ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

(ਮਿਸ਼੍ਰ-੧੨) ਮृषਾ ਗਿਰਸ੍ਤਾ ਹ੍ਯਸਤੀਰਸਤ੍ਕਥਾ ਨ ਕਥ੍ਯਤੇ ਯਦ੍‌ਭਗਵਾਨਧੋਕ੍ਸ਼ਜਃ । ਤਦੇਵ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦੁਹੈਵ ਮਙ੍‌ਗਲਂ ਤਦੇਵ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਗਵਦ੍‌ਗੁਣੋਦਯਮ੍

ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦੋਖਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਣੀਆਂ। ਸੱਚ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਉਘੜਦੇ ਹਨ।

ਤਦੇਵ ਰਮ੍ਯਂ ਰੁਚਿਰਂ ਨਵਂ ਨਵਂ ਤਦੇਵ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮਨਸੋ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ । ਤਦੇਵ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਸ਼ੋषਣਂ ਨृਣਾਂ ਯਦੁਤ੍ਤਮਃਸ਼੍ਲੋਕਯਸ਼ੋऽਨੁਗੀਯਤੇ

ਉਹੀ ਗੱਲ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਮਨਮੋਹਣੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵੀਂ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਨ ਦਾ ਸਦਾ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉੱਤਮ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨ ਯਦ੍ਵਚਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਪਦਂ ਹਰੇਰ੍ਯਸ਼ੋ ਜਗਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਗृਣੀਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਤਦ੍ ਧ੍ਵਾਙ੍‌ਕ੍ਸ਼ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਤੁ ਹਂਸਸੇਵਿਤਂ ਯਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਸਾਧਵੋऽਮਲਾਃ

ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਬੋਲਚਾਲ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਯਸ਼, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੰਸ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਅਚੁਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਦ੍ਵਾਗ੍ਵਿਸਰ੍ਗੋ ਜਨਤਾਘਸਂਪ੍ਲਵੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਲੋਕਮਬਦ੍ਧਵਤ੍ਯਪਿ । ਨਾਮਾਨ੍ਯਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ਼ੋऽਙ੍‌ਕਿਤਾਨਿ ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਗृਣਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ

ਉਹੀ ਬਾਣੀ, ਭਾਵੇਂ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਯਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਮਪ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਭਾਵਵਰ੍ਜਿਤਂ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ਜ੍ਞਾਨਮਲਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਕੁਤਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦਭਦ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰੇ ਨ ਹ੍ਯਰ੍ਪਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯਦਪ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਹੇ ਅਚੁਤ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਵੀ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਫਿਰ, ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਭੀ ਸਦਾ ਲਈ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਯਸ਼ਃਸ਼੍ਰਿਯਾਮੇਵ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ ਪਰੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਾਦਿषੁ । ਅਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਧਰਪਾਦਪਦ੍ਮਯੋਃ ਗੁਣਾਨੁਵਾਦਸ਼੍ਰਵਣਾਦਰਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰੇਃ

ਯਸ਼ ਤੇ ਦੌਲਤ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਰਣ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਰਮ, ਤਪ, ਪਾਠ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਦ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ੍ਰੀਧਰ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਯਾਦ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ।

(ਮਿਸ਼੍ਰ-੧੧,੧੨) ਅਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ ਕृष੍ਣਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਯਭਦ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸ਼ਂ ਤਨੋਤਿ ਚ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਭਕ੍ਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਯੁਕ੍ਤਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦੀ, ਤੇ ਗਿਆਨ, ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

(ਇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਯੂਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾ ਬਤ ਭੂਰਿਭਾਗਾ ਯਚ੍ਛਸ਼੍ਵਦਾਤ੍ਮਨ੍ਯਖਿਲਾਤ੍ਮਭੂਤਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਮਦੇਵਮੀਸ਼ਂ ਅਜਸ੍ਰਭਾਵਾ ਭਜਤਾਵਿਵੇਸ਼੍ਯ

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਾਕਈ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋ।

(ਮਿਸ਼੍ਰ-੧੧,੧੨) ਅਹਂ ਚ ਸਂਸ੍ਮਾਰਿਤ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪੁਰਾ ਮੇ ਪਰਮਰ੍षਿਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ੇ ਨृਪਤੇਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸਦਸ੍ਯृषੀਣਾਂ ਮਹਤਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਮ੍

ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ।

(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਏਤਦ੍ਵਃ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕਥਨੀਯੋਰੁਕਰ੍ਮਣਃ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਯ ਏਤਤ੍ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਾਮਕ੍ਸ਼ਣਮਨਨ੍ਯਧੀਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨ੍ ਯੋऽਨੁਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਤ੍ ਪੁਨਾਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਸਃ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਾ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਨਾਯੁष੍ਯਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਪਠਤ੍ਯਨਸ਼੍ਨਨ੍ ਪ੍ਰਯਤਃ ਤਤੋ ਭਵਤ੍ਯਪਾਤਕੀ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਦਸਵੀਂ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰੇ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਉਪੋष੍ਯ ਸਂਹਿਤਾਮੇਤਾਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਯਾਤ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮਥੁਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾ ਮੁਨਯਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਿਤਰੋ ਮਨਵੋ ਨृਪਾਃ । ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨ੍ ਗृਣਤਃ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤੋ ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮਨੂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜੋऽਧੀਤ੍ਯਾਨੁਵਿਨ੍ਦਤੇ । ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾ ਘृਤਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਯਃਕੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਫਲਮ੍

ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਧੂ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗੂ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਏਤਾਂ ਅਧੀਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਯਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਰਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍

ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੋऽਧੀਤ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਨ੍ਯੋਦਧਿਮੇਖਲਾਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਨਿਧਿਪਤਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ ਪਾਤਕਾਤ੍

ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹਕੂਮਤ, ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(unknown) ਕਲਿਮਲਸਂਹਤਿਕਾਲਨੋऽਖਿਲੇਸ਼ੋ ਹਰਿਰਿਤਰਤ੍ਰ ਨ ਗੀਯਤੇ ਹ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮ੍ । ਇਹ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਭਗਵਾਨਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਰਿਪਠਿਤੋऽਨੁਪਦਂ ਕਥਾਪ੍ਰਸਙ੍‌ਗੈਃ

ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ, ਜੋ ਕਲੀਯੁਗ ਦੀ ਮੈਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਿਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਕਥਾ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਦ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

(ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾ) ਤਮਹਮਜਮਨਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਦੁਦਯਸ੍ਥਿਤਿਸਂਯਮਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ । ਦ੍ਯੁਪਤਿਭਿਰਜਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਙ੍‌ਕਰਾਦ੍ਯੈਃ ਦੁਰਵਸਿਤਸ੍ਤਵਮਚ੍ਯੁਤਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਅਨੰਤ, ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬਣਦਾ, ਟਿਕਦਾ ਤੇ ਮਿਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ।

ਉਪਚਿਤਨਵਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਸ੍ਵ ਆਤ੍ਮਨਿ ਉਪਰਚਿਤਸ੍ਥਿਰਜਙ੍‌ਗਮਾਲਯਾਯ । ਭਗਵਤ ਉਪਲਬ੍ਧਿਮਾਤ੍ਰਧਾਮ੍ਨੇ ਸੁਰऋषਭਾਯ ਨਮਃ ਸਨਾਤਨਾਯ

ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਜੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

(ਮਾਲਿਨੀ) ਸ੍ਵਸੁਖਨਿਭृਤਚੇਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਤਾਨ੍ਯਭਾਵੋऽਪਿ ਅਜਿਤਰੁਚਿਰਲੀਲਾਕृष੍ਟਸਾਰਸ੍ਤਦੀਯਮ੍ । ਵ੍ਯਤਨੁਤ ਕृਪਯਾ ਯਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦੀਪਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਮਖਿਲਵृਜਿਨਘ੍ਨਂ ਵ੍ਯਾਸਸੂਨੁਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ

ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲੀਲਾ ਵਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਿਦੁਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਦਾਤ੍ਮਨੋ ਗਤਿਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਗਾt ਹਾਸ੍ਤਿਨਪੁਰਂ ਤਯਾਵਾਪ੍ਤਵਿਵਿਤ੍ਸਿਤਃ

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਦੁਰਾ ਜੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਤਰੇਯਾ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।

ਯਾਵਤਃ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਕੌषਾਰਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਜਾਤੈਕਭਕ੍ਤਿਃ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਰਰਾਮ ਹ

ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਤਂ ਬਨ੍ਧੁਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਸਹਾਨੁਜਃ । ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋ ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਸ਼੍ਚ ਸੂਤਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਃ ਪृਥਾ

ਜਦ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੂ, ਸੂਤ, ਕ੍ਰਿਪ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ ਮਿਲਣ ਆਏ।

ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਚੋਤ੍ਤਰਾ ਕृਪੀ । ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਾਮਯਃ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਸੁਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੁਭਦਰਾ, ਉੱਤਰਾ, ਕ੍ਰਿਪੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਮਿਲਣ ਆਈਆਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਜ੍ਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षੇਣ ਪ੍ਰਾਣਂ ਤਨ੍ਵ ਇਵਾਗਤਮ੍ । ਅਭਿਸਙ੍‌ਗਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪਰਿष੍ਵਙ੍‌ਗਾਭਿਵਾਦਨੈਃ

ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਦੁਰਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਮੁਮੁਚੁਃ ਪ੍ਰੇਮਬਾष੍ਪੌਘਂ ਵਿਰਹੌਤ੍ਕਣ੍ਠ੍ਯ ਕਾਤਰਾਃ । ਰਾਜਾ ਤਮਰ੍ਹਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਕृਤਾਸਨ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍

ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਰਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਬੈਠੇ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।

ਤਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਆਸੀਨਂ ਸੁਖਮਾਸਨੇ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤੇषਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਮ੍

ਜਦ ਵਿਦੁਰਾ ਜੀ ਖਾ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਥ ਨੋ ਯੁष੍ਮਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਸਮੇਧਿਤਾਨ੍ । ਵਿਪਦ੍‍ਗਣਾਦ੍ ਵਿषਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੇਃ ਮੋਚਿਤਾ ਯਤ੍ਸਮਾਤृਕਾਃ

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਫਲਿਆ-ਫੂਲਿਆ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਬਚਾਏ ਗਏ ਸੀ?