नारदः योगी अपि तत्त्वं न अवगच्छत्, तस्मात् अन्यैः मनुष्यानां मध्ये कथनं कथं सम्भवेति। तदा, ऋषिगणैः पृष्टः सः विषयः दुर्गमः इति निश्चितः उद्घोषितः च। चिन्तया किल्बिषितः नारदः तदर्थं तपस्यायै बदरीवनं अगच्छत्। तत्र, सः पुरतः सनकादीन् महर्षीं ददर्श, यैः सहस्रसूर्यसम्प्रभैः विराजमानः अग्रणी ऋषिः अपि आसीत्। तदा नारदः उक्तवान्—"अद्य महद्भाग्येन भवद्भिः संगतः। हे कुमाराः, दयां दर्शयित्वा शीघ्रं वक्तुम् अर्हथ।" "यूयं योगिनः, विज्ञः, पञ्चसंयमसम्पन्नः, आद्यपूर्वपितरः च। सदा वैकुण्ठे निवसन्तः, हरिकथागानपरायणाः, तस्य लीलामृतमदनाः, केवलं तस्य कथायै जीवन्ति। येषां मुखे सदा हरिनामैकशरणं, तान् कालनिर्दिष्टं जरां न बाधते। एकदा तेषां भ्रुकुटिमात्रेण हरिद्वारपालौ त्वरितं पादयोः पतितौ, तेषां कृपया पुनः नगरं प्राप्तौ। अहो योगभाग्येन भवदर्शनं प्राप्तम्; दीनस्य मे दया प्रदातव्या।" "यद् bodiless voice द्वारा उक्तं, तस्य उपायः कः? विस्तारतः कथयतु, कथं तस्य आचरणं स्यात्। भक्तिज्ञानवैराग्यसम्पन्नानां सुखं कथं सम्पद्यते? सर्ववर्णेषु स्नेहयत्नेन कथं स्थाप्यते?" कुमाराः ऊचुः—"हे दिव्यऋषे, चिन्ता मा कुरु; हृदयं प्रमोदितं कुरु। उपायः सरलः, अत्रैव विद्यमानः। अहो नारद, त्वं धन्यः, वैराग्यरत्नमणिः, श्रीकृष्णसेवकश्रेष्ठः, योगिनां सूर्यः। त्वयि भक्तिपथानुगामिनि, कृष्णसेवकाय भक्तिस्थापनं न विस्मयः।" "जगति बहवः ऋषयः विविधपथान् प्रकटितवन्तः, सर्वे कठिनाः, प्रयत्नसाध्याः, स्वर्गफलप्रदः च। किन्तु वैकुण्ठगामिनी पथः गुह्यः, तस्य आचार्यः दुर्लभः, सौभाग्येन लभ्यः। पूर्वं ते दिव्यवाणी द्वारा निर्दिष्टं कर्म, अधुनैव विस्तरः कथ्यते; स्थिरचित्तः, विशुद्धबुद्धिः श्रुणु।" "केचित् यज्ञैः, केचित् तपसा, अन्ये योगेन, केचित् अध्ययनज्ञानैः कर्माणि कुर्वन्ति। तेषु ज्ञानयज्ञः श्रेष्ठः, सुकृतिनां चिन्हम्; श्रीमद्भागवतस्य संवादः शुकादिभिः गीतः। तस्य घोषेण भक्तिज्ञानवैराग्यबलं वर्धते; दुःखयोः नाशः, भक्तेः सुखं आगच्छति।" "श्रीमद्भागवतमार्गध्वनौ, कलिदोषाः सिंहनादेभ्यः व्रुकाणिव नश्यन्ति। भक्तिर्युक्ता ज्ञानवैराग्यैः प्रेमरससमन्विता, गृहे गृहे, जनं जना, क्रीडिष्यति।" नारदः पुनः पृष्टवान्—"वेदवेदान्तघोषेषु, गीतापारायणेषु अपि, यदा भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न उत्पद्यते—कथं स्यात्?" कुमाराः ऊचुः—"श्रीमद्भागवतपारायणात् तस्य विषये बोधः जायते; तस्य कथासु वेदानां अर्थः प्रत्येकश्लोके, प्रत्येकपदे अस्ति। हे द्रष्टारः, एषा शंका छिद्यताम्; विलम्बः न कर्तव्यः, शरणागतजनानां दया कर्तव्या।" "वेदोपनिषदां सारात् भागवतकथा उत्पन्ना; अतः पृथग्भूतत्वेन स्वफलरूपा परमोत्कृष्टा दीप्तिमती। यथा मूलाद्यग्रपर्यन्तं स्वादः न अनुभवः, पृथग्भूते तु फलः सर्वत्र रम्यः; यथा क्षीरे घृतं अन्तर्भूतं, निष्क्रियते तु देवसुखवर्धनम्; यथा इक्षुषु मधुरः मध्यादन्तपर्यन्तं, पृथग्भूते तु स्वादुः—एवं भागवतकथा।" "एषा भागवतपुराणं मुनिसम्मितं, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशितम्। वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः अपि, दुःखग्रस्तः व्यासः मोहसागरे भ्रमितः। तदा, त्वया पूर्वं चतुर्वाक्यैः उक्ता; तानि श्रुत्वा बादरायणः त्वरितं दुःखात् विमुक्तः।" "अतः, किमर्थं त्वं विस्मयमापन्नः, यत् एतत् पृच्छसि? श्रीमद्भागवतं श्रवणीयम्, दुःखशोकनाशाय।" नारदः उक्तवान्—"या दृष्टिः त्वरितं अशुभनाशिनी, संसारदुःखपीडितानां परममंगलप्रदा, शुद्धैः गायकैः प्रेमप्रकाशाय केवलं कथामृतासक्तः, ताम् अहं शरणं गतः।" "यदा बहुजन्मसंचितसौभाग्येन सत्संगः लभ्यते, तदा विवेकः उत्पद्यते, अज्ञानमदभ्रमान्धकारं नुदति।" श्रीमद्भागवतस्य माहात्म्यं—तृतीयोऽध्यायः। सनकादिमुखात् श्रीमद्भागवतश्रवणेन भक्तः तृप्तः, ज्ञानवैराग्यस्य पोषणं भवति। नारदः उक्तवान्—"शुकशिक्षासम्पन्नं ज्ञानयज्ञं करिष्यामि, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय यत्नेन।" "कुत्र इह यज्ञं करवाणि? स्थानं वदतु। शुकग्रन्थस्य माहात्म्यं वेदविद्भिः वक्तव्यम्।" "कति दिने श्रीमद्भागवतश्रवणं कर्तव्यं? तत्र कः विधिः? एतत् वदतु।