाः; पतिं पूज्य, तं गर्भस्थं चिन्तयित्वा सेवेत।" "एवं संवत्सरं पुम्सवनव्रतम् अविच्छिन्नं धारयन्त्याः, तदा इन्द्रजित् पुत्रः जायते।" "सैवमङ्गीकृत्य, 'एवं भवतु' इति, दृढनिश्चया दिति कश्यपस्य बीजं गृहीत्वा व्रतम् आरब्धवती।" "इन्द्रः, मातुल्याः दितेः मनोवृत्तिं ज्ञात्वा, ताम् आश्रमे वसन्तीं सेवया तुष्टः।" "सः नित्यं वनात् पुष्पफलदर्भकुशपत्राङ्कुरमृत्तिकाजलं च समये समये आनयत्।" "एवं सा व्रतम् आचरन्ती, हरिः तस्य भङ्गकाम्यया, मृगः इव, वञ्चनया तां सेवितवान्।" "सा व्रते प्रवृत्ता, इन्द्रः तु दोषं न दृष्टवान्, तदा चिन्तायाम् अपतत्—'कथं किमपि उपायं कुर्वे?' इति।" "एकदा सा, व्रतश्रमात् क्लान्ता, भोजनं कृत्वा, अपवित्रपादयुगला, जलशुद्धिवर्जिता, दैवयोगात् निद्रायाम् अपतत्।" "तदा इन्द्रः, योगमायया, निद्राभिभूतचित्तायाः दितेः गर्भं प्रविश्य, वज्रेण तं सुवर्णवर्णं गर्भं सप्तधा छित्तवान्।" "तेषां प्रत्येकस्य रुदन्तं दृष्ट्वा, 'मा रुद' इति पुनः पुनः उक्तवान्।" "छिद्यमानाः ते सर्वे अञ्जलिं कृत्वा ऊचुः—'किमर्थं, इन्द्र, भ्रातॄन् मारुतान् हन्तुम् इच्छसि?'" "कौशिकः प्रत्युवाच—'मा भैष्ट, भ्रातरः; यूयं मे प्रिया, मम पार्षदाः, मारुतगणाः, मयि एव निष्ठिताः।'" "दितेः गर्भः न नष्टः, श्रीनिवासस्य कृपया; वज्रेण पुनः पुनः छिद्यमानः अपि, द्रोणास्त्रेण यथात्वम् त्वम् जीवितः।" "एकवारं आदिपुरुषस्य पूजनात् समता लभ्यते; दित्या प्रायः संवत्सरं हरिः पूजितः।" "इन्द्रेण सह पञ्चाशद् देवाः मारुताः अभवन्; मातुः दोषं निहत्य, हरिणा सोमपाः कृताः।" "दिति उत्थाय, तेजस्विनः पुत्रान् अग्निवत्, भगवत्याः सह, इन्द्रेण सह हृष्टान् अपश्यत्।" "सा इन्द्रं उवाच—'वत्स, अहं कष्टतमं व्रतम् आरब्धवती, आदित्यभयप्रदम्, पुत्रार्थिनी।'" "एकः पुत्रः संकल्पितः, सप्त सप्तधा जाताः—कथं एषः? यदि जानासि, सत्यम् वद, मा माम् मोहय।" "इन्द्रः उवाच—'माते, तव भावं विज्ञाय, समीपं आगतम्। अवसरं लब्ध्वा, गर्भं मम अभिप्रायात् सप्तधा छित्तवान्, धर्मे न स्थितः।'" "तव गर्भः मया सप्तधा छिन्नः, तस्मात् सप्त पुत्राः अभवन्; ते अपि पुनः सप्तधा कृता, न कश्चन नष्टः।" "एवम् अद्भुतं परिणामं मया कृतं दृष्ट्वा, ज्ञातवान्—एषः पुरुषस्यार्चनस्य फलम्।" "ये भगवन्तं निःस्पृहाः पूजयन्ति, ते एव सुमेधसः; केवलं स्वार्थिनः न तथा।" "कः पण्डितः, गुणसङ्गं स्वीचेत्, यः स्वात्मदं स्वामीश्वरं पूजयेत्, यः संसारदुःखाय अपि नेतुम् शक्तः?" "तस्मात्, मातः, मम अयं महादोषः क्षम्यताम्; सौभाग्येन तव गर्भः पुनरुत्थितः।