ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁष੍ਕਰੇ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਉਪੋष੍ਯ ਸਂਹਿਤਾਮੇਤਾਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਯਾਤ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾ ਮੁਨਯਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਿਤਰੋ ਮਨਵੋ ਨृਪਾਃ । ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨ੍ ਗृਣਤਃ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤੋ ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜੋऽਧੀਤ੍ਯਾਨੁਵਿਨ੍ਦਤੇ । ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾ ਘृਤਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਯਃਕੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਫਲਮ੍

ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਧੂ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗੂ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਏਤਾਂ ਅਧੀਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਯਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਰਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍

ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੋऽਧੀਤ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਨ੍ਯੋਦਧਿਮੇਖਲਾਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਨਿਧਿਪਤਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ ਪਾਤਕਾਤ੍

ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹਕੂਮਤ, ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(unknown) ਕਲਿਮਲਸਂਹਤਿਕਾਲਨੋऽਖਿਲੇਸ਼ੋ ਹਰਿਰਿਤਰਤ੍ਰ ਨ ਗੀਯਤੇ ਹ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮ੍ । ਇਹ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਭਗਵਾਨਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਰਿਪਠਿਤੋऽਨੁਪਦਂ ਕਥਾਪ੍ਰਸਙ੍‌ਗੈਃ

ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ, ਜੋ ਕਲੀਯੁਗ ਦੀ ਮੈਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਿਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਕਥਾ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਦ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

(ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ) ਤਮਹਮਜਮਨਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਦੁਦਯਸ੍ਥਿਤਿਸਂਯਮਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ । ਦ੍ਯੁਪਤਿਭਿਰਜਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਙ੍‌ਕਰਾਦ੍ਯੈਃ ਦੁਰਵਸਿਤਸ੍ਤਵਮਚ੍ਯੁਤਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਅਨੰਤ, ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬਣਦਾ, ਟਿਕਦਾ ਤੇ ਮਿਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ।

ਉਪਚਿਤਨਵਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਸ੍ਵ ਆਤ੍ਮਨਿ ਉਪਰਚਿਤਸ੍ਥਿਰਜਙ੍‌ਗਮਾਲਯਾਯ । ਭਗਵਤ ਉਪਲਬ੍ਧਿਮਾਤ੍ਰਧਾਮ੍ਨੇ ਸੁਰऋषਭਾਯ ਨਮਃ ਸਨਾਤਨਾਯ

ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਜੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

(ਮਾਲਿਨੀ) ਸ੍ਵਸੁਖਨਿਭृਤਚੇਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਤਾਨ੍ਯਭਾਵੋऽਪਿ ਅਜਿਤਰੁਚਿਰਲੀਲਾਕृष੍ਟਸਾਰਸ੍ਤਦੀਯਮ੍ । ਵ੍ਯਤਨੁਤ ਕृਪਯਾ ਯਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦੀਪਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਮਖਿਲਵृਜਿਨਘ੍ਨਂ ਵ੍ਯਾਸਸੂਨੁਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲੀਲਾ ਵਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਿਦੁਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਦਾਤ੍ਮਨੋ ਗਤਿਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਗਾt ਹਾਸ੍ਤਿਨਪੁਰਂ ਤਯਾਵਾਪ੍ਤਵਿਵਿਤ੍ਸਿਤਃ

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦੁਰਾ ਜੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤਰੇਯਾ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।

ਯਾਵਤਃ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਕੌषਾਰਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਜਾਤੈਕਭਕ੍ਤਿਃ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਰਰਾਮ ਹ

ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਤਂ ਬਨ੍ਧੁਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਸਹਾਨੁਜਃ । ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਸ਼੍ਚ ਸੂਤਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਃ ਪृਥਾ

ਜਦ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੂ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ ਮਿਲਣ ਆਏ।

ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਚੋਤ੍ਤਰਾ ਕृਪੀ । ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਾਮਯਃ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਸੁਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੁਭਦਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਮਿਲਣ ਆਈਆਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਜ੍ਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षੇਣ ਪ੍ਰਾਣਂ ਤਨ੍ਵ ਇਵਾਗਤਮ੍ । ਅਭਿਸਙ੍‌ਗਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪਰਿष੍ਵਙ੍‌ਗਾਭਿਵਾਦਨੈਃ

ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਦੁਰਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਮੁਮੁਚੁਃ ਪ੍ਰੇਮਬਾष੍ਪੌਘਂ ਵਿਰਹੌਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯ ਕਾਤਰਾਃ । ਰਾਜਾ ਤਮਰ੍ਹਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਕृਤਾਸਨ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍

ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਰਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਬੈਠੇ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।

ਤਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਆਸੀਨਂ ਸੁਖਮਾਸਨੇ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤੇषਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਮ੍

ਜਦ ਵਿਦੁਰਾ ਜੀ ਖਾ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਥ ਨੋ ਯੁष੍ਮਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਸਮੇਧਿਤਾਨ੍ । ਵਿਪਦ੍‍ਗਣਾਦ੍ ਵਿषਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੇਃ ਮੋਚਿਤਾ ਯਤ੍ਸਮਾਤृਕਾਃ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਫਲਿਆ-ਫੂਲਿਆ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਬਚਾਏ ਗਏ ਸੀ?

ਕਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਵਃ ਚਰਦ੍‌ਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਸੇਵਿਤਾਨੀਹ ਭੂਤਲੇ

ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ?

ਭਵਦ੍ਵਿਧਾ ਭਾਗਵਤਾਃ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਤੀਰ੍ਥੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥੇਨ ਗਦਾਭृਤਾ

ਜਿਹੜੇ ਭਗਤ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਓਹ ਥਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।

ਅਪਿ ਨਃ ਸੁਹृਦਸ੍ਤਾਤ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕृष੍ਣਦੇਵਤਾਃ । ਦृष੍ਟਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਵਾ ਯਦਵਃ ਸ੍ਵਪੁਰ੍ਯਾਂ ਸੁਖਮਾਸਤੇ

ਪਿਆਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਆਈ? ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ?

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਮਵਰ੍ਣਯਤ੍ । ਯਥਾਨੁਭੂਤਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਵਿਨਾ ਯਦੁਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍

ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।

ਨਨ੍ਵਪ੍ਰਿਯਂ ਦੁਰ੍ਵਿषਹਂ ਨृਣਾਂ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਾਵੇਦਯਤ੍ ਸਕਰੁਣੋ ਦੁਃਖਿਤਾਨ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਸਹਿਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।

ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਮਥ ਅਵਾਤ੍ਸੀਤ੍ ਸਤ੍ਕृਤੋ ਦੇਵਵਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕृਤ੍ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੁਖਮਾਵਹਨ੍

ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ।

ਅਬਿਭ੍ਰਦਰ੍ਯਮਾ ਦਣ੍ਡਂ ਯਥਾਵਤ੍ ਅਘਕਾਰਿषੁ । ਯਾਵਦ੍ ਦਧਾਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਯਮਃ

ਅਰਯਮਾ ਨੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਲਬ੍ਧਰਾਜ੍ਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੌਤ੍ਰਂ ਕੁਲਨ੍ਧਰਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤृਭਿਰ੍ਲੋਕਪਾਲਾਭੈਃ ਮੁਮੁਦੇ ਪਰਯਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਮਨਾਇਆ।

ਏਵਂ ਗृਹੇषੁ ਸਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦੀਹਯਾ । ਅਤ੍ਯਕ੍ਰਾਮਤ੍ ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਕਾਲਃ ਪਰਮਦੁਸ੍ਤਰਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੁਰਸ੍ਤਤ੍ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਅਭਾषਤ । ਰਾਜਨ੍ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦਂ ਭਯਮਾਗਤਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਜਲਦੀ ਚਲੋ, ਵੇਖੋ, ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।'

ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਨ ਯਸ੍ਯੇਹ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਭੋ । ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਃ ਸਮਾਗਤਃ

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇਨ ਚੈਵਾਭਿਪਨ੍ਨੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਤਮੈਰਪਿ । ਜਨਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਯੁਜ੍ਯੇਤ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯੈਃ ਧਨਾਦਿਭਿਃ

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਵੀ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?