कलियुगस्य भयग्रस्तानां जनानां कालसर्पग्रासभीतिनिवारणार्थं श्रीमद्भागवतम् कीरः प्रवदत्। मनःशुद्ध्यर्थं तस्य भागवतः प्राप्तिः केवलं पूर्वसुकृतिनां फलम्; अन्यत् मनःशुद्धये नास्ति। यः पूर्वजन्मसुकृतवाँस्स तस्यैव भागवतप्राप्तिः भवति। यदा परीक्षित् सभायां उपविष्टः भागवतकथायाः श्रवणाय, शुकः अपि तत्र स्थितः, तदा देवाः अपि तत्र समागच्छन्, अमृतकुम्भं समर्पयन्तः। ते सर्वे शुकाय प्रणम्य, कौशलिनः देवाः, अमृतं दत्त्वा कथामृतं याचन्ति—“अमृतं समानीतम्, कथामृतं दत्तुम्।” यदा विनिमयः कृतः, तदा राजा अमृतं पिबेत्; वयं सर्वे श्रीमद्भागवतस्य कथामृतं पिबामः। अस्मिन्लोके अमृतस्य, कथानां, काचस्य, महाग्रत्नस्य—क्व अस्ति? इति विचार्य ब्रह्मरातः देवान् उपहस्य। तान् अनभक्तान् विज्ञाय, शुकः तेषां कथामृतं न दत्तवान्; भागवतकथाः देवेष्वपि दुर्लभाः। राज्ञः मोक्षं दृष्ट्वा, सृष्टिकर्ता अपि विस्मितः अभवत्; सत्यलोके अजः तत्र मोक्षोपायं तुलां बद्ध्वा तौलयामास। अन्यानि ग्रन्थानि लघूनि, एषः तु महागम्भीरः; अतः सर्वे ऋषयः परमविस्मयेन पूर्णाः अभवन्। ते भागवतशास्त्रं भगवतः स्वरूपं इव मन्यन्ते; कलियुगे केवलं पठनेन वा श्रवणेन वा वैकुण्ठफलम् तत्क्षणात् लभ्यते। एषः भागवतः सप्तदिनेषु श्रुतः, सर्वथा मोक्षदायकः; पूर्वं दयालुः सनकाद्यः नारदाय इदं कथयामासुः। नारदः ब्रह्मसंबन्धेन दिव्यऋषेः मुखात् श्रुत्वा अपि, सप्तदिनश्रवणविधिः कुमारैः प्रतिपादितः। शौनकः उवाच—“नारदः संसारबन्धनात् मुक्तः, नित्यगतः; कथं तस्य यज्ञस्थले उपस्थितैः जनैः स्नेहः वा सम्बन्धः जातः?” सूतः उवाच—“अहं तुभ्यं भक्तिपरं कथाम् इह वर्णयिष्यामि, यां शुकः मां शिष्यं मन्यन् गोप्यं सम्यक् अवदत्। एकदा विशालायां चत्वारः शुद्धाः ऋषयः साधुसंगाय समागच्छन्; तत्र नारदं दृष्टवन्तः। कुमाराः तं पप्रच्छुः—‘हे ब्राह्मण, किम् तव मुखं शोकसंपन्नम्? किम् तव मनः विह्वलम्? क्व धावसि, क्व आगतः?’ तं शून्यहृदयम् इव, धनहान्याः सामान्यपुरुषस्य इव, अपश्यन्; अनासक्तस्य तव एषा स्थिति न युक्ता—कारणं कथय। नारदः उवाच—‘भूमिं उत्तमां मन्यन्, ताम् सम्यक् विचरन्, पुष्करं, प्रयागं, काशीम्, गोदावरीं च अगच्छम्। हरिक्षेत्रे, कुरुक्षेत्रे, श्रीरङ्गे, सेतुबन्धे च अन्येषु तीर्थेषु विचरन्। सर्वत्र मनःसन्तोषजनकं