ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਮ੍ਬਾ ਚ ਹਤਪੁਤ੍ਰਾऽऽਰ੍ਤਾ ਪਿਤृਵ੍ਯਃ ਕ੍ਵ ਗਤਃ ਸੁਹृਤ੍ । ਅਪਿ ਮਯ੍ਯਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞੇ ਹਤਬਨ੍ਧੁਃ ਸ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਆਸ਼ਂਸਮਾਨਃ ਸ਼ਮਲਂ ਗਙ੍‌ਗਾਯਾਂ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਤਤ੍

'ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸਾਡਾ ਚਾਚਾ ਤੇ ਦੋਸਤ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਸ਼ਾਇਦ, ਮੈਨੂੰ ਅਕਲਹੀਣ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ ਗਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,' ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਪਾਣ੍ਡੌ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਃ ਸੁਹृਦਃ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨ੍ । ਅਰਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਵ੍ਯਸਨਤਃ ਪਿਤृਵ੍ਯੌ ਕ੍ਵ ਗਤਾਵਿਤਃ

'ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪਿਉ ਪਾਂਡੂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਚਾਚਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ?'

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਕृਪਯਾ ਸ੍ਨੇਹਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਾਤ੍ ਸੂਤੋ ਵਿਰਹਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਆਤ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਮਚਕ੍ਸ਼ਾਣੋ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਤਿਪੀਡਿਤਃ

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦਇਆ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਸੂਤ ਜੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਤੇ ਬੜੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਏ।

ਵਿਮृਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰੂਣਿ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੇ ਪ੍ਰਭੋਃ ਪਾਦਾਵਨੁਸ੍ਮਰਨ੍

ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੰਜਯਾ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ।

ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ । ਨਾਹਂ ਵੇਦ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵਃ ਕੁਲਨਨ੍ਦਨ । ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾ ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮੁषਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ

ਸੰਜਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ! ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ।'

ਅਥਾਜਗਾਮ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਦਃ ਸਹਤੁਮ੍ਬੁਰੁਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯਾਹ ਸਾਨੁਜੋऽਭ੍ਯਰ੍ਚਯਨ੍ ਮੁਨਿਮ੍

ਫਿਰ ਭਗਤ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁੰਬੁਰੂ ਸਮੇਤ ਆ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਨਾਹਂ ਵੇਦ ਗਤਿਂ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਭਗਵਨ੍ ਕ੍ਵ ਗਤਾਵਿਤਃ । ਅਮ੍ਬਾ ਵਾ ਹਤਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਤਾ ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਭਗਤ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।'

ਕਰ੍ਣਧਾਰ ਇਵਾਪਾਰੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਕਃ । ਅਥਾਬਭਾषੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ

ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਬੋਲ ਪਏ।

ਯਥਾ ਗਾਵੋ ਨਸਿ ਪ੍ਰੋਤਾਃ ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਬਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਵਦਾਮਭਿਃ । ਵਾਕ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਨਾਮਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਾ ਵਹਨ੍ਤਿ ਬਲਿਮੀਸ਼ਿਤੁਃ

ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਥੰਭੇ ਨੂੰ ਬੰਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾ ਕ੍ਰੀਡੋਪਸ੍ਕਰਾਣਾਂ ਸਂਯੋਗਵਿਗਮਾਵਿਹ । ਇਚ੍ਛਯਾ ਕ੍ਰੀਡਿਤੁਃ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਤਥੈਵੇਸ਼ੇਚ੍ਛਯਾ ਨृਣਾਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜਾ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਯਨ੍ਮਨ੍ਯਸੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਲੋਕਂ ਅਧ੍ਰੁਵਂ ਵਾ ਨ ਚੋਭਯਮ੍ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਨ ਹਿ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੋਹਜਾਤ੍

ਤੂੰ ਜਿਹੜਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਮੋਹ ਵਲੋਂ ਹੀ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਹ੍ਯਙ੍‌ਗ ਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਂ ਅਜ੍ਞਾਨਕृਤਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਥਂ ਤ੍ਵਨਾਥਾਃ ਕृਪਣਾ ਵਰ੍ਤੇਰਂਸ੍ਤੇ ਚ ਮਾਂ ਵਿਨਾ

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਉਹ ਬੇਸਹਾਰੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕਾਲਕਰ੍ਮ ਗੁਣਾਧੀਨੋ ਦੇਹੋऽਯਂ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਃ । ਕਥਮਨ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਗੋਪਾਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਯਥਾ ਪਰਮ੍

ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸਮੇਂ, ਕਰਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਹਸ੍ਤਾਨਿ ਸਹਸ੍ਤਾਨਾਂ ਅਪਦਾਨਿ ਚਤੁष੍ਪਦਾਮ੍ । ਫਲ੍ਗੂਨਿ ਤਤ੍ਰ ਮਹਤਾਂ ਜੀਵੋ ਜੀਵਸ੍ਯ ਜੀਵਨਮ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੱਥ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੱਥ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੈਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਕਤਵਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਜੀਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।

ਤਦਿਦਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਰਾਜਨ੍ ਏਕ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸ੍ਵਦृਕ੍ । ਅਨ੍ਤਰੋऽਨਨ੍ਤਰੋ ਭਾਤਿ ਪਸ਼੍ਯ ਤਂ ਮਾਯਯੋਰੁਧਾ

ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੋऽਯਮਦ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ ਭਗਵਾਨ੍ ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਕਾਲਰੂਪੋऽਵਤੀਰ੍ਣੋऽਸ੍ਯਾਂ ਅਭਾਵਾਯ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਮ੍

ਮਹਾਂਰਾਜ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇ।

ਨਿष੍ਪਾਦਿਤਂ ਦੇਵਕृਤ੍ਯਂ ਅਵਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਤਾਵਦ੍ ਯੂਯਂ ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਧ੍ਵਂ ਭਵੇਦ੍ ਯਾਵਦਿਹੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਕੰਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।

ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾ ਚ ਸ੍ਵਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਹਿਮਵਤ ऋषੀਣਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤਃ

ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਯਾ ਵੈ ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨੀ ਸਪ੍ਤਧਾ ਵ੍ਯਧਾਤ੍ । ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਨਾਨਾ ਸਪ੍ਤਸ੍ਰੋਤਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ

ਉਹ ਸਰਵਣੀ ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਨੁਸਵਨਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਾਗ੍ਨੀਨ੍ਯਥਾਵਿਧਿ । ਅਬ੍ਭਕ੍ਸ਼ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸ ਆਸ੍ਤੇ ਵਿਗਤੈषਣਃ

ਉਥੇ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਜਿਤਾਸਨੋ ਜਿਤਸ਼੍ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤषਡਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਹਰਿਭਾਵਨਯਾ ਧ੍ਵਸ੍ਤਃ ਅਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਮਲਃ

ਆਸਨ ਤੇ ਸਵਾਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਛੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਜ ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਵਿਲਾਪ੍ਯ ਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਧਾਰੇ ਘਟਾਮ੍ਬਰਮਿਵਾਮ੍ਬਰੇ

ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੀ ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ।

ਧ੍ਵਸ੍ਤਮਾਯਾਗੁਣੋਦਰ੍ਕੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਕਰਣਾਸ਼ਯਃ । ਨਿਵਰ੍ਤਿਤਾਖਿਲਾਹਾਰ ਆਸ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਚਲਃ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਯੋ ਮੈਵਾਭੂਃ ਸਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਖਿਲਕਰ੍ਮਣਃ

ਮਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪਤ्थਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।

ਸ ਵਾ ਅਦ੍ਯਤਨਾਦ੍ ਰਾਜਨ੍ ਪਰਤਃ ਪਞ੍ਚਮੇऽਹਨਿ । ਕਲੇਵਰਂ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਂ ਤਚ੍ਚ ਭਸ੍ਮੀਭਵਿष੍ਯਤਿ

ਰਾਜਾ ਜੀ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦਹ੍ਯਮਾਨੇऽਗ੍ਨਿਭਿਰ੍ਦੇਹੇ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪਤ੍‍ਨੀ ਸਹੋਟਜੇ । ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪਤਿਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਤਮਗ੍ਨਿਮਨੁ ਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ

ਜਦ ਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ-ਇਨ-ਲਾਅ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੇਗੀ।

ਵਿਦੁਰਸ੍ਤੁ ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ । ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਯੁਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗਨ੍ਤਾ ਤੀਰ੍ਥਨਿषੇਵਕਃ

ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦੂਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੋਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥਾਰੁਹਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਾਰਦਃ ਸਹਤੁਮ੍ਬੁਰੁਃ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾਜਹਾਚ੍ਛੁਚਃ

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਕਿਮੇਤਦ੍ ਅਦ੍‍ਭੁਤਮਿਵ ਵਾਸੁਦੇਵੇऽਖਿਲਾਤ੍ਮਨਿ । ਵ੍ਰਜਸ੍ਯ ਸਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੋਕੇषੁ ਅਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਰ੍ਧਤੇ

ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰ ਨੈਸਰ੍ਗਦੁਰ੍ਵੈਰਾਃ ਸਹਾਸਨ੍ ਨृਮृਗਾਦਯਃ । ਮਿਤ੍ਰਾਣੀਵਾਜਿਤਾਵਾਸ ਦ੍ਰੁਤਰੁਟ੍ਤਰ੍षਕਾਦਿਕਮ੍

ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਆਦਿ ਕੁਦਰਤੀ ਵੈਰੀ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।