सर्वे गुणाः—ज्ञानं, वैराग्यं, ऐश्वर्यं, शौर्यं, तेजः, बलं, स्मृतिः, स्वातन्त्र्यम्, कौशलम्, सौन्दर्यं, धैर्यं, सौम्यता—तथा साहसः, विनयः, सदाचारः, क्षमाः, उत्साहः, स्थैर्यं, समृद्धिः, गम्भीरता, निश्चलता, श्रद्धा, कीर्तिः, सम्मानः, अभिमानाभावः—एते चान्ये च महागुणाः, हे भगवन्, सदा तव मध्ये निवसन्ति। ये महत्त्वं इच्छन्ति, ते तान् गुणान् अन्वेषन्ति, यतो हि तव मध्ये ते न कदापि क्षीयन्ते। तस्मात् अहं अद्य लोकस्य दुःखमुपलक्ष्य शोकं करोमि, यः श्रीनिवासस्य सन्निधिम् विहीनः, सर्वगुणाधारस्य, पापकालीदृष्ट्या पीडितः। अहं स्वस्य, तव, राज्ञां श्रेष्ठस्य, देवतानां, पितॄणां, ऋषीणां, सतां, चतुर्वर्णाश्रमाणां च शोकं करोमि। ब्रह्मादयः अपि केवलं कटाक्षमेकं प्राप्तुम् इच्छन्तः, तं भगवन्तं शरणं गत्वा घोरं तपः कृतवन्तः; किन्तु सा श्रीदेवी, स्वं पद्मवनं परित्यज्य, तस्य पादधूलिं, शुभचिह्नशोभितां, प्रेम्णा सेवते। अहं अपि भगवतः पदाङ्कैः—पद्म, वज्र, अंकुश, ध्वजादिभिः—शोभिता अभवम्; तथापि, तं ऐश्वर्यं प्राप्त्वा, भगवतः अनुग्रहम् न अलभम्; अन्ते सः मां परित्यज्य, लोकाः अपि मां तिरस्कृत्य, अपमानं कृतवन्तः। सः भगवान्, स्वबलात् असह्यं भूमिभारम्—शतशः असुरराजसेनाः—अपाकृत्य, त्वां, यः स्वस्थानं क्षीणं च, स्वबलम् स्थापयामास, यदुवंशं च रम्यरूपेण हर्षयामास। कः तस्य परमपुरुषस्य वियोगं सहितुं शक्नुयात्, यस्य प्रेमयुक्ताः कटाक्षाः, उज्ज्वलस्मितानि, मधुरवचनानि, स्थिराणि अपि मधुकरीणि चित्तहरं कुर्वन्ति—यस्य पादधूलिः, शुभचिह्नयुक्ता, मम शरीरं स्पर्शेन रोमाञ्चं जनयति? एवं भूमिः धर्मश्च संवादं कुर्वन्तौ, तस्मिन्नेव काले, राजा परीक्षित्, राजर्षिः, पूर्वसारस्वतीं नदीं प्राप्तवान्। तत्र सः भगवतः परमात्मनः, महात्मनः, सर्वाश्रयस्य, सर्वकारणस्य, निर्गुणस्य, परमात्मनः, नमस्कारं कृतवान्। ज्ञानविज्ञाननिधये, अनन्तशक्तये, निर्गुणाय, अच्युताय, लोकातीताय नमः। कालाय, कालकारणाय, कालविभागसाक्षिणे, विश्वरूपाय, सर्वनियन्त्रे, जगत्कर्त्रे, कारणाय नमः। भूत, इन्द्रिय, प्राण, मन, बुद्धि, चित्तात्मने, अन्तर्याय, गुणाध्यस्ताय नमः। अनन्ताय, सूक्ष्माय, अव्यक्ताय, सर्वज्ञाय, सर्वमतानुग्राहकाय, वाङ्मनसातीतशक्तये नमः। प्रमाणमूलाय, मुनये, शास्त्रप्रवर्तकाय, कर्मसंन्यासमार्गाय, वेदस्वरूपाय पुनः पुनः नमः। कृष्णाय, रामाय, वसुदेवसुताय, प्रद्युम्नाय, अनिरुद्धाय, सात्वतपतये नमः। गुणदीपाय, गुणावरणाय, गुणकर्मदर्शिने, गुणसाक्षिणे, अन्तरात्मने नमः। अव्यक्तविहाराय, व्यक्तसिद्धये, हृषीकेशाय, मुनये, मौनिने