मानसशुद्धये अन्यत् किञ्चिदपि नास्ति; यः पुण्यवान् स पूर्वजन्मकृतसुकृतात् भागवतमवाप्नोति। तत्र, यदा परीक्षित् सभायां कथाश्रवणाय उपविष्टः, शुकः च तत्र सन्निहितः, तदा देवाः अपि तत्र समागत्य, अमृतकलशं समानीय, उपविविशुः। शुकाय प्रणम्य, सर्वे कौशलिनः देवाः ऊचुः—“कथामृतं नो देहि, वयं हि अमृतं समानीय आगताः।” यदा तस्य विनिमयः जातः, तदा राजा अमृतं पातव्यः; वयं सर्वे श्रीमद्भागवतस्य अमृतं पिबामः। अत्र लोके कः अमृतः, काः कथाः, कः काचः, कः महारत्नम्? इति विचिन्त्य ब्रह्मरातः देवांश्च अवहस्य, तान् उपहसन्। तान् अनन्यभक्तान् विज्ञाय, सः तेषां कथामृतं न दत्तवान्; श्रीमद्भागवतात् कथाः देवेष्वपि दुर्लभाः। यदा राज्ञः मोक्षं दृष्ट्वा, स्वयं सृष्टिकर्ता अपि विस्मयं जगाम; सत्यलोके तु अजः तत्र तारणोपायं तराजूना तुलयामास। अन्यानि ग्रन्थानि ये जातानि, तानि लघूनि; एषः तु महत्त्वेन महान्। अतः सर्वे मुनयः परमविस्मयेन पूरिताः। ते भागवतशास्त्रं साक्षान्नारायणस्वरूपमिव मेनिरे; कलियुगे तु केवलं पठन् वा शृण्वन्, साक्षात् वैकुण्ठफलप्राप्तिः स्यात्। एतद् सप्ताहेन श्रुतं, सर्वथा मोक्षदं; पूर्वं करुणया सनकादिभिः नारदाय प्रोक्तम्। ब्रह्मसंबन्धात् दिव्यर्षेः श्रवणं जातम्, सप्ताहश्रवणविधिं तु कुमाराः निरूपितवन्तः। शौनकः उवाच—“कथं नारदः, असङ्गः सन्, सर्वदा सञ्चरन्, यज्ञस्थलेषु तैः सह स्नेहं बन्धं वा प्राप्नोत्?” सूतः उवाच—“अहं वः सम्यगाख्यास्यामि भक्तिसंयुक्तां कथाम्, यां शुकः मम शिष्यत्वं विज्ञाय, रहसि उक्तवान्। कदाचित् विशालायां चत्वारः शुद्धाः ऋषयः साधुसंगार्थं समागताः; तत्र नारदं दृष्टवन्तः।” कुमाराः ऊचुः—“ब्राह्मण, किमर्थं तव मुखं शोकपूर्णं, मनश्च व्याकुलं? कुतः आगतः, कुत्र शीघ्रं गच्छसि?” पुनः ऊचुः—“त्वं खलु असङ्गोऽपि इव, इदानीं रिक्तचित्तः, धनहानिव साधारणजनवत् दृश्यसे; एषा अवस्था न युक्ता, कारणं वद।” नारदः उवाच—“पृथ्वीं परिभ्रमन्, तामेव श्रेष्ठां मन्यमानः, पुष्करं, प्रयागं, काशीं, गोदावरीं च दृष्टवान्। हरिक्षेत्रं, कुरुक्षेत्रं, श्रीरङ्गं, सेतुबन्धं च अन्यानि पुण्यक्षेत्राणि भ्रमन्, सुखं न लब्धवान्। अद्य तु पृथ्वी कलेन, अधर्ममित्रेण, पीडिता। सत्यं, तपः, शौचं, दया, दानं च नष्टानि; जनाः दुःखिता, केवलं उदरपूरणाय जीवन्ति, मिथ्यावादिनः च। जनाः मन्दाः, अल्पबुद्धयः, दुर्भाग्यवन्तः, क्लिष्टाश्च; साधवः विरलाः, कपटेन व्याप्ताः, यतयः अपि गृहस्थाः। युवत्यः गृहे स्वामिन्यः, भ्रातृवधूः उपदिशन्ति, कन्याः लोभेन विक्रीयन्ते, दम्पत्योः कलहः जायते। आश्रमाः म्लेच्छैः बाधिताः, तीर्थानि च; देवालयाः दुष्टैः नष्टाः। न योगी, न सिद्धः, न ज्ञानी, न शीलवान्; कलेः दावाग्निना सर्वाः साधनाः भस्मीकृताः। ग्रामाः दस्युभिः पीडिताः, द्विजातयः शिवत्रिशूलेन आहताः, स्त्रियः च मुक्ता केशाः कामिन्यः भवन्ति। एवं कलेः दोषान् दृष्ट्वा, पृथ्वीं भ्रमन्, यमुनातटं प्राप्तवान्, यत्र भगवत्क्रीडा जाता। तत्र अद्भुतं दृष्टवान्—शृणुत, महर्षयः—युवती काचित् उपविष्टा, क्लान्तचित्ता, विषण्णा। तस्याः पार्श्वे द्वौ वृद्धौ शयानौ, श्वासौ क्षीणौ, अचेतनौ, सा तौ सेवमाना, तौ बोधयन्ती, पुरतः रुदती। सा दशसु दिशासु रक्षकम् अन्वेषयन्ती, स्वस्य रूपं शतशः स्त्रीभिः व्यजनं प्राप्नुवन्त्या, ताः पुनः पुनः ताम् उत्तिष्ठन्त्यः। अहं तद् दृष्ट्वा, कौतूहलात् उपसृत्य, तां युवतीं दृष्ट्वा, सा उत्थाय, कम्पिता, इदं वचनम् उक्तवती। सा उवाच—“मुनिवर, क्षणं तिष्ठ, मम चिन्तां निवारय; तव दर्शनात् लोके पापानि नश्यन्ति। बहुवचनैः तव दुःखक्षयो भविष्यति; महद्भाग्ये सति तव दर्शनम् लभ्यते।” नारदः उवाच—“काऽसि त्वं? काविमौ द्वौ? काः एता नीलोत्पललोचनाः स्त्रियः? हे देवि, विस्तारतः दुःखकारणं वद।” सा उवाच—“अहं भक्तिरिति प्रसिद्धा; एतौ मम पुत्रौ, ज्ञानवैराग्यनामानौ, कालप्रभावात् जर्जरौ। एता गङ्गाद्याः, स्मृत्वा मां, अत्र आगत्य, मम सेवायै आगताः; देवैः अपि सेविता सती, मम न कापि सिद्धिः जाता। तव तपोधन, शृणु मम आख्यानं; श्रवणमात्रेण सुखदं। द्राविडदेशे जातिः, कर्णाटके वृद्धिः, महाराष्ट्रगुर्जरेषु किञ्चित् स्थले जरा। तत्र कलेः घोरप्रभावात्, पाखण्डिभिः पीडिता, दीना जातास्मि, पुत्राभ्यां सह दीर्घकालं स्थित्वा। व्रजं पुनः प्राप्तवती, तत्र यौवनेन शोभिता, उत्तमरूपधारिणी अभवम्। अत्र तु मम पुत्रौ क्लान्तौ शयानौ; इमं देशं त्यक्त्वा, अन्यत्र गन्तुम् इच्छामि।