ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰੇਣ ਨਿਜਧੋਰਣਤੋऽਵਤੀਰ੍ਯ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਂ ਵਪੁਃ ਕਨਕਦਣ੍ਡਮਿਵਾਭਿਪਾਤ੍ਯ । ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਕੁਟ ਕੋਟਿਭਿਰਙ੍‌ਘ੍ਰਿਯੁਗ੍ਮਂ ਨਤ੍ਵਾ ਮੁਦਸ਼੍ਰੁਸੁਜਲੈਃ ਅਕृਤਾਭਿषੇਕਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਟ ਵਾਂਗ ਨਮਣ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰਾਂ ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।

( ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ) ਉਤ੍ਥਾਯੋਤ੍ਥਾਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚਿਰਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ ਪਤਨ੍ । ਆਸ੍ਤੇ ਮਹਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦृष੍ਟਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਠ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ, ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰਦਾ।

( ਵਂਸ਼ਸ੍ਥਾ ) ਸ਼ਨੈਰਥੋਤ੍ਥਾਯ ਵਿਮृਜ੍ਯ ਲੋਚਨੇ ਮੁਕੁਨ੍ਦਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਨਮ੍ਰਕਨ੍ਧਰਃ । ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਵਾਨ੍ਸਮਾਹਿਤਃ ਸਵੇਪਥੁਰ੍ਗਦ੍‍ਗਦਯੈਲਤੇਲਯਾ

ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਨਿੱਕੀ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੁਕੁੰਦ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਜਿष੍ਣੌ ਬਨ੍ਧੁਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਚ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ—

ਵ੍ਯਤੀਤਾਃ ਕਤਿਚਿਨ੍ਮਾਸਾਃ ਤਦਾ ਨਾਯਾਤ੍ ਤਤੋऽਰ੍ਜੁਨਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਘੋਰਰੂਪਾਣਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹਃ

ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਕਾਲਸ੍ਯ ਚ ਗਤਿਂ ਰੌਦ੍ਰਾਂ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਰ੍ਤੁਧਰ੍ਮਿਣਃ । ਪਾਪੀਯਸੀਂ ਨृਣਾਂ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਨृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਲ ਕਿੰਨੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੀਤ ਉਲਟ ਗਈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਧ ਗਿਆ।

ਜਿਹ੍ਮਪ੍ਰਾਯਂ ਵ੍ਯਵਹृਤਂ ਸ਼ਾਠ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਂ ਚ ਸੌਹृਦਮ੍ । ਪਿਤृਮਾਤृਸੁਹृਦ੍‍ਭ੍ਰਾਤृ ਦਮ੍ਪਤੀਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕਨਮ੍

ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਧ ਤਰੜੇ ਤੇ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਦੋਸਤ, ਭਰਾ ਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯਤ੍ਯਰਿष੍ਟਾਨਿ ਕਾਲੇ ਤੁ ਅਨੁਗਤੇ ਨृਣਾਮ੍ । ਲੋਭਾਦਿ ਅਧਰ੍ਮਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੋਵਾਚਾਨੁਜਂ ਨृਪਃ

ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਐਵੇਂ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਣਾ ਵਧ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਿਤੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਜਿष੍ਣੁਰ੍ਬਨ੍ਧੁ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਚ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੁਆਰਕਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗਤਾਃ ਸਪ੍ਤਾਧੁਨਾ ਮਾਸਾ ਭੀਮਸੇਨ ਤਵਾਨੁਜਃ । ਨਾਯਾਤਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਹੇਤੋਃ ਨਾਹਂ ਵੇਦੇਦਮਞ੍ਜਸਾ

ਹੁਣ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭੀਮਸੇਨ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।

ਅਪਿ ਦੇਵਰ੍षਿਣਾऽऽਦਿष੍ਟਃ ਸ ਕਾਲੋऽਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਯਦਾऽऽਤ੍ਮਨੋऽਙ੍‌ਗਮਾਕ੍ਰੀਡਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਉਤ੍ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਤਿ

ਕੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੀ ਲੀਲਾ ਮੁਕਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ?

ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਸਮ੍ਪਦੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਾਰਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕੁਲਂ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਆਸਨ੍ ਸਪਤ੍‍ਨਵਿਜਯੋ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਯਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍

ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਧਨ, ਰਾਜ, ਪਤਨੀਆਂ, ਜਾਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪ੍ਰਜਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।

ਪਸ਼੍ਯੋਤ੍ਪਾਤਾਨ੍ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਭੌਮਾਨ੍ ਸਦੈਹਿਕਾਨ੍ । ਦਾਰੁਣਾਨ੍ਸ਼ਂਸਤੋऽਦੂਰਾਦ੍ ਭਯਂ ਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮੋਹਨਮ੍

ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਅਸਮਾਨੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਊਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਬਾਹਵੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯਙ੍‌ਗ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹृਦਯੇ ਆਰਾਤ੍ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍

ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਵੀ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵੈषੋਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਅਭਿਰੌਤਿ ਅਨਲਾਨਨਾ । ਮਾਮਙ੍‌ਗ ਸਾਰਮੇਯੋऽਯਂ ਅਭਿਰੇਭਤ੍ਯਭੀਰੁਵਤ੍

ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਗੀਦੜਣ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਰੌਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਮੇਰੇ ਵਲ ਰੌਂਦ ਪਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਸਵ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪਸ਼ਵੋऽਪਰੇ । ਵਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰੁਦਤੋ ਮਮ

ਕੁਝ ਜਾਨਵਰ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਣਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਮृਤ੍ਯੁਦੂਤਃ ਕਪੋਤੋऽਯਂ ਉਲੂਕਃ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ ਮਨਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਲੂਕਸ਼੍ਚ ਕੁਹ੍ਵਾਨੈਃ ਅਨਿਦ੍ਰੌ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਃ

ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਲੂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਉਲੂ ਵੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੁੱਤ ਨਾ ਆਉਣ ਤੇ ਸੁੰਨਪਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਧੂਮ੍ਰਾ ਦਿਸ਼ਃ ਪਰਿਧਯਃ ਕਮ੍ਪਤੇ ਭੂਃ ਸਹਾਦ੍ਰਿਭਿਃ । ਨਿਰ੍ਘਾਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਂਸ੍ਤਾਤ ਸਾਕਂ ਚ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍‍ਨੁਭਿਃ

ਚੌਫੇਰੇ ਧੂੰਆਂ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਵੱਡੇ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਤਿ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਰਜਸਾ ਵਿਸृਜਂਸ੍ਤਮਃ । ਅਸृਗ੍ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਜਲਦਾ ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ

ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਧੂੜ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਦਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੂਨ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੂਰ੍ਯਂ ਹਤਪ੍ਰਭਂ ਪਸ਼੍ਯ ਗ੍ਰਹਮਰ੍ਦਂ ਮਿਥੋ ਦਿਵਿ । ਸਸਙ੍‌ਕੁਲੈਰ੍ਭੂਤਗਣੈਃ ਜ੍ਵਲਿਤੇ ਇਵ ਰੋਦਸੀ

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਵੇਖ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਅਜੀਬ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਦ੍ਯੋ ਨਦਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਮਨਾਂਸਿ ਚ । ਨ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯਗ੍ਨਿਰਾਜ੍ਯੇਨ ਕਾਲੋऽਯਂ ਕਿਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ

ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਲੇ ਉਥਲੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹਨ। ਅੱਗ ਵਿਚ ਘਿਉ ਪਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਲਦੀ। ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਕੀ ਲਿਆਵੇਗਾ?

ਨ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸ੍ਤਨਂ ਵਤ੍ਸਾ ਨ ਦੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਮਾਤਰਃ । ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਮੁਖਾ ਗਾਵੋ ਨ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ऋषਭਾ ਵ੍ਰਜੇ

ਬੱਚੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ। ਗਾਂਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਰਿਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ।

ਦੈਵਤਾਨਿ ਰੁਦਨ੍ਤੀਵ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯੁਚ੍ਚਲਨ੍ਤਿ ਚ । ਇਮੇ ਜਨਪਦਾ ਗ੍ਰਾਮਾਃ ਪੁਰੋਦ੍ਯਾਨਾਕਰਾਸ਼੍ਰਮਾਃ । ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰਿਯੋ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾਃ ਕਿਮਘਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਨਃ

ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਸੀਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ?

ਮਨ੍ਯ ਏਤੈਰ੍ਮਹੋਤ੍ਪਾਤੈਃ ਨੂਨਂ ਭਗਵਤਃ ਪਦੈਃ । ਅਨਨ੍ਯਪੁਰੁषਸ਼੍ਰੀਭਿਃ ਹੀਨਾ ਭੂਰ੍ਹਤਸੌਭਗਾ

ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਹੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ।

ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਾਰਿष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਦੁਪੁਰ੍ਯਾਃ ਕਪਿਧ੍ਵਜਃ

ਜਦ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਉਹ ਜਿਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਵਾਂਗੂ ਬੰਦਰ ਸੀ।

ਤਂ ਪਾਦਯੋਃ ਨਿਪਤਿਤਂ ਅਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮਾਤੁਰਮ੍ । ਅਧੋਵਦਨਂ ਅਬ੍ਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਸृਜਨ੍ਤਂ ਨਯਨਾਬ੍ਜਯੋਃ

ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਹृਦਯੋ ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਅਨੁਜਂ ਨृਪਃ । ਪृਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਮ ਸੁਹृਤ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ ਨਾਰਦੇਰਿਤਮ੍

ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਤੇ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆਈ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਕਚ੍ਚਿਦਾਨਰ੍ਤਪੁਰ੍ਯਾਂ ਨਃ ਸ੍ਵਜਨਾਃ ਸੁਖਮਾਸਤੇ । ਮਧੁਭੋਜਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾਰ੍ਹ ਸਾਤ੍ਵਤਾਨ੍ਧਕਵृष੍ਣਯਃ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਅਨਰਤਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ—ਮਧੂ, ਭੋਜ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਆਹੁਕ, ਸਾਤਵਤ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ—ਸੁਖੀ ਹਨ?

ਸ਼ੂਰੋ ਮਾਤਾਮਹਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਾਥ ਮਾਰਿषਃ । ਮਾਤੁਲਃ ਸਾਨੁਜਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਸ਼ਲ੍ਯਾਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ

ਕੀ ਸਾਡਾ ਨਾਨਾ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਤਾ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਭਲੇ-ਚੰਗੇ ਹਨ?