ब्राह्मणः यदि आपदि स्थितः स्यात्, तर्हि सः स्वजीवनाय व्यापारं वा वस्त्रविक्रयणं वा कर्तुमर्हति, अथवा महतीं क्लेशपरिस्थितिम् आपद्य खङ्गधारणमपि स्वीकर्तुं शक्नोति; किन्तु कदापि श्ववृत्त्या जीवितुं न अर्हति। क्षत्रियः अपि आपत्तौ वैश्यकर्मणा वा मृगयया वा जीवेत्, ब्राह्मणवत् अपि आचरेत्, किन्तु श्ववृत्त्या न कदापि। वैश्यः अपि शूद्रकर्म स्वीकुर्यात्, शूद्रः चापि सेवायाम् प्रवर्तेत; तथापि दुःखात् विमुक्तः सदा निन्द्यं कर्म न सेवेत। प्रतिदिनं वेदाध्ययनैः, पितृदेवतार्चनैः, दानैः, यथाशक्ति भोजनदानैः च, देवर्षिपितृभूतात्मनां मम रूपाणां पूजनं कर्तव्यम्। यद् यद् वित्तं आकस्मिकं वा धर्मेणोपार्जितं वा, तेन एव स्वजनपालनं यज्ञादिकं च न्यायेनैव कर्तव्यम्। गृहस्थोऽपि स्वकुले आसक्तिं न कुर्यात्, न च प्रमादं; यः पण्डितः सः नश्वरं वस्तु अप्राप्तमपि प्राप्तवत् पश्यति। पुत्रपत्नीबान्धवसङ्गमः यात्रिकाणां यथासङ्गमः, ते स्वप्नवत् शरीरेभ्यः वियुज्यन्ते। एवं चिन्तयन् मुक्तात्मा गृहस्थोऽपि अतिथिवत् निवसति, अनासक्तः, निरहङ्कारः, निरममः च। यः भक्त्या मम कृते नियतं गृहधर्मं आचरति, सः गृहे स्थित्वा, वा वने गत्वा, वा सुतवत् सन्न्यास्य प्रव्रजेत्। यः तु गृहे आसक्तचित्तः, पुत्रधनकान्तासक्तः, मोहितः, दुःखितः, सः 'मम' 'अहम्' इति बन्धनं प्राप्नोति। "हन्त! मम वृद्धौ माता पिता, भार्या, बालकाः पुत्राः कन्याश्च—मया विना दुःखिताः किम् जीविष्यन्ति?"—इति गृहासक्तचित्तः, मोहग्रस्तो, तेषां चिन्तया निरतिशयदुःखं प्राप्य, मृत्युकाले अन्धकारं प्रविशति। एवं सञ्जातबन्धनः नरः, मोहवशात् दुःखं प्राप्नोति। अथ सूतः उवाच—योऽश्वत्थाम्ना अस्त्रदग्धः अपि मातृगर्भे न म्रियते स्म, तं अद्भुतकर्मणा श्रीकृष्णेन कृपया रक्षितः। तं तक्षकविषेण मृत्युभीषितं ब्राह्मणकोपसम्भूतं, सः भगवद्ध्याननिष्ठया मृत्युशूलं न बिभेति स्म। सर्वासक्तिं त्यक्त्वा, अजय्यभावं विज्ञाय, व्यासशिष्यः गङ्गायां तनुं त्यक्तवान्। ये भगवद्गुणकथामृतरसास्वादने रमन्ते, ते मृत्युकाले अपि मोहं न प्राप्नुवन्ति, यतः ते भगवत्पादारविन्दं स्मरन्ति। यावत् अभिमन्युपुत्रः महाभागवतः पृथ्वीं पालयति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कलीः प्रवर्तितुं न शक्नोति। यदा श्रीभगवान् पृथ्वीं त्यक्तवान्, तदा तस्मिन्नेव क्षणे कलीः अधर्ममूलः प्राविशत्। राजा कलीं न द्वेष्टि, यथा भ्रमरः पुष्पात् सारं गृह्णाति; तस्मात् तस्य