सर्वे जनाः तं वृत्तान्तं शुश्रुवुः, किन्तु विचार्य, कश्चन न प्रत्युवाच। केचन अस्य असम्भवत्वं प्राहुः, अन्ये दुर्निवार्यत्वं मन्यन्ते स्म; केचन मौनिनः अभवन्, अपरे तु पलायिताः। तदा त्रिषु लोकेषु महद् उत्पातः समजनि, सर्वे विस्मयेन पीडिताः; वेदानां वेदान्तस्य च घोषैः, गीतायाः पाठैश्च, जनाः जागृताः अभवन्। यदा भक्तिज्ञानवैराग्याणां त्रितयं न समुत्थितम्, तदा जनाः कर्णे कर्णे शुश्रावुः—"नान्यः उपायः अस्ति" इति। तदपि नारदेन योगिना न अवगम्यते स्म, कथं तर्हि अन्यैः मनुष्यैः इह वक्तुं शक्यते? एवं मुनिगणैः पृष्टः स विषयः दुर्विगम्यः इति निश्चितः, उद्घोषितः च। तदा चिन्तया कातरः सः बदरीवनं जगाम, तत्रैव तस्यार्थे तपः कर्तुं निश्चितवान्। तस्मिन्नेव काले, सः पुरतः समदर्शयत् महर्षीन् सनकादीन्, ये कोटिसूर्यसमप्रभाः आसीन्। तत्र प्रमुखः ऋषिः वाक्यम् अवोचत्। नारदः प्रणम्य उवाच—"धन्यः अहं, यः अद्य भवद्भिः साक्षात् मिलितः। हे कुमाराः, कृपया शीघ्रं वदत, मयि अनुकम्पां दर्शयन्तु।" "यूयं सर्वे योगिनः, विज्ञाः, पञ्चसंयमसमन्विताः, प्राचीनानामपि पूर्वजा इति प्रसिद्धाः। सदा वैकुण्ठे निवसन्तः, हरिगुणगानपरायणाः, तद्भवलीलारसपानमत्ताः, केवलं तस्य कथा एव जीवितार्थं मन्यध्वे। येषां मुखे सदा हरिनामैकशरणं वर्तते, तान् कालवशात् जरापि न बाधते।" "कदाचित् केवलं भ्रुकुट्या ताभ्यां हरिद्वारपालकौ तेषां पादयोः पतितौ; तयोः कृपया तौ पुनः पुरीं प्राप्तौ। अहो, योगभाग्येन अहम् इह भवद्भिः साक्षात् दृष्टः; यूयं दीनबन्धवः, मयि दयां कुरुत।" "या वाणी अङ्गरहितेन उक्ता, तस्य उपायः कः? सविशेषं तद्विधिं कृपया वर्णयन्तु। भक्तिज्ञानवैराग्ययुक्तानां केन प्रकारेण सुखं जायते? स्नेहप्रयत्नाभ्यां सर्वेषां मध्ये कथं तद् स्थाप्यते?" तदा कुमाराः ऊचुः—"मा शुचः, देवर्षे, हृदि हर्षं कुरु। उपायः अत्रैव सुलभः अस्ति। अहो नारद, त्वं धन्यः, वैराग्यशिरोमणिः, श्रीकृष्णसेवकश्रेष्ठः, योगिनां रविः।" "त्वयि, भक्तिमार्गानुगते, कृष्णसेवकस्य भक्तिस्थापनं सदा सिद्धमिति न विस्मयः। लोके बहवः मुनयः विविधान् मार्गान् प्रकाशितवन्तः, ये सर्वे कठिनाः, प्रयत्नसाध्याः, स्वर्गफलप्रदाः च।" "यः तु वैकुण्ठगामिनः मार्गः सः गुह्यतमः रक्षितः; तस्याचार्यः दुर्लभः, सः प्रायः सुभाग्येन लभ्यते। पूर्वं यत् त्वया दिव्यवाणीना उपदिष्टं पुण्यकर्म, तद् अद्य विस्तरेण वक्ष्यामः; एकचित्तेन, विशुद्धबुद्ध्या