ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਾਵਤਃ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਕੌषਾਰਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਜਾਤੈਕਭਕ੍ਤਿਃ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਰਰਾਮ ਹ

ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਤਂ ਬਨ੍ਧੁਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਸਹਾਨੁਜਃ । ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਸ਼੍ਚ ਸੂਤਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਃ ਪृਥਾ

ਜਦ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੂ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ ਮਿਲਣ ਆਏ।

ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਚੋਤ੍ਤਰਾ ਕृਪੀ । ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਾਮਯਃ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਸੁਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੁਭਦਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਮਿਲਣ ਆਈਆਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਜ੍ਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षੇਣ ਪ੍ਰਾਣਂ ਤਨ੍ਵ ਇਵਾਗਤਮ੍ । ਅਭਿਸਙ੍‌ਗਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪਰਿष੍ਵਙ੍‌ਗਾਭਿਵਾਦਨੈਃ

ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਦੁਰਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਮੁਮੁਚੁਃ ਪ੍ਰੇਮਬਾष੍ਪੌਘਂ ਵਿਰਹੌਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯ ਕਾਤਰਾਃ । ਰਾਜਾ ਤਮਰ੍ਹਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਕृਤਾਸਨ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍

ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਰਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਬੈਠੇ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।

ਤਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਆਸੀਨਂ ਸੁਖਮਾਸਨੇ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤੇषਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਮ੍

ਜਦ ਵਿਦੁਰਾ ਜੀ ਖਾ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਥ ਨੋ ਯੁष੍ਮਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਸਮੇਧਿਤਾਨ੍ । ਵਿਪਦ੍‍ਗਣਾਦ੍ ਵਿषਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੇਃ ਮੋਚਿਤਾ ਯਤ੍ਸਮਾਤृਕਾਃ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਫਲਿਆ-ਫੂਲਿਆ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਬਚਾਏ ਗਏ ਸੀ?

ਕਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਵਃ ਚਰਦ੍‌ਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਸੇਵਿਤਾਨੀਹ ਭੂਤਲੇ

ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ?

ਭਵਦ੍ਵਿਧਾ ਭਾਗਵਤਾਃ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਤੀਰ੍ਥੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥੇਨ ਗਦਾਭृਤਾ

ਜਿਹੜੇ ਭਗਤ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਓਹ ਥਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।

ਅਪਿ ਨਃ ਸੁਹृਦਸ੍ਤਾਤ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕृष੍ਣਦੇਵਤਾਃ । ਦृष੍ਟਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਵਾ ਯਦਵਃ ਸ੍ਵਪੁਰ੍ਯਾਂ ਸੁਖਮਾਸਤੇ

ਪਿਆਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਆਈ? ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ?

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਮਵਰ੍ਣਯਤ੍ । ਯਥਾਨੁਭੂਤਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਵਿਨਾ ਯਦੁਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍

ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।

ਨਨ੍ਵਪ੍ਰਿਯਂ ਦੁਰ੍ਵਿषਹਂ ਨृਣਾਂ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਾਵੇਦਯਤ੍ ਸਕਰੁਣੋ ਦੁਃਖਿਤਾਨ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਸਹਿਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।

ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਮਥ ਅਵਾਤ੍ਸੀਤ੍ ਸਤ੍ਕृਤੋ ਦੇਵਵਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕृਤ੍ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੁਖਮਾਵਹਨ੍

ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ।

ਅਬਿਭ੍ਰਦਰ੍ਯਮਾ ਦਣ੍ਡਂ ਯਥਾਵਤ੍ ਅਘਕਾਰਿषੁ । ਯਾਵਦ੍ ਦਧਾਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਯਮਃ

ਅਰਯਮਾ ਨੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਲਬ੍ਧਰਾਜ੍ਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੌਤ੍ਰਂ ਕੁਲਨ੍ਧਰਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤृਭਿਰ੍ਲੋਕਪਾਲਾਭੈਃ ਮੁਮੁਦੇ ਪਰਯਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਮਨਾਇਆ।

