नारदः भगवतः कुमारेषु महद् भाग्येन सन्दर्शनमवाप्तवान्। सः स्नेहपूर्णः प्रणम्य प्रोवाच – "धन्यः अहं, युष्मद् दर्शनं प्राप्तवान्। कृपया शीघ्रं वदत, दयाम् दर्शयत मयि।" तान् कुमारान् संबोधितवान् – "युवां योगिनौ, विद्वांसौ, पञ्चविधसंयमसम्पन्नौ, प्राचीनानामपि पूर्वजौ।" कुमारा वैकुण्ठे नित्यं निवसन्ति, हरिसंकीर्तनपरायणा, भगवतः लीलामृतमदनन्दिताः, तस्य कथायैव जीवन्ति। येषां मुखे हरिनामैकशरणं नित्यं वर्तते, तान् कालनिर्दिष्टं जरां न बाधते। यदा हरिद्वारपालौ तेषां भ्रुकुटिविक्षेपमात्रेण त्वरितं चरणयोः पतितौ, तयोः कृपया पुनः नगरं प्राप्तम्। योगभाग्येन नारदः तेषां दर्शनं प्राप्तवान्, अतः तान् दयालून् कृपया आत्मन्यनुग्रहं याचितवान्। "यद् bodiless voice उक्तम्, तस्य उपायः कः? विस्तारतः कथयत, कथं तद् साधनीयम्?" इति नारदः पृष्टवान्। "भक्तिज्ञानवैराग्ययुक्तानां सुखम् कथं जायते? सर्ववर्णेषु प्रेमपूर्वकं, प्रयत्नेन, कथं स्थापनीयम्?" इति अपि पृष्टवान्। कुमाराः सस्मितम् उत्तरं दत्तवन्तः – "मुनिश्रेष्ठ नारद, चिन्ता नास्ति; हृदयम् प्रमोदितम् कुरु। उपायः सुलभः, अत्रैव स्थितः।" तं स्तुत्वा अब्रुवन् – "नारद, त्वं धन्यः, वैराग्यशिरोमणिः, श्रीकृष्णसेवकश्रेष्ठः, योगिनां सूर्यः। भक्तिपथानुगतस्य तव भक्तिस्थापनम् कृष्णसेवायां नित्यं सिद्धम्।" संसारे बहवः ऋषयः विविधान् मार्गान् प्रकाशितवन्तः, ये कठिनाः, प्रयत्नसाध्याः, प्रायः स्वर्गफलदाः। परन्तु वैकुण्ठगमनमार्गः गोपितः, तस्य गुरु दुर्लभः, स भाग्येन लभ्यते। पूर्वं यद् दिव्यवाणी त्वं उपदिष्टवती, तत् वयं व्याख्यास्यामः; धैर्येण, शुद्धबुद्ध्या शृणु। यज्ञतपःयोगाध्ययनज्ञानैः केचित् कर्माणि कुर्वन्ति। तेषु ज्ञानयज्ञः श्रेष्ठः, तं शुकादिभिः श्रीमद्भागवतप्रवचनं गायन्ति। तस्य घोषेण भक्तिज्ञानवैराग्यबलम् उद्भवति; दुःखयोः नाशः, सुखम् भक्ताय आगच्छति। श्रीमद्भागवतमार्गशब्देन कलीदोषाः सर्वे सिंहनादेभ्यः व्रुक्काः इव नश्यन्ति। भक्तिः ज्ञानवैराग्ययुक्ता, प्रेमरससमन्विता, गृहात् गृहे, जनात् जना, क्रीडति। नारदः पृष्टवान् – "यदा वेदवेदान्तघोषणायां, गीतापठने अपि, भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न जायते—"। कुमारा उत्तरं दत्तवन्तः – "श्रीमद्भागवतपठनेन तस्य विषयस्य बोधः जायते; तस्य कथासु वेदानां अर्थः प्रत्येकश्लोके, प्रत्येकशब्दे अस्ति।" "अविच्छिन्नदृष्टयः, कृपया मम संशयं छिन्द्ध्वं; विलम्बः न कर्तव्यः, शरणागतानां दयालवः।" इति नारदः याचितवान्। कुमाराः अब्रुवन् – "वेदोपनिषदां सारात् भागवतकथा उत्पन्ना; अतः सा विशेषा, स्वफलरूपा, परमोत्कृष्टा।" तत्र उदाहरणानि दत्तानि – "मूलाद्यन्तपर्यन्तं स्वादः यदा पृथक् न स्यात्, न उपभुज्यते; पृथक् सति सर्वत्र रम्यः। क्षीरस्थं घृतं पृथक् कृतं देवेषु हर्षवर्धनम्। इव, इक्षुपर्यन्तं शर्करा, पृथक् सति मधुरा; एवं भागवतकथा।" एषा भागवतपुराणं, मुनिसम्मिता, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशितम्। वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः व्यासः अपि, दुःखितः सन्, अज्ञानसागरं मग्नः अभवत्। तदा पूर्वं नारदेन चत्वारि श्लोकानि उक्तानि; तानि श्रुत्वा बादरायणः दुःखात् विमुक्तः। अतः तव विस्मयस्य कारणं किम्? भागवतश्रवणं दुःखशोकनाशाय कर्तव्यम्। नारदः प्रोवाच – "या दृष्टिः अशुभनाशिनी, दुःखितानां परमकल्याणदायिनी, शुद्धैः गायमानकथामृतनिष्ठा, प्रेमप्रकाशनाय, तस्य आश्रयः मया कृतः।" यदा जन्मान्तरजन्मभाग्यसमुच्चयेन साधुसंगः लभ्यते, तदा विवेकः उदेति, अज्ञानमदांधकारं नुदति। श्रीमद्भागवतस्य महिमा – तृतीयोऽध्यायः। संकादिभिः श्रीमद्भागवतश्रवणेन भक्तः तुष्टः, ज्ञानवैराग्यं पुष्टम्। नारदः अब्रुवन् – "शुकवाक्यसम्पन्नं ज्ञानयज्ञं कर्तास्मि, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय।" "कुत्र कर्तव्यम्? शुकग्रन्थमहिमा वेदविद्भिः वक्तव्या।" "कियत् दिनेषु भागवतश्रवणं कर्तव्यम्? तत्र कः विधिः? इति पृच्छामि।" कुमाराः उत्तरं दत्तवन्तः – "नारद, शृणु। गङ्गातटसमीपे आनन्दनाम स्थानम् अस्ति। तत्र विविधऋषिसमूहैः, देवैः सिद्धैः सेवितम्, विविधवृक्षलताभिः शोभितम्, नवमृदुसिकतया आवृतम्। तत्र सुवर्णपद्मगन्धयुक्तं रम्यं, एकान्तम्, यत्र जीवेषु वैरभावः नास्ति। वृद्धशिथिलशरीरं पुरतः स्थाप्य, एतयोः विचारणाय, तत्र भक्तिः आगमिष्यति।" एवं श्रीमद्भागवतस्य महिमानं, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनं, कुमारनारदसंवादं, आनन्दस्थानवर्णनं च, श्रद्धया शृणु।