नमः। उच्चावचमार्गवेदिने, सर्वनियन्त्रे, अव्यक्तव्यक्तरूपाय, सर्वदर्शिने, कारणदर्शिने नमः। भगवन्, त्वं गुणेषु अनासक्तः सन्, सृष्टिस्थितिलयेषु जगतो नियन्त्रकः, कालशक्तिं धारयन्, प्राणिनां स्वभावान् जाग्रयन्, अनवद्यकटाक्षेण लीला करोति। त्रैलोक्ये तव एते रूपाणि—शान्तानि, अशान्तानि, मोहजनितानि—इन्द्रवंशस्य प्रियाणि; शान्तानि विशेषतः प्रियाणि, यतः अधुनैव धर्मरक्षणाय सतां संरक्षणे तव प्रवृत्तिः। स्वजनस्य एकं अपराधं राजा क्षमेत; यः अज्ञानतः अपराधं कृतवान्, तं शान्तचित्तः क्षमेत। भगवन्, दया प्रदेयाः, यतः नागः प्राणत्यागं करोति; पत्युः, यः अस्माकं जीवनम्, दुःखितानां, दयार्हानां, पुनरावर्तनं क्रियताम्। किं कर्तव्यम्, आदेशं कुरु, यतः श्रद्धया कृतं कार्यं सर्वभीः विमुक्तये भवति। शुकः उवाच—एवं नागपत्नीभिः स्तुतः, भगवान् मूर्छितं नागं, भग्नशिरसं, पादपीडनात् विमुक्तवान्। सः नागः, चेतनां प्राप्य, श्वासं पुनः लब्ध्वा, शनैः हरिं अपश्यत्; श्वासक्लिष्टः, दुर्बलः, दुःखितः, कृताञ्जलिः कृष्णं उवाच। कालियः उवाच—अस्माकं जन्म दुष्टं, तमसि दीर्घकोपेन च आवृतम्; भगवन्, एषा प्रकृतिः त्यक्तुं कठिनं, यतः सर्वेषु प्राणिषु मिथ्याग्रहः अस्ति। भगवन्, त्वया एष विश्वम् गुणविभागेन रचितम्; तस्य स्वभावाः, शक्तयः, रूपाणि, बीजानि, प्रवृत्तयः, सर्वं त्वत्तः उत्पन्नम्। तेषु, भगवन्, वयं नागाः क्रूरकोपसम्भूताः; तव मायां, यः त्यक्तुं कठिनं, कथं वयं त्यजेम, यतः वयं स्वयं तया मोहिताः। त्वं सर्वस्य कारणम्, सर्वज्ञः, जगत्पते; त्वं यथा इच्छसि, दया वा दण्डं वा, तद् अस्माकं कुरु। शुकः उवाच—एवं श्रुत्वा, भगवान् मानववत् उवाच—'नाग, त्वं अत्र न स्थातव्यम्; शीघ्रं समुद्रं गच्छ। एष नदी गोविप्रजनस्वजनपत्नीभिः उपभोग्या भवतु।' यः मनुष्यः एतद् आज्ञां स्मरति, सन्ध्ययोः पाठयति, तस्य त्वत्तः भयम् न भवति। यः अत्र स्नात्वा, यत्र मया क्रीडितम्, देवादिभ्यः जलं ददाति, उपवासं कुर्यात्, मां पूजयति, स्मरति, सः सर्वपापैः विमुक्तः भवति। रमनकद्वीपं त्यक्त्वा, अत्र सरसि शरणं गत्वा, सुपर्णेन न भक्षितः, यतः तव पादाङ्कं धारयति। शुकः उवाच—एवं कृष्णेन अद्भुतकर्मणा उक्तः, नागपत्नीभिः हर्षेण, श्रद्धया, पूजितः। ताः दिव्यवस्त्रैः, माल्यैः, रत्नैः, भूषणैः, सुगन्धितैः, महालोतसमाल्येन च पूजयामासुः। जगत्पतिं, गरुडध्वजं कृष्णं, पूज्य, तं परिक्रम्य, प्रणामं कृतवन्तः। नागः सर्वपत्नीभिः, मित्रैः, पुत्रैः सह, समुद्रद्वीपं गत्वा, तस्मिन्नेव क्षणे यमुना विषरहितः अभवत्, मानवविग्रहक्रीडायाः प्रभवात्। सः द्वादशाक्षरमन्त्रेण धूपैः, गन्धान्, अन्यैः चोपहारैः भगवन् पूजयामास।