शीघ्रं शुभफलम्, अन्येषां न तथा। कलीः दुर्बलान् प्रति धृष्टः, बलीयांसं प्रति भीतः; सः प्रमत्तेषु पुरुषेषु वृकवत् सञ्चरति। अहं भवतां पृष्ट्वा, परिक्षित्स्य चरितं श्रीवासुदेवकथायुक्तं यथापृष्टं वर्णितवान्। यः यः श्रीभगवतः महात्मनः चरितं, गुणकर्माधारितं, तं तं यथार्थजीवनकामैः सेवनीयम्। ऋषयः ऊचुः—सूत! त्वं दीर्घायुष्मान्, शुद्धकीर्तिः चिरस्थायी अस्तु, यतः त्वं मर्त्येभ्यः कृष्णकृतामृतं शंससि। अस्मिन् अनित्ये संसारे, यत्र जनानां चित्तं मलिनं, त्वं गोविन्दपादाम्बुजरसपानेन अस्मान् तर्पयसि। भगवत्सङ्गस्य क्षणमपि स्वर्गमुक्त्यादिभिः न समम्; तर्हि मर्त्यलाभानां का कथा? को वा भगवतः शरण्यस्य कथामृतपानात् तृप्तः स्यात्? योगेश्वराः ब्रह्मसम्भूताः अपि गुणपरम्परायाः पारं न गच्छन्ति। अतः त्वं भगवद्भक्तश्रेष्ठः, शुद्धपुण्यकथां हरिं तुष्टये श्रोतृणां नः कथय। स वै महाभागवतः परिक्षित्, यस्य निश्चला बुद्धिः मोक्षे, व्यासपुत्रकथया गरुडध्वजपादं प्राप। तस्मात् तदध्भुतं योगयुक्तं पुण्यं श्रीहरिचरितं, यत् परिक्षित्स्य भक्तानां च प्रियं, त्वं अस्मभ्यं कथय। सूतः उवाच—अद्य स्म, यद्यपि नीचप्रसूतः अस्मि, पितृपैत्रमृषिपदनुगमनात् धन्यः जातः। महात्मनां वचनसङ्गः शीघ्रं कुलमलान् चित्तदोषांश्च नाशयति। श्रीभगवत्प्रशंसायाः महत्त्वं किमु वक्तव्यम्? अनन्तः सः परमगुणसम्पन्नः। यस्य पादरेणुं परित्यक्तधर्मिणः अपि वाञ्छन्ति, सः स्वयम् अनिच्छन् अपि पूज्यते। ब्रह्मणा अर्घ्याय दत्तं, पादनखसम्भूतं जलं, जगत् शुद्धये भवति; तस्मात् मुमुक्षुभिः श्रीमुखुन्दपादप्राप्त्यर्थं कः न शुद्ध्येत? तत्र भक्ताः, ज्ञानी जनाः, शरीरसंबन्धाद्यसङ्गं त्यक्त्वा, हंसवत् परमपदं यान्ति, यत्र अहिंसा, शमः, स्वधर्मः च स्थिताः। भवद्भिः पृष्टः, अहम् अत्र यथाशक्ति व्याख्यास्यामि; पक्षिणां यथा स्वशक्त्या गगने गमनं, तथा विवेकिनां विष्णुपथगमनम्। एकदा राजा मृगयार्थं वनं प्रविश्य, धनुष्काण्डं समुत्सृज्य, मृगं अनुयायी, श्रान्तः, तृषार्तः, क्षुधार्तः च अभवत्। सः जलार्थी काञ्चनाश्रमं प्रविश्य, तत्र मुनिं शान्तं, निमीलितलोचनं, आसीनं दृष्टवान्। सः मुनिः इन्द्रियप्राणमनःबुद्धिसंयमेन त्रिलोकातीतः, ब्रह्मणि लीनः, अविकारः अभवत्। जटाचर्मधरः, तृषार्तकण्ठः, राजा तस्मात् मुनिं भिक्षां याचितवान्। न तत्र तृणं, भूमिः, जलं, वाक्, अन्यानि वा प्राप्तुं शक्यं, तेन उपेक्षित इव सञ्जातः, राजा कोपितः अभवत्।