ਏਵਂ ਗृਹੇषੁ ਸਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦੀਹਯਾ । ਅਤ੍ਯਕ੍ਰਾਮਤ੍ ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਕਾਲਃ ਪਰਮਦੁਸ੍ਤਰਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੁਰਸ੍ਤਤ੍ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਅਭਾषਤ । ਰਾਜਨ੍ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦਂ ਭਯਮਾਗਤਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਜਲਦੀ ਚਲੋ, ਵੇਖੋ, ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।'

ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਨ ਯਸ੍ਯੇਹ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਭੋ । ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਃ ਸਮਾਗਤਃ

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇਨ ਚੈਵਾਭਿਪਨ੍ਨੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਤਮੈਰਪਿ । ਜਨਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਯੁਜ੍ਯੇਤ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯੈਃ ਧਨਾਦਿਭਿਃ

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਵੀ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?

ਪਿਤृਭ੍ਰਾਤृਸੁਹृਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾ ਹਤਾਸ੍ਤੇ ਵਿਗਤਂ ਵਯਃ । ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਜਰਯਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਃ ਪਰਗੇਹਮੁਪਾਸਸੇ

ਪਿਓ, ਭਰਾ, ਮਿੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ—ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਗਈ; ਤੇਰਾ ਆਪ ਵੀ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।

ਅਹੋ ਮਹੀਯਸੀ ਜਨ੍ਤੋਃ ਜੀਵਿਤਾਸ਼ਾ ਯਯਾ ਭਵਾਨ੍ । ਭੀਮਾਪਵਰ੍ਜਿਤਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਆਦਤ੍ਤੇ ਗृਹਪਾਲਵਤ੍

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੀਊਂਦੇ ਜੀਵ ਦੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਭੀਮ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਰੱਖੇ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਨਿਸृष੍ਟੋ ਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਰੋ ਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਦੂषਿਤਾਃ । ਹृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਧਨਂ ਯੇषਾਂ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤੈਰਸੁਭਿਃ ਕਿਯਤ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਲਾਈ ਗਈ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋਈ, ਖੇਤ ਤੇ ਧਨ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਕੀ ਲੈ ਲਿਆ?

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤਵ ਦੇਹੋऽਯਂ ਕृਪਣਸ੍ਯ ਜਿਜੀਵਿषੋਃ । ਪਰੈਤ੍ਯਨਿਚ੍ਛਤੋ ਜੀਰ੍ਣੋ ਜਰਯਾ ਵਾਸਸੀ ਇਵ

ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਹੇ ਬੇਚਾਰੇ, ਜਿਉਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗਾ।

ਗਤਸ੍ਵਾਰ੍ਥਮਿਮਂ ਦੇਹਂ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨਃ । ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਗਤਿਃ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਵੈ ਧੀਰ ਉਦਾਹृਤਃ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਮੋਹ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਸ੍ਵਕਾਤ੍ਪਰਤੋ ਵੇਹ ਜਾਤਨਿਰ੍ਵੇਦ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਗੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜੇਤ੍ ਸ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਉਬਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।

ਅਥੋਦੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਂ ਯਾਤੁ ਸ੍ਵੈਰਜ੍ਞਾਤ ਗਤਿਰ੍ਭਵਾਨ੍ । ਇਤੋऽਰ੍ਵਾਕ੍ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਕਾਲਃ ਪੁਂਸਾਂ ਗੁਣਵਿਕਰ੍षਣਃ

ਹੁਣ ਤੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ, ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਫਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰੇਣਾਨੁਜੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਬੋਧਿਤ ਆਜਮੀਢਃ । ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇषੁ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ਾਨ੍ਦ੍ਰਢਿਮ੍ਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਭ੍ਰਾਤृਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਧ੍ਵਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਝਦਾਰ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਜਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ, ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।

ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਂ ਸੁਬਲਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਚਾਨੁਜਗਾਮ ਸਾਧ੍ਵੀ । ਹਿਮਾਲਯਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਰ੍षਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮਿਵ ਸਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਾਰਃ

ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕृਤਮੈਤ੍ਰੋ ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਃ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਨਤ੍ਵਾ ਤਿਲਗੋਭੂਮਿਰੁਕ੍ਮੈਃ । ਗृਹਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਗੁਰੁਵਨ੍ਦਨਾਯ ਨ ਚਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪਿਤਰੌ ਸੌਬਲੀਂ ਚ

ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।