धनं यद् यद् यथाक्रमेण लभ्यते—यद्वा दैवयोगेन, यद्वा धर्मेण, यद्वा निष्पीडनं विना—तद् धर्मपूर्वकं स्वजनान् पालयेत्, यज्ञांश्च यथाशक्ति यथायोग्यं कुर्यात्। गृहस्थोऽपि कदापि स्वजनसङ्गे न स्नेहम् कुर्यात्, न च प्रमादं; यः पण्डितः, स तु नश्वरं वस्तु दृष्ट्वा, अदृष्टमपि, नष्टमिव मन्यते। पुत्रदारमित्रसमागमः यात्रिकाणां यथासङ्गमः; त एव शरीरात् स्वप्नो निद्रायाः यथा वियच्छन्ति, तथा वियच्छन्ति। एवं विचारयन्, मुक्तः पुरुषः गृहस्थाश्रमे अतिथिरिव वर्तते, न तत्र बन्धः, न स्वत्वाभिमानः। मयि भक्त्या गृहधर्मान् यथाविधि कृत्वा, गृह एव वसन्, वा वनं गतः, वा पुत्रवान् सन् सर्वं त्यक्त्वा भिक्षुः भवेत्। यः तु गृहस्नेहेन मनसि बद्धः, पुत्रधनकामनया क्लिष्टः, स्त्रीषु मोहितः, दीनचेताः, स 'मम' 'अहम्' इत्यादिना बन्धनं प्राप्नोति। 'हन्त, वृद्धौ माता पिता, पत्नी, बालपुत्रपुत्रिकाः, मयि विना दुःखिताः, कथं जीविष्यन्ति?'—इत्येव गृहस्नेहेन मनः मोहितं, तेषां चिन्तया तृप्तिं न प्राप्नोति, अन्ते मृत्यौ तमसि पतति। सूतः उवाच—यः अश्वत्थामनः अस्त्राग्निना दग्धः अपि, मातृगर्भे न हतः, तं अद्भुतकर्मणा श्रीकृष्णेन कृपया रक्षितः। यः तक्षकस्य विषेण, ब्राह्मणक्रोधजेन, मृत्युभीषणायाम् अपि, भगवति मनः समर्प्य, मोहम् न प्राप्नोति। सर्वसङ्गं त्यक्त्वा, अजितस्य स्थितिम् ज्ञात्वा, व्यासशिष्यः गङ्गायां देहं त्यक्तवान्। ये भगवत्कथारसास्वादने रमन्ति, मृत्युकाले अपि, तदङ्घ्रिस्मरणे, मोहं न प्राप्नुवन्ति। यावत् अभिमन्युपुत्रः, महाभागः, भूमिं पालयति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कली न प्रवर्तते। भगवतः पृथिवीं त्यक्ते, तस्मिन्नेव दिने, तस्मिन्नेव क्षणे, अधर्मरूपः कलिः प्रविष्टः। महाराजः कलिं न द्वेष्टि; यथा मधुकरी पुष्पात् सारं गृह्णाति, तथा स शुभफलानि शीघ्रं प्राप्नोति, अन्ये न। कलिः दुर्बलान् प्रति धैर्यवान्, बलिष्ठान् प्रति भीरु; बुद्धिमतां निर्भयेषु किं करिष्यति? प्रमादिनां मध्ये वृषलः इव चरति। एवं वासुदेवकथायाः परिक्षित्सम्बन्धिनीं पुण्यकथां यथापृष्टं वर्णितवान्। यः भगवतः पुण्यकर्मणः गुणकथायाः अस्ति, तस्य सर्वस्य, जीवितकामैः सेवनीयम्। ऋषयः ऊचुः—सूत! त्वं दीर्घायुष्मान् भूयाः, शुद्धकीर्तिः चिरस्थायिनी; यतः त्वं कृष्णकथामृतं मर्त्येभ्यः वदसि। अस्मिन अनिश्चिते जगति, यत्र