शृणु।" "केचित् द्रव्ययज्ञैः, केचित् तपसा, अन्ये योगेन, केचित् स्वाध्यायज्ञानाभ्यां यजन्ति; एते सर्वे कर्मसु सङ्गण्यन्ते। तेषु ज्ञानयज्ञः एव पण्डितैः पुण्यकर्मणः लक्षणं मन्यते; श्रीशुकादिभिः श्रीमद्भागवतस्य कथनं कीर्त्यते।" "तस्य प्रचारात् भक्तिज्ञानवैराग्येषु महाशक्तिः जायते; दुःखयोः विनाशः, भक्तस्य सुखं आगच्छति। भागवतमार्गस्य घोषेण, सर्वे कालिदोषाः सिंहनादे वृकाः इव नश्यन्ति।" "भक्तिः, ज्ञानवैराग्ययुता, प्रेमरससमन्विता, गृहात् गृहम्, जनात् जनम्, क्रीडिष्यति।" तदा नारदः उवाच—"यदा वेदवेदान्तघोषे, गीतापाठे च, भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न जायते—" "तदा श्रीमद्भागवतपारायणात् तदर्थबुद्धिः सञ्जायते; तस्य प्रवचनेषु वेदानां अर्थः प्रतिवाक्यं, प्रतिपदं विद्यमानः। हे दृढदृष्टयः, कृपया एषा संशयं छिन्धि; विलम्बः न कर्तव्यः, शरणागतवत्सलः असि।" कुमाराः ऊचुः—"वेदोपनिषदां सारात् भागवताख्या कथा समुत्पन्ना; अतः सैव विशेषरूपेण परमोत्कृष्टा, स्वफलस्वरूपा विराजते।" "यथा मूलादारभ्य अग्रपर्यन्तं रसं यावत् न पृथक्क्रियते तावत् न अनुभवति, पृथक्कृते तु सर्वत्रानन्ददायिनी भवति, तथा भागवती कथा।" "दुग्धे यथा घृतं तिष्ठति, पृथक्कृतं तु देवेषु प्रमोदं वर्धयति, तथैव। इक्षुषु अपि मध्यादारभ्य अन्तपर्यन्तं सः शर्करा व्याप्यास्ति, पृथक्कृता तु मधुरा; एवं भागवताख्या कथा।" "एषा भागवताख्या पुराणवरेण्यः, पण्डितैः पूजिता, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशितः।" "यः वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः अपि, शोकाकुलः सन्, व्यासः स्वयम् अज्ञानसिन्धौ भ्रमितः। तदा त्वया पूर्वं चतुर्वेद्यं वाक्यम् उक्तं; तस्य श्रवणेन सः बाडरायणः तत्क्षणात् शोकात् विमुक्तः।" "अतः किं ते विस्मयकारणम्, यद् एतत् पृच्छसि? श्रीमद्भागवतस्य श्रवणं कर्तव्यम्, यः शोकदुःखयोः नाशकः।" तदा नारदः उवाच—"या दृष्टिः, या कथारसास्वादनपरायणा, या पवित्रैः गीताभिः प्रेमप्रकाशनार्थं, संसारतापदुःखितानां अशुभनाशिनी, परममङ्गलप्रदा—तस्यां एव अहं शरणं गतः।" "यदा बहुजन्मकृतपुण्यसम्भारात् सत्सङ्गः लभ्यते, तदा विवेकः जायते, यः अज्ञानदर्पान्धकारं नाशयति।" एवं श्रीमद्भागवतस्य माहात्म्यं तृतीयाध्यायः आरभ्यते। संकादिभिः श्रीमद्भागवतश्रवणेन भक्तः तृप्तिम् अनुभवति, ज्ञानं च वैराग्यं च पुष्यते।