सुखं न प्राप्तम्; अद्य भूमिः कलिना, अधर्ममित्रेण, पीडिता। सत्यं, तपः, शौचं, दया, दानं च नास्ति; दीनाः जनाः केवलं उदरपूरणाय जीवन्ति, मिथ्या भाषन्ति। जनाः मन्दाः, दुर्बुद्धयः, दुर्भागिनः, क्लिष्टाः; साधवः अल्पाः, कपटपरायणाः; संन्यासिनः अपि गृहस्थत्वं कुर्वन्ति। युवतयः गृहं पालयन्ति, भ्रातृपतयः उपदेशं ददति, कन्याः लोभात् विक्रीयन्ते, दम्पत्योः कलहः दृश्यते। आश्रमाः बाह्यजनैः बाधिताः, तीर्थानि अपि तथा; देवालयाः बहवः दुष्टैः विनष्टाः। योगी नास्ति, सिद्धः नास्ति, ज्ञानी नास्ति, सदाचारी नास्ति; कलिदावानले सर्वे योगाः भस्मीभूताः। ग्रामाः डाकूभिः पीडिताः, द्विजाः शिवत्रिशूलेन आहताः, स्त्रियः विकचकेशाः कामपरायणाः कलियुगे। एवं कलिदोषान् दृष्ट्वा, भूमिं विचरन्, यमुनातटम् आगच्छम्, यत्र भगवतः लीलाः अभवन्। तत्र एकं अद्भुतं दृष्टवान्—तत् शृणुत, ऋषयः। तत्र एकं युवतिं उपविष्टां, क्लान्तमनसं, दुःखितां दृष्टवान्। तस्या समीपे द्वौ वृद्धौ पुरुषौ, शयानौ, श्वासार्द्रौ, मूर्च्छितौ; सा तौ सेवमाना, तौ उत्तोलयन्ती, पुरतः रुदन्ती। सा दश दिशः रक्षकम् अन्वेषयन्ती, स्वं रूपं शतशः स्त्रीभिः वीयमानम्; ताः पुनः पुनः तां जाग्रयितुं प्रयत्नं कुर्वन्ति। एतत् दूरात् दृष्ट्वा, जिज्ञासया समीपम् अगच्छम्; मां दृष्ट्वा, युवती उत्थाय, उद्विग्ना, इदं अवदत्— ‘हे महात्मन्, क्षणं तिष्ठ, मम चिन्तां अपाकुरु; तव दर्शनम् एव पापं नाशयति। तव बहुवचनैः दुःखस्य निवारणं भविष्यति; यदा महद्भाग्यं आगच्छति, तदा तव सन्निधिः लभ्यते।’ नारदः उवाच—‘त्वं कः? एतौ कः? एताः पद्मलोचनाः स्त्रियः काः? हे देवि, विस्तारतः दुःखस्य कारणं कथय।’ युवती उवाच—‘अहं भक्तिः नाम्ना विख्याता; एतौ मम पुत्रौ, ज्ञानवैराग्यौ, कालप्रभावेन वृद्धौ। एताः गङ्गाद्यः स्मृत्वा मां सेवायै आगच्छन्; देवाः अपि मां सेवितवन्तः, तथापि मम कल्याणं न लभ्यते। शृणु, तपोयुक्त ऋषे, मम कथा; सा प्रसिद्धा अपि, श्रवणेन तव सुखं भविष्यति। द्राविडे जन्म, कर्णाटके वृद्धिः, महाराष्ट्रे, गुर्जरे केषुचित् स्थानेषु वृद्धा अभवम्। तत्र कलिप्रभावात्, पाखण्डिभिः आक्रान्ता, दुर्बला अभवम्; दीर्घकालं पुत्राभ्यां सह क्लिष्टा अभवम्। व्रन्दावनं पुनः प्राप्तवती, तत्र युवती, सुन्दरी, उत्तमवपुष्या अभवम्।