धर्मः राजानं पाण्डुपुत्रं सम्बोध्य उवाच—"यथा त्वया भाषितं, तत् दुःखितानां शरणं दातॄणां योग्यं वचनं, येषां पुण्यप्रभावात् भगवतः कृष्णस्य दूतत्वं नेतृत्वं च प्राप्तम्। वयं दुःखबीजानि न धारयामः, पुरुषश्रेष्ठ, वाक्प्रभेदैः मूढाः तं पुरुषं न विज्ञातुम् अर्हामः। केचन स्वमतैः आवृताः आत्मानमेव कारणं मन्यन्ते, अन्ये दैवं, अन्ये कर्म, अपरे प्रकृतिम् अधिपतिं वदन्ति। केचिद् अचिन्त्यं अनिर्वचनीयमित्येव निश्चित्य तिष्ठन्ति, राजर्षे, त्वं बुद्ध्या विचारय।" एवं धर्मेण भाषमाणे, सूतः उवाच—"राजा तं धर्मं एकाग्रमनाः दुःखार्तः प्राह। स राजा उवाच—'धर्मं वदसि, धर्मज्ञ, त्वं च धर्मः वृषरूपधारी; यत्राधर्मः क्रियते, तत्र सूचकः तद् स्थानं लभते। अथवा, भगवतो माया-गतिः नूनं मनसः वाचः च अगम्या—एषा निःशङ्का। तपः शौचं दया सत्यं चतस्रः पादाः सत्यम् युगे संस्थिताः; तव मदेन सङ्गेन मद्येन च त्रयः भग्नाः। अधुनैव तव शेषः पादः सत्यं, तं त्वं धारय; कलिः तु अनृतस्थः तं हर्तुम् इच्छति। एषा च भूः भगवता महता भारार्ता न्यस्ताभारा, यत्र यत्र श्रीपदनख-रजसा भूषिता। सा पुण्या सती, परित्यक्ता, अनाथा, अश्रुपूर्णलोचना रुदती विलपति—'अयुक्ताः राजानः, शूद्रवेषधारिणः, माम् उपभुञ्जते।'" एवं धर्मं पृथ्वीं च सान्त्व्य, महाबाहुः महारथः तीक्ष्णखड्गं गृहित्वा अधर्महेतुं दण्डयितुम् उद्यतः। तं हन्तुं समुपेत्य, स राजा राजलक्ष्मीं परित्यज्य, भयवशात् पादयोः प्रणिपत्य तस्थौ। तं शरणागतं दुःखितजनदया-परायणः न जघान, किं तु स्मितपूर्वकं वचनं प्राह—'संनतानां ते, वीर्यशालिनां गुडाकेशवंशजानां, न किञ्चित् भयम् अस्ति; त्वं मम राज्ये न स्थातुम् अर्हसि, अधर्मसख। यदा त्वं मनुष्यदेहे स्थित्वा, अधर्मपुंजः—लोभः, अनृतम्, स्तेयं, अधर्मः, पापम्, मायैव, कलहः, दम्भः—उद्भूतः। त्वं न स्थेयं, धर्मसत्ययोः विशेषतः तत्र स्थितव्यं, यत्र विद्वांसः यज्ञैः यज्ञेश्वरं हरिं पूजयन्ति। यत्र भगवतः हरिः स्वयम् यज्ञरूपेण पूज्यते, तत्र पूजकानाम् श्रेयः ददाति; स एव सर्वात्मा, चराचरयोः वायुवत् अन्तर्बहिश्च स्थितः।'" सूत उवाच—"एवं परिक्षिता उक्तः, कलिः भयकम्पितः तं प्राह, शस्त्रधारणं दण्डधरं दृष्ट्वा—'यत्र कुत्र स्थेयम्, राजन्, तत्र त्वं धनुष्कोटिम् बिभ्रत् दृश्यसे। अतः धर्मवर्धन, मम वासस्थानं निर्दिश, यत्र अहं तव आदेशं