यत्र भगवतः श्रीहरेः यज्ञरूपिणः पूजनं क्रियते, तत्र सः भक्तानां कल्याणं ददाति। सः सर्वत्र, स्थावरजङ्गमयोः अन्तर्यामीवायुवत्, सर्वात्मा अस्ति। एवं धर्मराजेन परीक्षित्सा उपदिष्टः सन्, कलिः भयभीतः सः, उग्रदण्डधरस्य परीक्षितः समक्षं, भीतः कृताञ्जलिः, उवाच। सः उवाच—"यत्र यत्र अहं वसामि, तत्र तत्र भवतः आदेशेन, धनुष्पाणिं त्वां पश्यामि। अतः धर्मरक्षकसर्वोत्तम, मम वासाय यथोचितं स्थानं निर्दिष्टव्यं, यत्र अहं भवतः आज्ञां पालयन् वसेयम्।" एवं निवेदिते, परीक्षित्सुतः सुतः तस्मै कलये—द्यूतम्, मद्यपानम्, स्त्रीसंगः, हिंसा च—एतानि अधर्मचतुष्टयप्रधानानि स्थानानि अददात्। पुनः, कलिना याच्यमाने, नृपः तस्मै सुवर्णं दत्तवान्, तत्रातः, तत्र मिथ्या, मदः, कामः, रागः, द्वेषः च पञ्चमः उत्पन्नाः। एतानि पञ्चाधर्मस्थानानि परीक्षित्सुतः कलये न्यवेदयत्, स च तत्र एव आज्ञया वसन् अधर्ममूलानि पालयामास। तस्मात्, यः शुभकामः, सः कदापि एतेषु न प्रविशेत्—विशेषतः धर्मनिष्ठः, राजा, जननायकः, वा आचार्यः। परीक्षित्स्तु धर्मबलेन, धर्मस्य त्रयः पादान्—तपः, शौचं, दया च—गवां प्रतिपाद्य, पृथिवीं सुखिनीं चकार। सः, पितामहेन वनवासाय इच्छता, राज्यपदं प्राप्तवान्। अद्य सः राजर्षिः, कौरेवराजश्रीसमन्वितः, हस्तिनापुरे विराजते। एवं परीक्षित्सुतस्य प्रभावात्, युष्माकं महायज्ञे प्रवृत्ते, पृथिवी रक्ष्यते। सः, सूर्यसमानप्रभः, स्वदुःखं त्यक्त्वा, इन्द्रसहितं सुखं भुङ्क्ते। विपद्गते ब्राह्मणः, कर्षिवाणिज्येन वा, विक्रयणेन वा, शस्त्रधारणेन वा जीवेत्, न तु श्ववृत्त्या। क्षत्रियः अपि, विपत्तौ, वैश्यकर्मणा, मृगयया, ब्राह्मणवृत्त्या वा जीवेत्, न तु श्ववृत्त्या। वैश्यः शूद्रकर्मणा, शूद्रः च शिल्पेन जीवेत्; दुःखात् मुक्तः, न तु निन्द्यवृत्तिं सेवेत्। विद्यया, पितृदेवतार्चया, दानैः, यथाशक्त्यन्नेन च, प्रतिदिनं मम रूपेषु—देवर्षिपितृभूतेषु—पूजा कार्य्या। यदृच्छया प्राप्तं, वा धर्मेणार्जितं, तेन स्वजनान् पोषयेत्, यज्ञांश्च कुर्यात्, सदा धर्मेण। परिवारासक्तिं न कुर्यात्, गृहे अपि अलसः न भवेत्; ज्ञानी नश्वरं अदृष्टमपि दृष्टवत् पश्यन्ति। पुत्रदारबान्धवानां संगमः यात्रिकवत्, ते स्वप्नवत् देहात् वियुज्यन्ते। एवं चिन्तयन्, मुक्तात्मा गृहस्थोऽपि अतिथिवत् वसति, न स्वामित्वमोहबन्धः। मदर्थं भक्त्या गृहधर्माः आचर्याः, सः गृहस्थः, वने वा, पुत्रवत्सु सन्न्यास्य वा, व्रजेत्। यः तु गृहासक्तचित्तः, पुत्रदारधनमोहपीडितः, स्त्रीसंगमोहितः, सः 'मम, अहम्' इति बन्धनं प्राप्नोति। "हन्त, वृद्धपितरौ, भार्या, बालपुत्रकन्यकाः च मम विना दुःखिताः कथं जीविष्यन्ति?"—इत्येवं मोहबद्धचित्तः, तेषु निरन्तरं चिन्तयन्, असन्तुष्टः, मृत्युकाले तमसि पतति। सूतः पुनरुवाच—"यः अश्वत्थाम्ना अस्त्रदग्धोऽपि, मातृगर्भे न निहतः, सः अद्भुतकर्मणः कृष्णस्य कृपया रक्षितः। तं तक्षकविषेणापि, द्विजक्रोधोत्थेन, मृत्युवेदनेऽपि न मुह्यन्तं, भगवदर्पितचित्तं, वयं पश्यामः। सर्वासक्तिं त्यक्त्वा, अजय्यस्थितिं विज्ञाय, व्यासशिष्यः गङ्गायां देहमत्यजत्। ये भगवच्छ्रवणामृतास्वादनरता, ते मृत्युकालेऽपि भगवत्पादस्मरणेन न मुह्यन्ति। यावत् अभिमन्युपुत्रः महाभागः भूमिं पालयति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कलिः न प्रभवति। यदा भगवान् पृथिवीं त्यक्तवान्, तदा एव अधर्ममूलः कलिः प्रविष्टः। परीक्षित्सुतः मधुकरीव पुष्पेषु सारं गृह्णन्, कलिं न द्वेष्टि; तस्य शीघ्रं शुभफलप्राप्तिः, अन्येषां न तथा। बलहीनानां मध्ये धृष्टः, बलिनां भीतः, सः कलिः निपुणानां निर्भयानां किं करिष्यति? प्रमत्तेषु सः वृक इव विहरति। एवं भगवत्संवादयुक्तं परीक्षित्स्य चरितं यथायोग्यं वः कथितम्। भगवतः पुण्यकीर्तनानि, गुणकर्मसम्भूतानि, ये जीवनार्थिनः, तैः सेव्यानि। ऋषयः ऊचुः—"सूत, चिरंजीव भव, शुद्धकीर्त्या युक्तः; त्वं मृत्युलोकाय कृष्णकथामृतं प्रयच्छसि। अस्मिन अनित्ये संसारे, मोहग्रस्तमानसेषु, गोविन्दपादाम्बुजमधु पीतं त्वया। भगवद्भक्तजनसंगस्य क्षणमपि स्वर्गमोक्षादपि न परिमार्ग्यं—किं पुनः मानुषेषु शुभैः? भगवतो गुणकथामृतस्य श्रोतृणां तृप्तिः कदा स्यात्? स्वयं ब्रह्मजन्मनां योगेश्वराणामपि गुणानां पारम न लभ्यते। अतः, भगवत्परायणसार्वभौम, त्वं नः पुण्यश्लोकहरिचरितानि श्रोतृकामानां पुनः शृणु।