सूतः कथां प्रवर्तयन् इत्येवम् आख्याति—सर्वदुःखार्तेषु दयालुः स वीरः, पतितं शरण्यं तं न हन्तुम् अर्हति, किं तु स सस्मितं मधुरया वाचा तम् अभाषत। स राजा उवाच—संनतकरः त्वं, गुढाकेशस्य वंशधराणां न किञ्चिद् भयम् अस्ति; किं तु, अधर्मसख, मम राज्ये न स्थातव्यं तव। मनुष्यशरीरेषु यदा त्वं वससि, तदा लोभः, अनृतम्, चौर्यम्, दम्भः, पापम्, माया, कलहः, कपटम् इति अधर्मसमूहः उत्पन्नः। अधर्मसख, न स्थातव्यं तव; धर्मे सत्ये च विशेषतः स्थितव्यम्, यत्र विद्वांसः यज्ञैः यज्ञपतिं हरिं पूजयन्ति। यत्र भगवतः हर्याः स्वरूपेण यज्ञरूपेण पूजनं क्रियते, सः पूजकान् शुभैः संपद्यते; सः सर्वस्य अन्तर्बहिरात्मा, चलाचलयोः आत्मा यथा वायुः। एवं परिक्षिताभिहितः स कलीः भयाकुलः कम्पमानः, दण्डधरं राजानं प्राञ्जलिः प्राह। कलीरुवाच—यत्र कुत्रापि स्थातव्यं मया, तत्र तत्र त्वं धनुःशरधारिणा दृश्यसे, राजन्न्, तवाज्ञया। तस्मात् धर्मवित्तम, स्थानं मे निर्दिश, यत्र तवाज्ञया वसेयं। ततः सूतः पुनरुवाच—राजा तस्य प्रार्थनां श्रुत्वा, कलये चत्वारि स्थानानि न्ययोजयत्—द्यूतम्, मद्यं, स्त्रीः, हिंसां—यत्र चतुर्विधोऽधर्मः वर्तते। पुनः कलीः विनयेन याचमानः, तस्मै राजा सुवर्णं दत्तवान्; ततोऽनृतम्, मद्यपानम्, कामः, रागः, द्वेषः च पञ्चमः उत्पन्नः। एते पञ्चाधर्मस्थानानि कलये दत्तानि, स च तत्रैव स्थित्वा राज्ञो विधिं पालयामास। अतः शुभकामः कश्चन, विशेषतः धर्मनिष्ठः राजा, जननायकः, आचार्यः वा, एतानि स्थानानि कदापि न सेवेत। ततः स राजा त्रिभ्यः पादेभ्यः धर्मस्य तपः, शौचम्, दया इति पुनः प्रतिपाद्य, वृषभं सान्त्वयामास, पृथिवीं च संपुष्णात्। स एव राजसिंहासनं तेन प्रपितामहेण वनप्रस्थानकाले न्यस्तं अधितिष्ठति। स हि तेजसा कौरेवर्षभाणाम् आलोक्य, हस्तिनापुरे वसति, कीर्तिमान्, स्वराज्ये प्रतिष्ठितः। एवं स राजा, अभिमन्युसुतः, पृथिवीं रक्षन्, भवतां महायज्ञे सर्वान् संनियोजयति। स सूर्यवत् रथेन दिव्येन शोभमानः, सर्वापदः परित्यज्य, इन्द्रेण सह सुखानि भुङ्क्ते। ब्राह्मणः चेद् आपदि स्थितः, व्यापारं वा विक्रयं वा कुर्यात्, अथवा शस्त्रेण जीवेत्, किं तु श्ववृत्तिं न कदापि सेवेत्। क्षत्रियः अपि आपदि वैश्यवृत्त्या वा मृगयया वा जीवेत्, ब्राह्मणवृत्तिं अपि सेवेत्, श्ववृत्तिं तु न कदापि। वैश्यः शूद्रवृत्तिं सेवेत्, शूद्रः अपि किल शिल्पं कुर्यात्; किं तु आपदः मुक्तः, न दोष्यां वृत्तिं सेवेत्। वेदाध्ययनैः, पितृदेवतार्चनैः, दानैः, यथाशक्ति भोज्येन, नित्यं यजनं कुर्यात्—देवान्, ऋषीन्, पितॄन्, भूतानि, यानि मम रूपाणि। यदृच्छया वा धर्मेण वा लब्धेन वित्तेन, पालयेत् स्वजनान्, यजेत च, न्यायेनैव सर्वदा। गृहेषु अनासक्तः स्यात्, न प्रमाद्येत्; बुद्धिमान्, नष्टं द्रव्यं द्रष्टव्यम् इव, अप्राप्तमपि। पुत्रपत्नीबान्धवानां संगमः यात्रिकाणामिव, स्वप्नस्य स्वप्नान्ते यथा, देहात् वियुज्यते। एवं विचिन्त्य मुक्तात्मा, अतिथिवत् गृहे वसन्, अनासक्तः, निरहंकारः, निरममः स्यात्। भक्त्या मयि कर्माणि कुर्वन्, गृहे स्थातुं शक्नोति, वा वने वा, पुत्रवत्सु वा, परिव्रज्य वा। किं तु, यो गृहे आसक्तचित्तः, पुत्रदारधनलोलुपः, स्त्रीषु मोहितः, सः 'मम' 'अहं' इति बन्धनं प्राप्नोति। हा, मम वृद्धौ माता पिता, पत्नी, बालाः पुत्राः कन्यकाः च, मयि विना दुःखिताः, कथं जीविष्यन्ति? एवं गृहेषु आसक्तचित्तः, मोहितः, तेषां चिन्तया संतप्तः, मृत्यौ अन्धकारं प्राप्नोति। सूतः पुनरुवाच—यः अश्वत्थाम्ना अस्त्रदग्धः अपि, मातृगर्भे निहन्यमानः, तं अद्भुतकर्मणा श्रीकृष्णेन कृपया रक्षितः। तं तक्षकविषेण मृत्युप्राप्तौ अपि, भगवति समर्पितचित्तः, मृत्युदुःखेन न मुह्यति। सर्वासक्तिं त्यक्त्वा, अजितस्थितिं विज्ञाय, व्यासशिष्यः गङ्गायां देहम् उत्ससर्ज। ये भगवतो लीलाकथामृतरसास्वादिनः, तेषां मृत्युकाले अपि मोहः नास्ति, पद्मपादस्मरणात्। यावत् सः महाभागवतः अभिमन्युसुतः पृथिवीं पालयति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कलीः न प्रभवति। तदा एव, यदा भगवान् पृथिवीं त्यक्तवान्, तदा कलीः अधर्ममूलः, समुपस्थितः। स राजा कलीं न द्वेष्टि, यथा मधुपः पुष्पात् सारं गृह्णाति; तस्य शुभफलम् शीघ्रं सम्पद्यते, न तु अन्येषाम्। कलीः दुर्बलान् प्रति साहसी, बलिनां भीतः; सः प्रमत्तेषु वृक इव चरति, न तु विवेकिनाम्। एषा परिक्षितः कथा, वासुदेवकथायुक्ता, यथापृच्छथ, मया कथिता। भगवतः पुण्यलीलाकथाः, गुणकर्मनिष्ठाः, ये जीवितार्थिनः, तैः सेवनीयाः। ऋषयः ऊचुः—सूत, त्वं दीर्घायुष्मान्, शाश्वतशुद्धकीर्तिः भूयाः, यः मर्त्येभ्यः कृष्णकथामृतं प्रवदसि।