पालयन् स्थितुम् शक्नोमि।'" सूतः पुनरुवाच—"एवं विनियुक्तः, स राजा कलये द्यूतम्, पानं, स्त्रीगमनम्, हिंसां च—एतानि अधर्मचतुष्टयस्थानि न्ययोजयत्। पुनः, कलेः याचमानस्य, स राजन् सुवर्णं ददौ; तस्मात् अनृतम्, मदः, कामः, रागः, द्वेषः च जाताः। एतानि पञ्चाधर्मस्थानि कलये दत्तानि, स च तत्रैव आदेशं पालन् स्थितवान्।" "अतः, यः स्वस्त्ययनं इच्छति, स कदापि एतेषु न प्रविशेत्, विशेषतः धर्मनिष्ठः—राजा, जननायकः, आचार्यः वा। तदा स राजा वृषाय तपः, शौचं, दयां पुनः दत्वा, पृथ्वीं च सान्त्व्य, पुष्टिं चकार। स तु पितामहेन वनवासे इच्छति, राजसिंहासनं न्यस्तं अधितिष्ठति। स हि कालिद्युतिः कौरेवर्षभतेजसा दीप्तः हास्तिनापुरे राज्यं कुर्वन् वसति।" "एवं अभिमन्युसूनोः प्रभावः, यः पृथ्वीं रक्षन्, सर्वे भवन्तः महायज्ञे प्रवृत्ताः। स एव सूर्यवद् रथमारुह्य, सर्वदुःखानि परित्यज्य, इन्द्रसहितः सुखानि भुङ्क्ते।" "ब्राह्मणः चेद् आपदि तिष्ठेत्, तदा वाणिज्येन वा, विक्रयेन वा, आपदि शस्त्रग्रहणेन वा जीवेत्, किं तु श्ववृत्त्या कदापि न जीवेत्। क्षत्रियः चापदि वैश्यवृत्त्या वा, मृगया वा, ब्राह्मणवृत्त्या वा जीवेत्, किं तु श्ववृत्त्या न कदापि। वैश्यः शूद्रकर्म, शूद्रः च शिल्पादिकं कुर्वन् जीवेत्, किं तु कष्टात् मुक्तः न दोषयुक्तां वृत्तिं सेवेत।" "नित्यं वेदाध्ययनैः, पितृदेवतार्चनैः, दानेन, यथाशक्ति भोज्येन, देवर्षिपितृभूतानि, यानि मम रूपाणि, पूजयेत्। यदृच्छया वा, यथोचितेन वा, अद्रोहेण च संचितधन्यः, स्वजनान् पालयेत्, यज्ञांश्च साधयेत्, न्यायेनैव।" "न गृहेषु अनुरक्तः स्यात्, न च प्रमादं कुर्यात्; प्राज्ञः अनित्यत्वं दृष्ट्वा अदृष्टमपि गतवत् इव पश्येत्। पुत्रदारबान्धवसमागमः यात्रिकसमागम इव; ते शरीरात् स्वप्नवत् विशन्ति।" "एवं चिन्तयन्, मुक्तात्मा गृहस्थोऽपि अतिथिवत् वसन्, अनासक्तः, निरहङ्कारः, निर्वासः भवेत्।" "मदर्थं भक्त्या गृहाश्रमधर्मान् कुर्वन्, गृहे स्थेयम्, वने वा गन्तव्यं, अथवा पुत्रवत्सु परिव्राज्यं कर्तव्यम्।" "यः तु गृहेषु अनुरक्तचित्तः, पुत्रधनकामनया पीडितः, स्त्रीषु मोहितः, दीनबुद्धिः, मोहग्रस्तः, स 'मम' 'अहम्' इति बद्धः भवति।" एवं भागवतस्य एते श्लोकाः एकस्मिन्नेव प्रवाहेण, धर्मस्य, राज्ञः, कलेः च संवादरूपेण, धर्मपालनस्य, अधर्मनिवारणस्य, गृहाश्रमधर्मस्य च महत्त्वं प्रकाशयन्ति।