प्रतिदिनं वेदाध्ययनं, पितृदेवताभ्यः हविःप्रदानं, दानं, यथाविधि भोजनं च कृत्वा, देवान्, ऋषीन्, पितृन्, जीवांश्च—ये मम रूपाणि—सततं पूजयेत्। यद् यद् धनं यथाकस्माद् लभ्यते, अथवा धर्मेणाप्रपीडनं संप्राप्यते, तेन स्वजनान् पालयेत्, यज्ञांश्च यथाशक्ति समाचरेत्। गृहस्थोऽपि, स्वकुटुम्बे नासक्तो भवेत्, न च प्रमादं कुर्यात्; यः बुद्धिमान्, स नश्वरं वस्तु अप्राप्तमपि प्राप्तवत् पश्यति। पुत्रपत्नीबन्धुसंयोगः यात्रिकाणां संगमवत्; त एव देहात् स्वप्नः शय्यान्तरं यथा वियन्ति। एवं विचारयन्, मुक्तः पुरुषः गृहस्थाश्रमे अतिथिवद् वसति, न तत्र बन्धः, न स्वत्वमनोभावः, न अहंकारः। यः भक्त्या गृहकर्माणि ममर्थं समाचरति, स गृह एव वसन्, वनं गच्छन्, अथवा पुत्रवती त्यक्त्वा भिक्षुवद् विचरन्, धर्मं पालयेत्। परन्तु यः गृहासक्तः, पुत्रधनकामनया ताडितः, स्त्रीषु मोहितः, दीनचेताः, मोहग्रस्तः, स 'मम' 'अहम्' इति बन्धनं प्राप्नोति। "हा, मम वृद्धौ माता पिता, पत्नी, बालपुत्रकन्यका—मयि विना दुःखिता, किम् जीविष्यन्ति?" इति चिन्तयन्, गृहासक्तचित्तः, मोहितः, तेषु नित्यम् अनुषक्तः, मृत्यौ गहनं तमः प्राप्नोति। सूतो वदति—यः अश्वत्थाम्ना अस्त्रदग्धः, मातृगर्भे न हतः, स अद्भुतकर्मणा श्रीकृष्णेन कृपया रक्षितः। तक्षकात् ब्राह्मणक्रोधोत्पन्नात् मृत्युभयम् प्राप्तः अपि, भगवति मनः समर्प्य, मृत्युपीडायां न मोहः। सर्वासक्तिं त्यक्त्वा, अजितस्थितिं विज्ञाय, व्यासशिष्यः गङ्गायां देहं त्यक्तवान्। ये भगवतो यशःकथामृतानन्दिनः, ते मृत्युकाले अपि न भ्रमन्ति, पद्मनयनं स्मरन्ति। यावत् अभिमन्युपुत्रः महाभक्तः भूमिम् अधिष्ठाति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कलिः प्रभवितुं न शक्नोति। यदा भगवान् भूमिं त्यक्तवान्, तदा तस्मिन्नेव क्षणे कलिः, अधर्ममूलः, अनुगतः। सम्राट् कलिम् न द्वेष्टि, यथा मधुकरी पुष्पेषु सारं गृह्णाति; तस्य शीघ्रं शुभफलम्, अन्येषां न। कलिः दुर्बलान् प्रति धृष्टः, बलिनः प्रति भीतः; बुद्धिमन्तः निर्भयः, तेषु किं करिष्यति? प्रमादिनां मध्ये, सः पुरुषेषु वृकवत् सञ्चरति। अहम् वः पारिक्षितस्य पुण्यकथाम्, वासुदेववृत्तान्तयुक्ताम्, यथापृष्टम् वर्णितवान्। याः भगवतः गुणकर्मवृत्तान्ताः, ताः जीवितकामैः सेवनीयाः। ऋषयः ऊचुः—हे सौम्य सूत, त्वम् दीर्घायुष्मान्, शुद्धकीर्तिः स्थायिनी, यतः त्वम् मर्त्येषु