जनानां मनः क्लिष्टम्, त्वं गोविन्दपदपङ्कजरसम् अस्मान् पाययसि। भगवत्सज्जनसङ्गस्य क्षणमपि स्वर्गमोक्षादपि न विक्रीयेत; किम् तु अन्यैः मर्त्यलाभैः? भगवत्परायणानां आश्रयस्य कथारसम् श्रुत्वा कः तृप्तिं प्राप्नोति? योगेश्वराः ब्रह्मजन्मनां श्रेष्ठाः अपि गुणानां अन्तं न प्राप्नुवन्ति। अतः भगवद्भक्तश्रेष्ठ! त्वं हरिकथां पुण्यां, शुद्धां, श्रुतिकामानां वद। परिक्षित् महाभागः, यस्य निश्चला बुद्धिः मुक्तये अभिमुखी, व्यासपुत्रवाक्येन गरुडध्वजपादम् प्राप्तवान्। अतः तं योगयुक्तं, अद्भुतं, शुभं, भगवद्विलासपूर्णं, परिक्षित्-भक्तानां प्रियं, कथय। सूतः उवाच—अद्य, अधमकुले जन्मित्वा अपि, पूर्वजानां अनुसरणेन धन्यः अभवाम्। महात्मनां वाक्यसङ्गतिः कुलदोषं मनोमलिन्यं च शीघ्रं नयति। परमाश्रयस्य भगवतः स्तुतिः कियदधिकं? अनन्तशक्तेः अनन्तगुणस्य अनन्तत्वं प्रसिद्धम्। यद् उक्तं, तद् भगवत्पादरजः सर्वत्यागिनाम् अपि स्पृह्यते, स्वयं भगवन् तु तादृशं पूजनं न इच्छति। ब्रह्मणः पूजायाम् अर्पितं जलं, भगवद्वज्रनखोत्पन्नं, जगत् शुद्धयति; तस्मात् मुकुन्दपादस्य स्पृहायाः कः न शुद्ध्येत्? तत्र, भक्ताः, विद्वांसः, शरीरसङ्गं त्वरितं त्यक्त्वा, हंसश्रेष्ठानां पदं याति, यत्र अहिंसा, शान्तिः, स्वधर्मः च विराजते। त्वया पृष्टं, आर्यजनाः, यथा मम अनुभवः, तद् वक्ष्यामि; यथा पक्षिणः आकाशे स्वशक्त्या यान्ति, तथा विद्वांसः विष्णुपथं स्वबुद्ध्या प्राप्नुवन्ति। कदाचित् परिक्षित् मृगयायां वनं विचरन्, धनुः उत्तोल्य, मृगं अन्वगच्छत्, तृशार्तः, क्षुधार्तः च अभवत्। स तत्र जलार्थी, आश्रमं प्रविष्टवान्, तत्र एकं मुनिं शान्तमासीनं, निमीलितलोचनं अपश्यत्। स मुनिः इन्द्रियप्राणमनोबुद्धियः संयम्य, त्रिलोकातीतं ब्रह्मणि स्थितम् अभवत्। जटाचर्मधारी, क्षुधातृशार्तः राजा तस्मात् जलं याचितवान्। तत्र न तृणं, न भूमिः, न जलं, न प्रियं वचनं लब्ध्वा, अवमानितः इव, राजा कोपितः अभवत्। पूर्वं तादृशं तृशाक्षुधार्तं न अनुभूतवान्; ब्राह्मणे द्वेषः कोपः च उत्पन्नः। ततः, कोपात्, मृतसर्पं मुनिशिरसि स्थापयित्वा, आश्रमं त्यक्त्वा, नगरम् अगच्छत्। 'अयं सर्वेन्द्रियाणि उपसंहरन्, निमीलितलोचनः, ध्यानस्थः वा, न वा, किम् क्षत्रियेषु?' इति चिन्तयन्। तस्य पुत्रः, अद्भुततेजाः, बालैः सह क्रीडन्, पितरं राज्ञा तिरस्कृतं श्रुत्वा, तत्रैव उक्तवान्।