एवं विप्रसमूहेन पृष्टः स भगवान् नारदः, तद्गम्यमानं रहस्यं च तत्रैव निश्चयेनोक्तम्। ततो हृदये चिन्तया पीडितः स नारदः तदर्थं तपश्चर्यां कर्तुम् उद्दिश्य बदरीवनं जगाम। तत्र काले स महानृषीन् सनकादीन् समक्षं दृष्टवान्, ये कोटिसूर्यसमप्रभाः बभासिरे; तेषु श्रेष्ठः मुनिः वाक्यम् अब्रवीत्। तदा नारदः प्रणम्य प्रोवाच— "भाग्यवशात् अद्य अहं भवद्भिः समागतः। हे कुमाराः, दयालवः सन्तः शीघ्रं मयि कृपां कृत्वा वक्तुम् अर्हथ। यूयं पञ्चसंयमसम्पन्नाः, योगिनः, प्राज्ञाः, वेदविदः, आद्यऋषीणामपि पूर्वजाः। सदा वैकुण्ठनिवासिनः, हरिगुणगानरताः, तस्य लीलामृतमदन्विताः, केवलं तदीयकथायै जीवितवन्तः। येषां मुखे हरिनामैकशरणं सततम् उच्चार्यते, तान् कालनिर्दिष्टा जरा न बाधते। यदैक्येन क्रोधेन हरिद्वारपालौ तेषां पादयोः पतितौ, तयोः कृपया पुनरपि पुरीं प्राप्नुतः। अहो, योगभाग्येन अहं भवदर्शनं प्राप्तवान्; दीनाय मयि दयां कर्तुम् अर्हथ।" "यद् असरीरवाणीना उक्तं, तस्य साधनं किम्? तत् विस्तार्य कथयन्तु, कथं तद् आचर्यते? भक्तिज्ञानवैराग्ययुक्तानां कियत् सुखसिद्धिः? सर्वेषां वर्गाणां मध्ये स्नेहपूर्वकं यथायोग्यं कथं स्थाप्यते?" तदा कुमाराः प्राहुः— "मा विषीदः, देवर्षे, हृदि हर्षं कुरु। साधनं तु सुलभं, अत्रैव अस्ति। अहो नारद, त्वं धन्यः, विरक्तशिरोमणिः, श्रीकृष्णसेवकवर्यः, योगिनां सूर्यः। त्वयि भक्तिपथानुगते भक्तिसिद्धिः अपूर्वा न भवति। लोके बहवः मुनयः विविधान् मार्गान् प्रकाशयन्ति, ये कठिनाः, प्रयत्नसाध्याः, प्रायशः स्वर्गफलकाः।" "यः तु वैकुण्ठमार्गः, स गूढः, तस्याचार्यः दुर्लभः, भाग्येनैव स लभ्यते। यद् पूर्वं त्वया दिव्यवाण्या निर्दिष्टं, तदिदानीं विस्तरशः श्रूयताम्। कश्चित् हविर्धेनुना यजति, कश्चित् तपसा, कश्चित् योगेन, अन्यः अध्ययनज्ञानाभ्यां—एते सर्वे कर्माख्याः। तेषु ज्ञानयज्ञः श्रेष्ठः, तं सूकादिभिः श्रीमद्भागवतगीतम्।" "तस्य कीर्तनात् भक्तिज्ञानवैराग्यबलं जातम्; दुःखयोः क्षयः, सुखं च भक्ताय स्यात्। श्रीमद्भागवतमार्गध्वनौ कलिदोषाः शार्दूलगर्जिते व्रुकाः इव विनश्यन्ति। भक्तिः ज्ञानवैराग्ययुता, प्रेमरससहिताभिः, गृहात् गृहं, जनात् जनं, नृत्यति।" नारदः पुनरुवाच— "वेदवेदान्तघोषेषु, गीतापाठे अपि, यदि भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न जायते—कथम्?" कुमाराः ऊचुः— "श्रीमद्भागवतपारायणात् तद् विषयज्ञानम्, तत्र हि वेदानां सर्वार्थः प्रत्येकश्लोके, प्रत्येकवाक्ये अस्ति। हे द्रष्टारः, मम संशयं छिन्ध्वं, विलम्बः न कर्तव्यः, शरणागतवत्सलाः यूयम्।" कुमाराः पुनरूचुः— "वेदोपनिषदां सारात् भागवतकथा जाताऽस्ति; सा पृथग्भूता, स्वफलस्वरूपा परमोत्कृष्टा। यथा मूलादारभ्य अग्रपर्यन्तं रसं न प्राप्नोति, पृथक्कृते तु सर्वत्र रमणीयः स्यात्; तथैव। यथा दुग्धे घृतमस्ति, पृथक्कृते तु देवानां प्रियं भवति; यथा इक्षौ मधुरता अन्ते पृथक्कृता स्वादु स्यात्; एवं भागवतकथा।" "एषा भागवतपुराणं पण्डितैः पूजिता, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशिता। वेदवेदान्तस्नातोऽपि, गीताकर्ता व्यासः अपि, शोकग्रस्तः मोहाम्भोधौ मग्नः अभवत्। ततः पूर्वं त्वया चतुर्वाक्येन उक्तं, तच्छ्रवणात् बदरायणः तद्भ्रमात् विमुक्तः। अतः किमर्थं तव आश्चर्यम्? श्रीमद्भागवतं श्रोतव्यम्, यः शोकमोहौ नाशयति।" नारदः पुनरुवाच— "या दृष्टिः अशुभं हन्ति, संसारदुःखितानां परमशुभदायिनी, शुद्धैः कीर्तितकथामृतनिष्णातः, प्रेमप्रकाशनाय, तामेव अहं शरणं गतवान्।" "यदा बहुजन्मार्जितपुण्ययोगेन साधुसङ्गः लभ्यते, तदा विवेकः उत्पद्यते, अज्ञानदर्पान्धकारं निहन्ति।" श्रीमद्भागवतस्य माहात्म्यम् आरभ्यते। तस्य श्रवणेन सनकादिमुखात् भक्तः तृप्तिम् अनुभवति, ज्ञानं च वैराग्यं च पुष्यते। नारदः पुनः— "शुकोपदेशसम्भृतं ज्ञानयज्ञं करिष्यामि, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय। कुत्र अत्र यज्ञः कर्तव्यः? शुकशास्त्रस्य माहात्म्यं वेदविद्भिः वक्तव्यम्। कियत्कालेन भागवतश्रवणं कर्तव्यम्? किम् विधिनियमः? तद् वक्तुम् अर्हथ।" कुमाराः ऊचुः— "शृणु नारद, विनीतबुद्धे, वदामि—गङ्गातटे आनन्दनाम्नि स्थले।