कृष्णविलासामृतं कथयसि। अस्थिरसंसारे, यत्र जनानां मनः क्लिष्टं, त्वम् गोविन्दपदाम्बुजमधुमदिरां पाययसि। भगवत्सज्जनसंगस्य क्षणमपि स्वर्गमोक्षे न विक्रियेत, तर्हि मर्त्यलाभे किं पुनः? भगवतो गुणकथामृतश्रवणे कः तृप्तिं प्राप्नोति? योगेश्वराः ब्रह्मजन्मनां श्रेष्ठाः अपि, गुणातीतस्य गुणानां पारं न प्राप्तवन्तः। अतः त्वम् भगवद्भक्तशिरोमणे, शुद्धपुण्यवृत्तान्तानि हरिणः, श्रोतृभ्यः कथय। पारिक्षित् महाभक्तः, यस्य निश्चला बुद्धिः मोक्षे स्थितम्, व्यासपुत्रवाक्येन गरुडध्वजपादं प्राप्तवान्। तस्मात्, तद् सर्वमङ्गलम्, अद्भुतं, योगयुक्तं, अर्थस्पष्टं, भगवद्विलासपूर्णं, पारिक्षित् भक्तानन्ददं, कथय। सूतः उवाच—अद्य वयं, अधमकुलोत्पन्नाः अपि, वृद्धानां अनुसरणेन धन्याः अभवाम। महात्मनां वचनसंगः शीघ्रं कुलदोषं, मनोग्रन्थिं च हन्ति। भगवत्प्रशंसकस्य, महात्मनां शरणस्य, कितवत् पुण्यं? अनन्तशक्तिः भगवान् अनन्तगुणत्वात् अनन्तः इति कथ्यते। यद् उक्तं तद् एव भगवतो गुणानां अतुल्यत्वं दर्शयति; यस्य पादनखोत्पन्नं ब्रह्मार्पितं जलं लोकपावनम्, सः स्वयं पूजार्हत्वं न इच्छति। यस्य पादपद्यम् इच्छन्ति लोकत्यागिनः अपि, तस्य मुकुन्दस्य स्पर्शे कः न शुद्ध्येत्? तत्र भक्ताः, विद्वांसः, शरीरसंबन्धं शीघ्रं त्यक्त्वा, हंसवत् परमपदं गच्छन्ति, यत्र अहिंसा, शमः, स्वधर्मः च स्थितम्। अहम् वः आर्यजनाः पृष्टः, यथावबोधं वक्ष्यामि; यथा पक्षिणः आकाशे स्वशक्त्या उड्डीयन्ति, तथा विद्वांसः विष्णुपथं स्वविवेकं प्राप्नुवन्ति। एकदा पारिक्षित्, मृगायायां वनं विचरन्, धनुः उत्तोल्य, मृगं अन्वगच्छत्, तृशार्तः, क्षुधार्तः च अभवत्। सः जलार्थं आश्रमं प्रविश्य, तत्र स्थितं, शान्तचित्तं, निमीलिताक्षं, मुनीं ददर्श। यः इन्द्रियाणि, प्राणं, मनः, बुद्धिं च संयम्य, त्रैलोक्यतीतं, ब्रह्मरूपं, अचलस्थितिं प्राप्तः। जटाचर्मावरणः, कण्ठे शुष्कः, राजा तस्मात् जलं याचितवान्। न च तत्र तृणं, भूमिः, अन्यानि द्रव्याणि, जलं, प्रियवचनानि वा लब्ध्वा, तिरस्कृतः इव, राजा कोपितः अभवत्। पूर्वं कदापि क्षुधातृष्णया न तावद् पीडितः; ब्राह्मणे स्पर्धा, क्रोधः च उत्पन्नः। ततः क्रुद्धः, मृतसर्पं मुनिशिरसि स्थाप्य, आश्रमं त्यक्त्वा, नगरं प्रत्यगच्छत्। "सर्वेन्द्रियसंवृतः, निमीलिताक्षः, सः ध्यानस्थितः वा, उत मिथ्याचारः? क्षत्रियेषु कः एषः?" इति चिन्तयन्।