नारदः तदा चिन्तयन्, "कुतः साधवः प्राप्यन्ते? कथं ते साधनं दास्यन्ति? किं कर्तव्यं मया, यथा दिव्यः शब्दः आकाशात् उक्तवान्?" इति आत्मनं पृष्टवान्। ततः सूतः उवाच—"तयोः तत्र स्थितयोः, महर्षिः नारदः तदनन्तरं तीर्थात् तीर्थं गच्छन्, मार्गे महर्षीन् पृच्छन्, यत्र यत्र गच्छति, तत्र तत्र उत्तमं ज्ञानं अन्वेष्टुम् प्रवृत्तः।" यदा नारदः तद्वृत्तान्तं सर्वैः श्रुतं, तदा मुनयः विचार्य, न कश्चित् उत्तरं दत्तवान्। केचन असम्भवम् इति, अन्ये दुर्ग्राह्यम् इति, केचन मौनम्, अपराः पलायिताः। तत्र त्रिषु लोकेषु महान् कोलाहलः उत्पन्नः, विस्मयं जनयन्; वेदानां, वेदान्तस्य, गीतायाः घोषैः जागृतः। यदा भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न उत्पन्नम्, तदा जनाः गूढं गूढं इति कान्तरे कान्तरे "अन्यः उपायः नास्ति" इति कथयन्ति। स्वयं नारदेन योगिना अपि न ज्ञातम्; तर्हि अन्यैः कथं वक्तव्यम्? एवं ऋषिगणैः पृष्टः, तद् दुर्गमम् इति निश्चितम्, प्रकाशितम्। ततः चिन्तया व्याकुलः नारदः बदरीवनम् आगतः, तत्र तदर्थं तपः कर्तुम् संकल्पितवान्। तस्मिन्नेव काले, सः पुरतः सनकादीन् महर्षीन्, सूर्यकोटिसमप्रभान्, ददर्श; तेषु अग्रणी ऋषिः उक्तवान्। नारदः प्रहर्षेण उवाच—"अद्य महद् भाग्येन यूयं मम समक्षम् आगताः। हे कुमाराः, कृपया शीघ्रं वदत, मयि अनुकम्पां दर्शयत।" "यूयं योगिनः, विद्वांसः, पञ्चशमसम्पन्नाः, प्राचीनानाम् अपि पूर्वजाः। सदा वैकुण्ठे निवसन्तः, हरिगुणगाननिरताः, तस्य लीलामृतमदन्विताः, तस्य कथायै एव जीविताः।" "ये हरीनाममात्रं शरणं कृत्वा सततं वदन्ति, तान् कालकृतं जराम् न बाधते। तेषां कपोलमात्रेण, द्वारपालौ तस्य हर्याः त्वरितम् पादयोः पतितौ; तेषां कृपया पुनः द्वारपालौ नगरं प्रत्यागतौ।" "योगभाग्येन मम यूष्माकं दर्शनम् प्राप्तम्; अनुकम्पायुक्ताः यूयं मम कृपां दर्शयितुम् अर्हथ, यः दीनः अस्मि।" "यद् bodiless voice उक्तम्—तस्य उपायः कः? विस्तारतः कथयत, कथं तद् साधनीयम्?" "कथं भक्तिज्ञानवैराग्ययुक्तानां सुखम् उत्पद्यते? कथं सर्ववर्णेषु, प्रेमणा यत्नेन च, तद् स्थापनीयम्?" कुमाराः प्रत्युवाचुः—"मा विषादम्, हे दिव्यऋषे; हर्षं हृदि स्थापय। उपायः सुलभः, अत्रैव विद्यमानः।" "हे नारद, त्वं भाग्यशाली, वैराग्यरत्नमणिः, श्रीकृष्णसेवकानां अग्रणीः, योगिनां सूर्यः।" "तव भक्तिपथे सदा अनुगमनम्, कृष्णसेवकस्य भक्तिस्थापनम् तव न विस्मयः।" "बहवः ऋषयः विविधपथान् उद्घाटितवन्तः, सर्वे कठिनाः, प्रयत्नेन सिद्ध्यन्ति, प्रायः स्वर्गफलदाः।" "यः पन्थाः वैकुण्ठगमः, सः गूढः, तस्य गुरुः दुर्लभः, प्रायः भाग्येन लभ्यते।" "पूर्वं दिव्यशब्देन तुभ्यं निर्दिष्टं पुण्यकर्म—अद्य तद् विस्तरेण कथ्यते; शान्तचित्तेन, विशुद्धबुद्ध्या शृणु।" "केचन यज्ञैः, केचन तपसा, अन्ये योगेन, केचन अध्ययनज्ञानैः; एते सर्वे कर्मत्वेन प्रसिद्धाः।" "तेषु ज्ञानयज्ञः ऋषिभिः उत्तमकर्मचिह्नः; श्रीमद्भागवतविस्तारः शुकादिभिः गीतः।" "तस्य घोषेण भक्तिज्ञानवैराग्यस्य महान् बलम् उत्पद्यते; दुःखयोः नाशः, भक्तस्य सुखम् आगच्छति।" "श्रीमद्भागवतमार्गध्वनिना, कलिदोषाः सिंहनादेण व्रुकाः इव विनश्यन्ति।" "भक्तिः, ज्ञानवैराग्ययुक्ता, प्रेमरसयुक्ता, गृहे गृहे, जनात् जना, क्रीडिष्यति।" नारदः पुनः पृच्छति—"यदा वेदवेदान्तघोषे, गीतापाठे च, भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं न उत्पद्यते—" "श्रीमद्भागवतपाठेन तस्य विषयस्य बोधः जायते; तस्य कथासु, वेदानां अर्थः प्रत्येकश्लोके, प्रत्येकवाक्ये अस्ति।" "हे अच्युतदृष्टयः, कृपया मम संशयं छिन्धि; विलम्बः न भवतु, शरणागतजनानां अनुकम्पायुक्ताः यूयं।" कुमाराः उचुः—"वेदोपनिषदां सारात् भागवतकथा उत्पन्ना; अतः पृथक्, सा परमोत्कृष्टा, स्वफलरूपेण विराजति।" "यथा मूलात् शिखरपर्यन्तं स्वादः अस्ति, किन्तु पृथक् न जायते, पृथक् कृतः सर्वत्र रमणीयः; तथा भागवतफलं।" "यथा क्षीरे घृतम् अन्तर्भूतम्, किन्तु पृथक् न स्वाद्यते, पृथक् कृतम् देवानां सुखं वर्धयति; तथा भागवतकथा।" "इव शर्करायाः मध्यमादन्तं व्याप्य, पृथक् कृतं स्वादु; एवं भागवतकथा।" "पुराणं भागवतं, मुनिभिः पूजितम्, भक्तिज्ञानवैराग्यस्थापनाय प्रकाशितम्।" "यः वेदवेदान्तस्नातः, गीताकारः अपि, दुःखेन पीडितः, स्वयं व्यासः अज्ञानसागरे मोहितः।" "तदा त्वया पूर्वं चतुर्वर्णम् उक्तम्; तस्य श्रवणेन, बादरायणः त्वरितं दुःखात् मुक्तः।" "अतः तव विस्मयस्य कारणं किम्, यत् त्वं पृच्छसि? श्रीमद्भागवतं श्रवणीयम्, तद् शोकदुःखनाशकं।" नारदः उवाच—"या दृष्टिः अशुभं त्वरितं नाशयति, दुःखितानां परमकल्याणं ददाति, शुद्धैः गीतकथामृतनिष्णातः प्रेमप्रकाशाय; तस्मिन् एव अहं शरणं गृहीतवान्।